กมธ.ยกร่างฯ เคาะหลักป้องกันผลกระทบสิ่งแวดล้อม

ระบุต้องทำอีไอเอและเอชไอเอตามหลักวิชาการ พร้อมตั้งคณะกรรมอิสระให้ความเห็นประกอบก่อนทำบิ๊กโปรเจ็กต์

การประชุมคณะกรรมาธิการยกร่างรัฐธรรมนูญ ได้มีความเห็นร่วมกันในการคงหลักการสำคัญของร่างรัฐธรรมนูญฉบับแรกมาตรา 64 เอาไว้ตามเดิม ซึ่งมาตรา 64 เป็นบทบัญญัติที่ว่าด้วยการให้สิทธิพลเมืองที่จะมีส่วนร่วมกับรัฐและชุมชน ในการได้ประโยชน์จากทรัพยากรธรรมชาติและความหลากหลายทางชีวภาพอย่างเป็นธรรม และในการคุ้มครอง ส่งเสริม และรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อม เพื่อให้ดำรงชีพอยู่ได้อย่างปกติและต่อเนื่องในสิ่งแวดล้อมที่ดีและไม่ก่อให้เกิดอันตรายต่อสุขภาพ สวัสดิภาพ หรือคุณภาพชีวิตของตน ย่อมได้รับความคุ้มครอง

อย่างไรก็ตาม แม้คณะกมธ.ยกร่างฯจะได้คงหลักการสำคัญของมาตราดังกล่าวไว้ แต่ได้มีการปรับแก้ไขถ้อยคำบางประการ เช่น การกำหนดเป็นลายลักษณ์อักษรว่า “การดำเนินโครงการหรือกิจกรรมที่อาจก่อให้เกิดผลกระทบต่อชุมชนอย่างรุนแรง ทั้งทางด้านคุณภาพสิ่งแวดล้อม ทรัพยากรธรรมชาติ และสุขภาพ จะกระทำมิได้ เว้นแต่จะได้ศึกษาและประเมินผลกระทบต่อคุณภาพสิ่งแวดล้อมและสุขภาพของประชาชนในชุมชน ซึ่งกระทำโดยอิสระเป็นกลางและตามหลักวิชาการ” จากเดิมที่ร่างรัฐธรรมนูญกำหนดให้การศึกษาผลกระทบดังกล่าวต้องกระทำโดยบุคคลซึ่งไม่ได้มีส่วนได้เสียเท่านั้น  ซึ่งการแก้ไขในลักษณะนี้เป็นการวางหลักประกันว่าการสำรวจผลด้านสิ่งแวดล้อมและสุขภาพต้องกระทำอย่างมีหลักการไม่ใช่ทำในลักษณะเป็นพิธีกรรมให้ครบถ้วนตามกฎหมายโดยไม่ได้คำนึงถึงหลักวิชาการ

นอกจากนี้ คณะกมธ.ยกร่างฯ กำหนดให้มีคณะกรรมการอิสระสิ่งแวดล้อมและสุขภาพด้วยเพื่อทำหน้าที่ให้ความเห็นประกอบก่อนการดำเนินโรงการที่อาจก่อให้เกิดผลกระทบต่อสุขภาพตามมาตราร่างรัฐธรรมนูญมาตรา 64 จากเดิมที่ร่างรัฐธรรมนูญฉบับแรกบัญญัติให้มีองค์กรอิสระซึ่งประกอบด้วยผู้แทนองค์การเอกชนด้านสิ่งแวดล้อมและสุขภาพและผู้แทนสถาบันอุดมศึกษาที่จัดการศึกษาด้านสิ่งแวดล้อมหรือทรัพยากรธรรมชาติหรือด้านสุขภาพ

นายบัณฑูร เศรษฐศิโรตม์ กมธ.ยกร่างฯ กล่าวว่า บทบัญญัติของร่างรัฐธรรมนูญมาตรา 64 ที่คณะกมธ.ยกร่างฯได้แก้ไขออกมานี้ ส่วนตัวเชื่อว่าจะทำให้ความขัดแย้งระหว่างการพัฒนากับชุมชนลดลง เพราะได้มีการวางหลักการเกี่ยวกับตรวจสอบโครงการที่อาจสร้างผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมเอาไว้ โดยเฉพาะการให้ยึดหลักวิชาการ จากเดิมที่แต่ละฝ่ายมีความแคลงใจมาตลอดว่าการทำรายงานสำรวจผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อมและสุขภาพหรืออีไอเอและเอชไอเอในช่วงที่ผ่านมามีความโปร่งใสหรือไม่ ขณะเดียวกัน กำลังอยู่ในระหว่างการเตรียมการยกร่างกฎหมายเพื่อจัดตั้งคณะกรรมการอิสระสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ ให้สอดคล้องกับบทบัญญัติของร่างรัฐธรรมนูญด้วย