น้ำเหนือน้อย น้ำเค็มรุก จากทุกข์ชาวนาสู่วิกฤตประปาคนเมือง

โดย...ทีมข่าวภูมิภาคโพสต์ทูเดย์

ปรากฏการณ์เอลนินโญส่งผลให้ประเทศไทยเผชิญภัยแล้งอย่างหนัก ใช่เพียงชาวนาที่ขาดน้ำเพาะปลูก แต่สำหรับพื้นที่ใกล้ปากน้ำ ไม่เว้นแม้แต่ กทม. เมืองหลวง ก็กำลังเผชิญหน้ากับปัญหา น้ำเค็มรุก จนขาดน้ำดิบผลิตประปา และความเค็มของน้ำส่งผลให้พืชผลเสียหาย

ลุ่มน้ำบางปะกง ทั้ง จ.ปราจีนบุรี และฉะเชิงเทรา วิกฤตหนัก ค่าความเค็มในแม่น้ำสูงถึง 2.51 กรัม/ลิตร สูงเกินค่ามาตรฐานไม่เกิน 2 กรัม/ลิตรสำหรับการเกษตร และไม่เกิน 0.25 กรัม/ลิตรสำหรับผลิตประปา สถานการณ์เช่นนี้เกิดขึ้นมากว่า 5 เดือนแล้ว

สมสุข จันทร์วัฒน์ ชาวบ้าน ม.2 ต.ท่าทองหลาง อ.บางคล้า จ.ฉะเชิงเทรา บอกว่า หลังเกิดภาวะน้ำเค็มหนุนนานในปีนี้ ชาวบ้านไม่มีน้ำประปาใช้ กำลังเดือดร้อนมากเพราะขาดแคลนน้ำจืด

“ขณะนี้ได้ใช้น้ำฝนที่ทยอยตกมาบ้างเพียงเล็กน้อยใช้ดื่มกินและชำระร่างกาย แม้ปัญหานี้จะเกิดขึ้นทุกปี แต่ปีนี้หนักมาก เพราะน้ำเค็มหนุนนานกว่าทุกๆ ปี”

เช่นเดียวกับ ป้าสมบูรณ์ แซ่ตั๊น ชาวบ้าน ม.2 ต.ท่าทองหลาง เช่นกัน แต่ปัญหาอาจหนักกว่า เพราะน้ำเค็มส่งผลกระทบทำให้พืชผลการเกษตรเสียหาย ขณะนี้หมากในสวนทยอยยืนต้นตาย ส่วนว่านหางจระเข้ที่ปลูกไว้แม้จะขาดน้ำจืดรดแล้วต้นไม่ตาย แต่ก็ทำให้ผลผลิตลดลงอย่างมาก เพราะกาบก้านจะผอมไม่ได้น้ำหนัก

ขณะที่ค่าความเค็มของแม่น้ำเจ้าพระยา บริเวณปากคลองสำแลซึ่งรับน้ำดิบเข้าคลองประปา ค่าความเค็มล่าสุดแตะระดับวิกฤต 0.25 กรัม/ลิตรแล้ว กรมชลประทานต้องระบายน้ำเหนือเพิ่มขึ้นเพื่อไล่น้ำเค็ม รักษาแหล่งน้ำสำหรับเมืองหลวงเอาไว้ แม้สถานการณ์น้ำทะเลหนุนสูงจะคลี่คลายลง แต่ปริมาณน้ำเหนือจากเขื่อนใหญ่ตอนบนเหลือเพียงน้อยนิด หากระบายในอัตรานี้ต่อไป จะสามารถใช้ได้อีกแค่ 30 วันเท่านั้น หรือหากระบายน้อยลงเพื่อยืดเวลาจนกว่าจะมีมรสุมทำให้ฝนตกชุก ก็ไม่แน่ว่าน้ำทะเลจะหนุนขึ้นมาอีก

ทั้งนี้ ล่าสุดมี 9 พื้นที่ซึ่งประสบปัญหาวิกฤตประปาไม่เพียงพอ ต้องจ่ายน้ำเป็นเวลา ประกอบด้วย อ.วังน้ำเขียว อ.พิมาย จ.นครราชสีมา อ.เกาะพะงัน จ.สุราษฎร์ธานี อ.แก้งคร้อ อ.หนองบัวแดง จ.ชัยภูมิ อ.วิเชียรบุรี จ.เพชรบูรณ์ อ.ท่าตะโก จ.นครสวรรค์ อ.ลืออำนาจ จ.อำนาจเจริญ และ อ.กระนวน จ.ขอนแก่น

ต้องรอลุ้นกันว่ามรสุมฤดูฝนจะเริ่มเข้ามาเมื่อไหร่ แต่ รอยล จิตรดอน ผู้อำนวยการสถาบันสารสนเทศทรัพยากรน้ำและการเกษตร คาดการณ์ว่าฝนจะเริ่มตกหลังเดือน ก.ค. ซึ่งต้องลุ้นกันสุดใจว่าน้ำที่เหลืออยู่จะเพียงพอใช้ไปถึงช่วงนั้นหรือไม่