ปล่อยก็เสี่ยงขังก็เสื่อม

โดย...ทีมข่าวการเมืองโพสต์ทูเดย์

รัฐประหารผ่านมาปีกว่า จาก “ดอกไม้” เริ่มแปรเปลี่ยนเป็น “ก้อนอิฐ” คะแนนนิยมของ พล.อ.ประยุทธ์​ จันทร์โอชา หัวหน้าคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) ลดน้อยลงเรื่อย ท่ามกลางมรสุมถาโถมอย่างหนักเวลานี้

ล่าสุดกับการเคลื่อนไหวของนักศึกษาที่ออกมาจัดกิจกรรมต่อต้านรัฐประหาร ซึ่งห่วงกันว่าอาจบานปลายกลายเป็น “น้ำผึ้งหยดเดียว” ที่จะทำให้รัฐบาลและ คสช.ต้องสะดุดก่อนจะถึงทางลงตามโรดแมปที่ได้วาดฝันเอาไว้

สถานการณ์เปราะบางเช่นนี้ ทำให้ คสช.เริ่มดึงจังหวะเพื่อประเมิน “ทิศทางลม” และ “กระแสสังคม” ยิ่งภายหลังมีทั้งคณาจารย์ นักศึกษา บุคคลทั่วไป รวมไปถึงแรงกดดันจากภายนอกประเท​ศ ทั้งอียูและยูเอ็น ซึ่งทำให้สถานการณ์ยิ่งน่าเป็นห่วง

ความเบ็ดเสร็จเด็ดขาดอาจไม่สามารถใช้จัดการกับนักศึกษาที่ถูกมองว่าเป็นพลังบริสุทธิ์ ต่างจากบรรดาขั้วอำนาจเก่า หรือขาประจำที่ถูกดำเนินคดีโดยศาลทหารไปแล้วช่วงที่ผ่านมา

ปัญหาเริ่มย้อนกลับมายัง คสช​.​หลังการใช้กฎอัยการศึก ต่อเนื่องด้วยมาตรา 44 รัฐธรรมนูญชั่วคราว ที่เป็นเครื่องมือสำคัญควบคุมความสงบอย่างเข้มงวด เริ่ม “ดื้อยา” ไม่เป็นที่ยำเกรงเหมือนก่อน และเริ่มเห็นการเคลื่อนไหวท้าทายหลายระลอก

ถือเป็นจุดเปราะบางที่ คสช.ต้องชั่งน้ำหนักระหว่างการดึงดันบังคับใช้กฎหมายอย่างเข้มงวดที่เริ่มไม่มีคนหวาดกลัว กับการปลดล็อกให้อิสระ​ แต่สุ่มเสี่ยงว่าจะบานปลายจนคุมไม่อยู่ การดำเนินการกับ 14 นักศึกษา จึงเป็นโจทย์ท้าทาย คสช. 

เริ่มจากวันนี้ที่พนักงานสอบสวนจะพิจารณาว่าจะยื่นฝากขังรอบใหม่หรือไม่ หากไม่ฝากขังนักศึกษาก็จะเป็นอิสระ แต่หากฝากขังต่อ ทุกอย่างก็ต้องเป็นไปตามขั้นตอนกฎหมาย ​

เริ่มตั้งแต่ขั้นตอนแรกหากไม่มีการขอประกันตัว อย่างที่กลุ่มนักศึกษาประกาศเพื่อแสดงจุดยืนไม่ยอมรับอำนาจศาลทหาร ก็ไม่สามารถปล่อยตัวในช่องทางอื่นได้

ขั้นตอนแรกจึงอยู่ที่ว่า ทนายความของนักศึกษาจะขอประกันตัวหรือไม่ ซึ่งการขอประกันก็ต้องขอในนามนักศึกษา หรือในนามของจำเลย ไม่สามารถขอในนามส่วนตัวได้ ​

ส่วนเรื่องข้อเสนอเรียกร้องให้ปล่อยนักศึกษาแบบไม่มีเงื่อนไขหรือความผิดนั้น วิษณุ เครืองาม รองนายกรัฐมนตรี อธิบายว่า วิธีที่จะทำให้นักศึกษาพ้นความผิดได้ มีทั้ง​การใช้มาตรา 44 หรือ ออก พ.ร.บ. พ.ร.ก.​เพื่อนิรโทษกรรม ซึ่งจะต้องไปพิจารณาว่าจำเป็นหรือไม่ และต้องคำนึงถึงผลกระทบที่จะเกิดตามมา หากยังไม่ตกผลึกก็ไม่สามารถทำได้

ทุกอย่างจึงถือเป็นการวัดใจ​ คสช.ว่าจะจัดการกับเดิมพันนี้อย่างไร

ถัดมาที่การจัดซื้อ “เรือดำน้ำ” จากประเทศจีน ด้วยงบประมาณ 3.6 หมื่นล้านบาท ซึ่งเป็นตัวเลือกที่ดีกว่าข้อเสนอจากประเทศอื่นๆ ที่จะได้เรือดำน้ำ 3 ลำ พร้อมอาวุธ การฝึกอบรม อะไหล่ ตลอดระยะเวลา 8 ปี

