คนต่างชาติในไทย กับปัญหาในอนาคต

โดย...ดร.ฐากูร

ประเทศไทยมีดีหลายอย่าง ทั้งสภาพอากาศที่ไม่ร้อนไม่หนาวจนเกินไป อาหารการกินอร่อยอุดมสมบูรณ์ ค่าครองชีพถูกกว่าในหลายๆ ประเทศ สถานที่ท่องเที่ยวหลายแห่งที่สวยงามติดอันดับโลก และนิสัยคนไทยที่มีความเอื้ออาทรและมีน้ำใจ สิ่งเหล่านี้ทำให้คนต่างชาติชอบเดินทางเข้ามาในประเทศไทยทั้งในฐานะนักท่องเที่ยว นักธุรกิจ ผู้ใช้ชีวิตบั้นปลายหลังเกษียณ นักศึกษา นักลงทุน ฯลฯ ตามประเภทของวีซ่าที่กำหนดไว้สำหรับวัตถุประสงค์ของการเข้ามาในประเทศ

นับจากนี้ไป เราน่าจะได้เห็นคนต่างชาติในประเทศไทยมากขึ้นเรื่อยๆ จากความเป็นโลกาภิวัตน์ในเชิงเศรษฐกิจ สังคม คมนาคม อีกทั้งความสะดวกในการเดินทางเข้ามาของคนต่างชาติ โดยเฉพาะอย่างยิ่งนักท่องเที่ยวซึ่งนำรายได้เข้าประเทศจำนวนมาก

อย่างไรก็ตาม คนต่างชาติที่เราเห็นในประเทศไทยไม่ได้มีเฉพาะนักท่องเที่ยวและนักธุรกิจเท่านั้น ทุกวันนี้ตามเมืองใหญ่ๆ และจังหวัดท่องเที่ยวสำคัญ เรามักเห็นประกาศขายบ้านเป็นภาษาอังกฤษสำหรับคนต่างชาติมากมาย แสดงให้เห็นถึงจำนวนคนต่างชาติที่เข้ามาใช้ชีวิตอยู่ในประเทศไทยแบบลงหลักปักฐาน คนต่างชาติพวกที่มีฐานะก็มักจะมีรถส่วนตัวขับขี่ไปไหนมาไหนเอง ซื้อบ้านหรือคอนโดอยู่อาศัย บางคนเป็นเจ้าของธุรกิจ หรือมีภรรยาเป็นคนไทย

คนต่างชาติอีกพวกหนึ่งที่มีฐานะน้อยลงมา หรือระดับผู้ใช้แรงงาน ก็มักจะขายของ ทำงานรับจ้างทั่วไป ทุกวันนี้ในเมืองใหญ่ๆ เวลาไปซื้อของตามแหล่งท่องเที่ยวมักจะพบคนต่างชาติเป็นคนขายของ หรือเป็นเจ้าของร้านเองด้วยซ้ำ รวมไปถึงขายโรตี เก็บค่าที่จอดรถ รับจ้างสอนภาษาและอื่นๆ เคยมีการวิจัยพบว่าคนต่างชาติที่อยู่ในประเทศไทยมีหลายประเภท ทั้งถูกต้องและไม่ถูกต้องตามกฎหมาย รวมแล้วกว่าสองล้านคน ซึ่งย่อมเพิ่มจำนวนผู้ใช้บริการหรือสินค้าสาธารณะที่รัฐจัดไว้ให้กับคนไทย เช่น การรักษาความปลอดภัย ถนน ไฟฟ้า สวนสาธารณะ การรักษาพยาบาล ฯลฯ

หลายคนคงเริ่มคิดว่า แล้วคนต่างชาติที่เข้ามาอยู่อาศัยในประเทศไทยพวกนี้เข้ามาในฐานะอะไร เป็นใคร มาจากไหน เข้ามาถูกต้องหรือไม่ เป็นเจ้าของกิจการได้อย่างไร ทำงานได้อย่างไร จ่ายภาษีหรือตอบแทนประเทศไทยอย่างไร เป็นภัยต่อสังคมหรือเปล่า มีการควบคุมโดยรัฐหรือไม่ และมีคำถามอื่นอีกมากมาย

ต้องยอมรับว่า คนต่างชาติที่เดินทางเข้ามาในประเทศไทยนั้น มีทั้งที่ดีและไม่ดี แม้ว่าคนต่างชาติส่วนใหญ่ที่อยู่อาศัยในประเทศไทยจะเข้ามาถูกต้อง และไม่ก่อให้เกิดปัญหาใดๆ แต่ก็มีคนต่างชาติบางกลุ่มที่ก่อปัญหา หรือแสวงหาผลประโยชน์จากประเทศไทย ปัญหาที่ไม่คิดว่าจะพบจากคนต่างชาติกลุ่มนี้ มีตั้งแต่การติดค้างชำระค่ารักษาพยาบาล ค่าที่พัก ไม่มีเงินกลับประเทศ ซึ่งสถานทูตของประเทศนั้นๆ มักทำได้เพียงช่วยเหลือติดต่อกับญาติ ภาระที่เหลือทั้งหมดตกอยู่กับประเทศไทย

