จารึกหินอ่อน วัดราชประดิษฐ

โดย...ส.สต

ในงานฉลองวัดราชประดิษฐสถิตมหาสีมาราม ครบ 150 ปี วันที่ 7-14 มิ.ย. 2558 นั้น จารึกหินอ่อนที่ซุ้มหลังพระอุโบสถ ได้รับความสนใจจากประชาชนที่ได้เข้าชมวัดและบูชาพระและสิ่งศักดิ์สิทธิ์มากพอสมควร เพราะนอกจากเก่าแล้ว ยังมีพระบรมราชโองการในพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 4 ที่ทรงบอกพระราชประสงค์ หรือเจตคติ ในการสร้างอารามเล็กๆ แต่รุ่มรวยด้วยศิลปะ สถาปัตยกรรม งดงามดังวิษณุกรรมประสิทธิ์ไว้อย่างละเอียด

พระบรมราชโองการฉบับเต็ม มี 2 ฉบับ ฉบับแรกประกาศการสร้างวัด เป็นจารึกในปีพุทธศักราช 2407 อีกฉบับหนึ่งประกาศเรื่องพระราชพิธีผูกพัทธสีมาวัด เป็นจารึกในปีพุทธศักราช 2408 คาดว่าพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 ทรงสั่งให้คัดลอกลงหินอ่อน

ทั้งสองฉบับ ปรากฏจารึกพระปรมาภิไธยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 4 ชัดเจน

ข้อความตามจารึกบอกพระราชประสงค์ทรงซื้อสวนกาแฟข้างพระบรมมหาราชวังที่เคยเป็นโรงธรรมมาก่อน เพื่อสร้างวัดสนองข้อเรียกร้องบรรดาศิษยานุศิษย์ ที่อยากมีวัดคณะสงฆ์ธรรมยุตใกล้ๆ พระบรมมหาราชวัง จะได้ทำบุญบำเพ็ญกุศลตามคตินิยมได้สะดวก พระองค์จึงทรงสละพระราชทรัพย์ส่วนพระองค์ซื้อที่ดิน ดังที่มีข้อความในจารึกหินอ่อนประวัติศาสตร์ ว่า

จึงได้สั่งให้กรมพระนครบาลวัดที่นี้กะลงเป็นตารางละวาแล้วตีราคาตารางละบาท ที่นี้ยาวไปข้างตะวันตกมาตะวันออก 35 วา กว้างไปข้างเหนือต่อใต้ 31 วา 3 ศอก เป็นตารางวาได้ 1,098 วา

ฯข้าฯ มีชื่อจดไว้ให้ท้ายหนังสือนี้ จึงได้สละทรัพย์เป็นของนอกจำนวนมิใช่ของขึ้นท้องพระคลัง 1,098 บาท คิดเป็นเงิน 18 ชั่งตำลึงกึ่งได้มอบเงินให้กรมพระนครบาลรับไปจัดซื้อที่อื่นที่ต้องการในราชการแผ่นดิน คือที่เป็นที่ตั้งกองรักษาถนนหนทางบางบ้านเมือง ที่ซึ่งจัดซื้อด้วยทรัพย์จำนวนนั้น

เจ้าพระยาศรีสุริยวงษ์สมันตพงษ์พิสุทธมหาบุรุษย์รัตโนดม สมุห์พระกลาโหม ได้รู้เห็นตรวจตราให้จ่ายเงินจัดซื้อที่อื่นเป็นอันเปลี่ยนที่นี้เสร็จสมควรแล้ว ก็บัดนี้ที่อันนี้ตกเป็นของ ฯข้าฯ ผู้มีชื่อเขียนไว้ในท้ายหนังสือนี้ผู้เดียว

พระองค์ทรงระบุว่า ที่ดินนี้นี่อุทิศกุศลแก่ผู้มีน้ำใจเลื่อมใสธรรมยุตติกนิกาย และเมื่อประกาศเป็นวิสุงคามสีมา ก็มอบถวายแก่พระสงฆ์คณะธรรมยุติกนิกาย อันมีในทิศทั้ง 4 อันมาแล้วก็ดี ยังไม่มาแล้วก็ดี ดังพระบรมราชโองการ ว่า แต่ที่นี้คงขาดเป็นของพระสงฆ์คณะธรรมยุตติกนิกาย ผู้เป็นศิษย์ศานุศิษย์ศึกษาตามลัทธิ ซึ่ง ฯข้าฯ ผู้มีชื่อเขียนไว้ในท้ายหนังสือนี้ ได้เริ่มได้ริได้ชำระตกแต่งตำราขึ้น แลท่านผู้มีปัญญาละเอียดได้ชำระตกแต่งต่อไปนั้น

ฯข้าฯ ผู้มีชื่อเขียนไว้ท้ายหนังสือนี้ ยอมให้อยู่แต่ท่านผู้ที่คนทั้งปวงรู้พร้อมกันว่าเป็นศิษย์ศึกษาต่อๆ ไปจาก ฯข้าฯ ผู้มีชื่อเขียนไว้ในท้ายหนังสือนี้ๆ ไม่ยอมให้พระสงฆ์สามเณรพวกอื่น ที่มิใช่ศิษย์ศานุศิษย์ศึกษาสืบไป

ถ้าไม่มีคณะธรรมยุต หรือไปเข้ารีตนิกายอื่น หรือเข้ารีตฝรั่ง พระบรมราชโองการบอกว่าเป็นอันขาดหลุดจากเป็นเจ้าของที่นี้ จะอยู่ในที่นี้ไม่ได้ ก็ถ้าด้วยเหตุใดเหตุหนึ่ง พระสงฆ์คณะธรรมยุตติกนิกายสาบสูญสิ้นไม่มีในแผ่นดิน เมื่อนั้นที่อันนี้จงตกเป็นของพระผู้มีพระภาคพระบรมศาสดาอรหังสัมมาสัมพุทธเจ้าที่ปรินิพพานแล้วนั้นเถิด

ประกาศไว้วัน ๖ ฯ ๑๒ ๑๒ ค่ำ ปีชวด ฉศก พระพุทธศาสนกาล ๒๔๐๗ พรรษา ศักราช ๑๒๒๖ เป็นปีที่ ๑๔ เป็นวันที่ ๔๙๔๕ ในรัชกาลปัจจุบันนี้