ยังไม่ทันได้บรรจุเข้าสู่วาระการพิจารณาของ ครม. เสียงคัดค้านเริ่มรุนแรงมากขึ้นจน พล.อ.ประยุทธ์ ออกมาเปิดทางเตรียมชะลอแผนจัดซื้อไว้ก่อน

​แต่ประเมินแล้วหากไม่ดันการจัดซื้อเรือดำน้ำในช่วงรัฐบาล คสช.นี้ คงต้องพับแผนไปอีกยาวหลายปีเหมือนในช่วงหลายรัฐบาลที่ผ่านมาแม้จะมีความพยายามแต่ก็ไม่อาจผลักดันได้สำเร็จ

ทว่า รอบนี้หากรัฐบาล คสช.ฝืนเสียงต้านเดินหน้าจัดซื้อเรือดำน้ำจนสำเร็จ ย่อมต้องถูกโจมตีในประเด็น​ “ผลประโยชน์ทับซ้อน” ที่รัฐบาลทหารเข้ามาอนุมัติการจัดซื้อล็อตใหญ่ ทั้งที่ผ่านมาหลายรัฐบาลต้องชะลอแผนเอาไว้ 

ส่งผลสะเทือนต่อไปถึงแนวทางการปฏิรูปที่ คสช.พยายามวางรากฐานการบริหาร การใช้งบประมาณ เพราะรอบนี้ด้วยงบที่สูงถึง 3.6 หมื่นล้านบาท แต่กลับไม่มีฝ่ายค้านคอยตรวจสอบตามกลไกปกติในสภา อีกทั้งเสียงส่วนใหญ่ในสภานิติบัญญัติแห่งชาติ (สนช.) ก็ล้วนแต่เป็นคนที่ คสช.เลือกมาเองกับมือคงยากที่จะกล้าไปตรวจสอบจริงจัง

ที่สำคัญเวลานี้ประเทศกำลังประสบกับปัญหาเศรษฐกิจที่ลากยาวมานานหลายปี และยังไม่มีวี่แววว่าจะดีขึ้นอย่างที่ควรจะเป็นการจะใช้งบประมาณไปกับโครงการที่ยังมีข้อทักท้วงถึงความคุ้มค่า อาจไม่ใช่ทางเลือกที่ดี แถมยังจะเป็นการ “เสียโอกาส” ในการใช้งบในโครงการที่จะเป็นประโยชน์ คุ้มค่า และเร่งด่วน มากกว่า ​

ปัญหาหนักหน่วงที่สุ​ดของ คสช.​เวลานี้ หนีไม่พ้นเรื่องเศรษฐกิจ พัวพันไปถึง
การค้า การลงทุน ส่งออก ท่องเที่ยว จนถึงปัญหาปากท้อง พืชผลราคาเกษตรตกต่ำ ที่แต่ละเรื่งกำลังประสบปัญหามายาวนาน

อีกทั้งจะเห็นว่าความพยายามกระตุ้นเศรษฐกิจของ คสช.​ในช่วงปีกว่าที่ผ่านมา ยังไม่อาจเห็นผลเป็นที่น่าพอใจ มีทั้งเสียงบ่น เสียงเรียกร้องให้เร่งแก้ไขต่อเนื่องหาก คสช.ยังอยู่ในตำแหน่งนานขึ้นและยังไม่เห็นวี่แววว่าสถานการณ์จะดีขึ้น แรงกดดันนี้ย่อมย้อนกลับมากัดกร่อนเสถียรภาพของ คสช.มากขึ้นเรื่อยๆ

ยังไม่รวมกับปัญหาอื่นๆ ที่เป็นเสมือนเคราะห์ซ้ำกรรมซัด ซ้ำเติม คสช.ทั้งเรื่อง มาตรการการบิน องค์การการบินพลเรือนระหว่างประเทศ (ICAO) ระงับการเพิ่มเที่ยวบิน เรื่อยไปจนถึงเรื่องปัญหาค้ามนุษย์ ปัญหาประมง ​ที่กระทบทั้งการส่งออก และการบริโภคของประเทศ

ที่สำคัญ ลีลา ท่าทีการชี้แจงตอบคำถามต่อเรื่องต่างๆ ของ พล.อ.ประยุทธ์ ในฐานะนายกรัฐมนตรี ในวันที่ความนิยมจางหาย ย่อมมีแต่จะกัดกร่อนภาวะผู้นำและทำให้การบริหารประเทศนับจากนี้เป็นไปด้วย
ความยากลำบากมากขึ้น โดยเฉพาะในช่วง “ขาลง” ของ คสช.