แก้ระบบสัดส่วนผสม

โดย...เจษฏ์ โทณะวนิก นักวิชาการอิสระ

ระบบสัดส่วนผสมเป็นการผสมกันระหว่างระบบเขตกับระบบบัญชีรายชื่อ และทำแบบสัมพันธ์กันระหว่างคะแนนที่ประชาชนลงทั้งสองระบบทำให้เกิดความเป็นสัดส่วนขึ้น ซึ่งระบบสัดส่วนผสมนั้นก็มีอยู่หลายแบบ หากเรียกกันภาษาธรรมดาๆ ก็ว่ามีทั้งแบบกาทีเดียว กาสองที กาหลายๆ ทีกันเลยทีเดียว

ระบบสัดส่วนผสมที่ร่างรัฐธรรมนูญได้เสนอออกสู่สาธารณะไปนั้นเป็นแบบที่อาจจะเรียกได้ว่ากาสามที เหตุที่เป็นเช่นนี้เนื่องจากร่างรัฐธรรมนูญได้เลือกระบบสัดส่วนผสมแบบที่มีบัญชีแบบเปิด ซึ่งให้ผู้มีสิทธิเลือกตั้งสามารถที่จะเลือกผู้สมัครที่อยู่ในบัญชีรายชื่อได้ด้วย ไม่เพียงแต่กาพรรคที่ประสงค์จะเลือกเท่านั้น หากแต่ยังสามารถที่จะกาเลือกผู้สมัครของพรรคนั้นๆ ได้ด้วย

เมื่อเป็นเช่นนี้จึงมีการกาสามที ทีแรก คือ การกาผู้สมัครในเขต ทีที่สองคือ การกาพรรค ทีที่สามคือ การกาผู้สมัครในบัญชีรายชื่อของพรรคที่กาในการกาทีที่สอง (จะไปกาข้ามเป็นบัญชีของพรรคอื่นที่ตนเองไม่ได้กาในการกาทีที่สองนั้นไม่ได้ จะกาได้ก็แต่ในพรรคที่ตนเองกาไปในทีที่สองเท่านั้น)

หากบ้านเราเมืองเราไม่ได้จัดการอะไรง่ายๆ ขนาดนั้นก็มีวิธีอื่นเหมือนกัน เช่น อย่าไปกาอะไรกันมากมายตั้งสองทีสามที เอาแค่ทีเดียวก็พอ โดยการกาผู้สมัครที่ลงสมัครในเขตเลือกตั้ง คนใดสังกัดพรรคใด คะแนนของคนนั้นก็กลายเป็นคะแนนของพรรคนั้นไปด้วยเลย เช่น มีคนเลือกนาย มี ซึ่งสังกัดพรรค ดี แปดหมื่นคน คะแนนนี้ก็จะกลายเป็นคะแนนของพรรค ดี ไปด้วยในตัวเลย ในส่วนตัวของนาย มี หากคะแนนนี้สูงที่สุดในเขต ตนเองก็ได้เป็นผู้แทนของเขตนั้น คะแนนแปดหมื่นนี้ก็จะไปรวมกับพรรคเพื่อเป็นตัวกำหนดจำนวนผู้แทนจากระบบบัญชีรายชื่ออีกครั้งหนึ่ง

เมื่อเป็นเช่นนี้ ผู้สมัครของแต่ละเขตจะต้องสามัคคีกัน เพราะเหตุว่าหากแก่งแย่งกัน คะแนนของพรรคโดยรวมก็จะเสียไป ส่งผลให้คะแนนของตัวก็ถดถอย คะแนนของพรรคก็ขาดหาย ดังนี้ทุกคะแนนเขตมีความหมายสำหรับพรรค แถมว่าผู้สมัครข้ามพรรคจะตีกันก็ใช่เรื่อง เพราะด้วยการจัดแบบนี้มีระบบที่นำเอาผู้ที่อยู่ในเขตมาจัดใหม่ด้วย ซึ่งการจัดเช่นนี้จะลดการมีปัญหากันระหว่างคนในพรรคเดียวกัน และคนต่างพรรคกันได้อย่างมาก ส่งผลให้ความปรองดองผ่านระบบการเลือกตั้งพอที่จะเกิดขึ้นได้ด้วย ต้องโอนรายละเอียดไปไว้คราวหน้าอีกแล้ว ไว้คุยกันครับ