ที่แย่ไปกว่านั้น มีบ่อยครั้งที่พบว่าคนต่างชาติบางคนทำธุรกิจแบบเลี่ยงภาษี ฟอกเงิน ผิดกฎหมาย บางคนเป็นอาชญากรข้ามชาติใช้นอมินีคนไทยทำธุรกิจ ซึ่งอาจทิ้งภาระหนี้สินไว้ในอนาคต บางคนมีจิตวิปริตทางเพศกับเด็ก บางคนติดยาเสพติด บางคนเป็นอาชญากรลักเล็กขโมยน้อย บางคนหากินโดยการเอาเปรียบนักท่องเที่ยวที่มาจากชาติเดียวกันเอง แต่กลับสร้างความเสื่อมเสียให้กับประเทศไทย

เท่าที่ทราบสำนักงานตำรวจตรวจคนเข้าเมืองจะดำเนินการตรวจสอบและควบคุมการเดินทางเข้า-ออกและการอยู่อาศัย การทำงานในประเทศไทยของคนต่างชาติทั้งหมด เช่น คนสัญชาติอเมริกันสามารถเข้ามาอยู่ในประเทศไทยได้คราวละ 30 วัน โดยยกเว้นวีซ่า เจ้าบ้านที่ให้ที่พักอาศัยให้กับคนต่างชาติต้องแจ้งให้เจ้าหน้าที่ทราบ หากเข้าพักที่โรงแรมก็ต้องลงทะเบียนและแจ้งให้เจ้าหน้าที่ทราบ ฯลฯ

แต่สิ่งที่พบ คือ การเดินทางเข้ามาแบบถูกต้องแต่ผิดวัตถุประสงค์ เช่น เข้ามาในฐานะนักท่องเที่ยว หรือเรียนภาษา แต่กลับแอบทำงานโดยไม่ได้รับอนุญาต แต่งงานกับคนไทยเพื่อหวังสิทธิต่างๆ ในการอยู่อาศัย และใช้วิธีการต่างๆ เพื่อหลีกเลี่ยงหลักเกณฑ์ เช่น การเดินทางออกไปตรวจลงตราที่ประเทศเพื่อนบ้านแล้วกลับเข้ามาในประเทศอีกในวันเดียวกัน การปลอมหนังสือรับรองมาเป็นหลักฐานในการขออยู่ต่อในประเทศ และอื่นๆ อีกมาก

นอกจากนี้ กรณีการละเลยของโรงแรมในการลงทะเบียนเข้าพักหรือแจ้งให้แก่เจ้าหน้าที่ทราบยังปรากฏให้เห็นอยู่เสมอ ปัจจุบันแค่ตรวจสอบจำนวนที่แท้จริงของคนต่างชาติที่อยู่ในประเทศไทยชั่วคราวตามประเภทของวีซ่ายังทำได้ยาก แทบไม่ต้องพูดถึงการตรวจสอบที่พักของคนต่างชาติว่าตรงกับที่แจ้งไว้กับเจ้าหน้าที่หรือไม่ อยู่อาศัยในเมืองไทยตรงวัตถุประสงค์การเข้ามาหรือไม่

อีกสิ่งที่ดึงดูดคนต่างชาติที่ไม่พึงประสงค์ให้เดินทางเข้ามาในประเทศ คือ ความหละหลวมของรัฐในการติดตาม ควบคุม และการบังคับใช้กฎหมายที่ไม่เข้มแข็ง จนทำให้เกิดช่องโอกาสของคนต่างชาติที่คิดเข้ามาแสวงหาผลประโยชน์ในประเทศ การคัดกรองไม่ให้ผู้ที่ไม่พึงประสงค์เดินทางเข้ามา จึงเป็นเรื่องสำคัญและจำเป็นอย่างยิ่ง

โดยเฉพาะเมื่อเราจะเข้าสู่ประชาคมอาเซียน ถึงเวลาผู้ที่รับผิดชอบต้องกำหนดนโยบายและมาตรการเพื่อป้องกันปัญหาที่จะเกิดขึ้นจากคนต่างชาติที่เข้ามาอยู่ในประเทศเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ และเพื่อลดช่องโอกาสของอาชญากรในการแฝงตัวเข้ามาแสวงหาผลประโยชน์จากสิทธิการเข้ามาพักอาศัยในประเทศไทยเพียงอย่างเดียว โดยไม่ได้สร้างคุณค่าให้เกิดขึ้นกับสังคมไทย