ภัยแล้ง เดิมพัน อนาคต คสช.

โดย...ทีมข่าวการเมืองโพสต์ทูเดย์

ถือเป็น “เดิมพัน” สำคัญของรัฐบาลคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) กับปัญหาภัยแล้งที่กำลังเผชิญ หากบริหารจัดการไม่ดีอาจพานกระทบเป้าหมายอยู่ยาว 2 ปี ​

ต้องยอมรับว่าสถานการณ์เวลานี้กำลังน่าเป็นห่วง การระบายน้ำของทั้ง 4 เขื่อน ทั้งเขื่อนภูมิพล จ.ตาก เขื่อนสิริกิติ์ จ.อุตรดิตถ์ เขื่อนแควน้อยบำรุงแดน จ.พิษณุโลก และเขื่อนป่าสักชลสิทธิ์ จ.ลพบุรี รวมกันวันละ 32 ล้าน ลบ.ม. หากไม่มีฝนตกและมีน้ำไหลเข้ามาในเขื่อน จะเหลือน้ำใช้ได้อีกเพียง 32 วัน ​

วิเคราะห์ปัญหาภัยแล้ง​ อาจหนักหนากว่าเรื่อง “รัฐธรรมนูญ” และ “ปฏิรูป” ที่ถูกมองว่าเป็นระเบิดเวลาลูกใหญ่เวลานี้ เพราะผลกระทบที่เกิดขึ้นสร้างความเสียหายแบบจับต้องได้จริง แถมยังกระทบกับเกษตรกรและคนจำนวนมาก

ยังไม่รวมกับผลกระทบทางเศรษฐกิจที่ สมหมาย ภาษี รมว.คลัง ออกมาระบุว่า “ภัยแล้งอาจจะกระทบกับเศรษฐกิจไทยให้ลดลงมากกว่า 0.5% ก็ได้ หากออกมาตรการดูแลยังไม่ทั่วถึง หรือกระทบน้อยกว่า 0.5% ก็ได้ หากมาตรการที่รัฐบาลออกมาช่วยได้ผลดี ซึ่งรัฐบาลจะมีการออกมาตรการมาแก้ปัญหาภัยแล้งให้ตรงจุดเพิ่มเติมมากขึ้น”

ศูนย์วิจัยกสิกรไทย ประเมินว่า ภัยแล้งที่เกิดขึ้นตั้งแต่เดือน พ.ย. 2557-ก.พ. 2558 สร้างความเสียหายต่อผลผลิตข้าวนาปรังกว่า 1 ล้านไร่ ​มูลค่าความเสียหาย 5,600 ล้านบาท และหากผลของภัยแล้งต่อเนื่องไปจนถึงเดือน เม.ย. 2558 อาจจะส่งผลต่อความเสียหายและรายได้ของชาวนา รวมกว่า 1.4 หมื่นล้านบาท

ผลพวงความเสียหายยังเป็นลูกโซ่กระทบต่อไปถึงเศรษฐกิจโดยรวม ทั้งมูลค่าการส่งออกจากสินค้าการเกษตรที่จะลดลงไป รวมไปถึงการจับจ่ายใช้สอยของเกษตรกรที่จะวนกลับเข้ามาเป็นฟันเฟืองขับเคลื่อนระบบเศรษฐกิจในประเทศ

แม้รัฐบาลมีความพยายามจะหาทางแก้ไขปัญหาเศรษฐกิจในหลายมิติ ทั้งการลงทุนในโครงสร้างพื้นฐานขนาดใหญ่ หรืออัดฉีดเม็ดเงินลงไปในระบบ แต่หากฐานรากของระบบเศรษฐกิจยังไม่แข็งแรงย่อมส่งผลกระทบไปทั้งระบบ

ในแง่การเมือง ความเดือดร้อนของเกษตรกรหลายสิบล้านคนทั่วประเทศ ย่อมเป็นแรงกดดันย้อนกลับมายังรัฐบาล คสช.​ หากยังไม่อาจคลี่คลาย และจะยิ่งทวีความรุนรงมากขึ้นเรื่อยๆ

แถมยังเป็นการซ้ำเติมปัญหาที่สะสมตั้งแต่ช่วงก่อนรัฐประหาร กับสภาพของแพงแต่ราคาสินค้าเกษตรตกต่ำ แต่ไม่สามารถออกมาเคลื่อนไหวเรียกร้องให้รัฐบาลแก้ไขเนื่องจากติดกฎอัยการศึก 

