ร.7 ทรงยกมาตรฐานวิชาชีพหนังสือพิมพ์

โดย...ส.สต

มานิจ สุขสมจิตร สมาชิก สปช. ได้เขียน เรื่อง เมื่อรัชกาลที่ 7 ทรงยกระดับมาตรฐานวิชาชีพหนังสือพิมพ์ไทย เมื่อ 6 ปีที่แล้ว ในหนังสือรายงานประจำปี สมาพันธ์นักหนังสือพิมพ์ ฉลองครบ 29 ปี วันที่ 24 มิ.ย. 2552 วันนี้สมาพันธ์นักหนังสือพิมพ์ ครบ 35 ปี และได้เลือกกรรมการบริหารชุดใหม่ มี เทพชัย หย่อง จากสมาคมนักข่าววิทยุและโทรทัศน์ไทย เป็นประธาน

มานิจ เล่าว่า สมัยรัชกาลที่ 6 หนังสือพิมพ์มีเสรีภาพ เพราะพระองค์เองทรงเป็นนักหนังสือพิมพ์ ทรงให้ความสำคัญต่อการแสดงความคิดเห็น ไม่ทรงถือโกรธแม้จะมีผู้เขียนคัดค้านบทความของพระองค์อย่างรุนแรง ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 7 สถานการณ์เปลี่ยนไป เมื่อหนังสือพิมพ์แสดงความคิดเห็นและใช้วาจาเสียดสีคนในสังคมมากขึ้น ทำให้มีแนวคิดที่จะยกระดับมาตรฐานวิชาชีพหนังสือพิมพ์ให้สูงขึ้น จึงทรงตรา พ.ร.บ.สมุดเอกสารและหนังสือพิมพ์ พ.ศ. 2470 เพื่อคัดบุคคลเข้าสู่วิชาชีพหนังสือพิมพ์ แต่ก็ยังทรงประนีประนอมเสมอ

ให้หนังสือพิมพ์แก้ปัญหา

มีเรื่องเล่าว่า เมื่อ พ.ศ. 2472 รัชกาลที่ 7 มีพระราชดำริจะสร้างสะพานข้ามแม่น้ำเจ้าพระยา เพื่อฉลองพระนครครบรอบ 150 ปี พ.ศ. 2475 หรือสะพานสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกนั้น เมื่อทรงนำเรื่องนี้เข้าปรึกษาคณะองคมนตรีสภา (มีจำนวน 40 ท่าน) ที่ประชุมคัดค้าน เมื่อพระองค์กลับถึงที่ประทับถึงกับออกพระโอษฐ์ว่า “มีประโยชน์อะไรที่ฉันเป็นพระเจ้าแผ่นดิน เพียงแต่จะขอสร้างสะพานข้ามแม่น้ำก็ไม่สำเร็จ”

รุ่งเช้า จึงมีรับสั่งให้หลวงมหาสิทธิโวหาร (สอ เสถบุตร) เข้าเฝ้าฯ และรับสั่งให้ไปปลุกความเห็นชอบในการสร้างสะพานแก่บรรดานักหนังสือพิมพ์ต่างๆ

ในไม่ช้าเมื่อนำเรื่องสร้างสะพานเข้าสู่ที่ประชุมคณะองคมนตรีสภาอีกครั้ง ก็ได้รับสนับสนุน แต่รัฐบาลไม่มีเงินจะสร้างอันเป็นเหตุผลสำคัญในการคัดค้าน

เพื่อให้โครงการนี้เดินหน้า พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว จึงทรงสละพระราชทรัพย์ส่วนพระองค์ถึง 3 ล้านบาท ทรงวางศิลาฤกษ์เมื่อวันที่ 9 ม.ค. 2472 ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานนามสะพานนี้ว่า “สะพานพระพุทธยอดฟ้า” เป็นสะพานข้ามแม่น้ำเจ้าพระยาแห่งแรกและยังคงอยู่จนทุกวันนี้

การที่พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงมีพระราชกระแสรับสั่งให้หลวงมหาสิทธิโวหารไป “ปลุก” ความเห็นชอบในการสร้างสะพานแก่บรรดานักหนังสือพิมพ์ต่างๆ จนในที่สุดที่ประชุมคณะองคมนตรีสภาเห็นชอบ ก็เพราะพระองค์ท่านทรงเห็นถึงความสำคัญของหนังสือพิมพ์ (แทนที่จะใช้เงินงบประมาณแผ่นดินซื้อเนื้อที่โฆษณาในหน้าหนังสือพิมพ์เช่นที่นิยมทำกันทุกวันนี้ ทั้งที่เป็นราชการประจำหรืองาน
เฉพาะหน้า เช่น โครงการรถเมล์เอ็นจีวี 4,000 คัน)

ก่อนหน้านั้น หรือระหว่าง พ.ศ. 2468-2470 พระองค์เคยให้เสนาบดีกระทรวงมหาดไทยประชุมบรรณาธิการเพื่อตักเตือนนักหนังสือพิมพ์ โดยให้อัญเชิญพระราชกระแสไปสู่ที่ประชุมว่า “...เราไม่ต้องการปิดปากหนังสือพิมพ์ แต่ต้องการให้ใช้ประโยชน์จริงๆ...”

ทั้งนี้ เพราะพระองค์ทรงยืนหยัดในหลักปรัชญาที่ว่าหนังสือพิมพ์ต้องมีเสรีภาพในการแสดงความคิดเห็น พระองค์ท่านไม่ต้องการปิดปากหนังสือพิมพ์ แต่ทรงต้องการให้หนังสือพิมพ์มีมาตรฐานวิชาชีพ สามารถสร้างและเกื้อกูลประโยชน์ได้จริง แต่หนังสือพิมพ์ (สมัยนั้น) ก็ยังประพฤติตนในแนวทางที่ไม่เสริมสร้างคุณภาพและมาตรฐานวิชาชีพ จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ตรา พ.ร.บ.สมุดเอกสารและหนังสือพิมพ์ พ.ศ. 2470 เพื่อคัดสรรบุคคลที่มีคุณภาพเข้าสู่วิชาชีพ แต่ยังคงให้เสรีภาพในการแสดงความคิดเห็นของนักหนังสือพิมพ์ มีอิสระในการบริหารธุรกิจหนังสือพิมพ์ตามพระราชประสงค์ที่ต้องการวางรากฐานการกำกับดูแลตนเองภายใต้จิตสำนึกความรับผิดชอบแห่งจรรยาวิชาชีพโดยไม่เข้าไปตรวจข่าวก่อนตีพิมพ์ (เซ็นเซอร์)