สภาพปีกว่าที่ผ่านมา ทำให้เกษตรกรต้องทนแบกรับความเดือดร้อนเรื่อยมา และหวังว่าฤดูกาลเพาะปลูกที่จะถึงนี้จะสามารถบรรเทาความเดือดร้อนได้ แต่เมื่อภัยแล้งทำให้แผนการเพาะปลูกต้องหยุดชะงัก ความหวังที่จะได้เงินมาเยียวยาความเดือดร้อนที่ผ่านมาย่อมสลายไป​

สถานการณ์สุ่มเสี่ยงเช่นนี้ ทำให้รัฐบาล คสช.ต้องสั่งระดมสรรพกำลังเข้ามาทั้งป้องกันและแก้ไขปัญหาเป็นการด่วน ล่าสุด ครม.เศรษฐกิจ อนุมัติวงเงิน 84 ล้านบาท ให้กรมทรัพยากรน้ำบาดาล กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ขุดบ่อบาดาลใหม่ 500 บ่อ และจัดซื้อเครื่องปั๊มน้ำ 80 เครื่อง

ด้านกระทรวงเกษตรและสหกรณ์เพิ่มเครื่องบินอีก 5 ลำ ทำฝนหลวงเติมน้ำเขื่อนใหญ่ภาคเหนือตอนบน หลายหน่วยงานระดมแก้ปัญหาภัยแล้งที่ส่อเค้ารุนแรงที่สุดในรอบหลายสิบปี เพื่อหวังเติมน้ำในเขื่อนไปจนถึงสิ้นเดือน ต.ค. เพราะข้อมูลของกรมอุตุนิยมวิทยา ในปี 2558 คาดว่าจะมีฝนตกลงมาน้อยกว่าเกณฑ์ และจะมีพายุฝนเพียงแค่ 1 ลูกเท่านั้น ที่พัดเข้ามาในช่วงเดือน ก.ย.-ต.ค.

แต่โจทย์ใหญ่อยู่ที่การเจรจากับชาวนาให้เลื่อนการเพาะปลูกออกไป 3.45 ล้านไร่ เพื่อบรรเทาปัญหาภัยแล้งที่จะเกิดขึ้น ​พร้อมหันมาจูงใจให้ปลูกพืชใช้น้ำน้อย ที่จะเจรจากับภาคเอกชนให้มารับซื้อ 

แน่นอนว่าไม่ใช่เรื่องง่ายที่จะให้ชาวนาชะลอการทำนาออกไปเพราะด้วยสภาพที่ขาดทุนมาตั้งแต่ปีก่อน ทั้งค่าปุ๋ย ค่ายา ยังค้างคา เมื่อไม่มีรายได้จากการทำนารอบใหม่ หนี้ก้อนนี้ย่อมมีแต่จะทบต้นเพิ่มมากขึ้น

แม้รัฐบาลมีแนวคิดจะพักหนี้ให้เกษตรกรเพื่อช่วยบรรเทาความเดือดร้อนอีกทางหนึ่ง แต่การจะให้ชะลอการเพาะปลูกอาจไม่ง่าย เพราะไม่รู้ว่าหากต้องเลื่อนการปลูกออกไปแล้ว ในอนาคตจะมีน้ำพอให้ทำนาหรือไม่

ภัยแล้งจึงเป็นอีกโจทย์ใหญ่ที่รัฐบาล คสช.จะต้องประคับประคองสถานการณ์ในช่วงภัยแล้งนับจากนี้ เพราะแม้จะประเมินสถานการณ์ออก และออกตัวเร่งหาทางแก้ไขปัญหาให้ประชาชนได้เห็นความตั้งใจ

แต่หากสุดท้ายผลการดำเนินการไม่ได้เป็นไปตามเป้า แรงกดดันจากชาวบ้านที่เดือดร้อน ย่อมย้อนกลับมาถาโถมใส่รัฐบาล คสช.อย่างไม่อาจหลีกเลี่ยง และยังจะฉุดให้การบริหารงานของ คสช.ในช่วงหัวเลี้ยวหัวต่อก่อนคืนอำนาจเดินหน้าสู่การเลือกตั้งเต็มไปด้วยความสุ่มเสี่ยง

​ปัญหาภัยแล้​งจึงถือเป็นอีกเดิมพันสำคัญของรัฐบาล คสช.​ที่จะมีผลชี้ชะตาต่อทั้งเสถียรภาพและอนาคตที่จะต้องจับตาอย่างใกล้ชิด