การปฏิรูปกฎหมายทำแท้งในอังกฤษ (13)

โดย...นายแพทย์วิชัย โชควิวัฒน

สส.ที่มีบทบาทสำคัญในการปฏิรูปกฎหมายทำแท้งในอังกฤษอีกท่านหนึ่งคือ เรนี ชอร์ต (Renee Short) สส.สังกัดพรรคแรงงาน ช่วง พ.ศ. 2507-2522

เรนี ชอร์ต มองเห็นปัญหาเรื่องการทำแท้งว่าเป็นปัญหาสำคัญมากของผู้หญิง โดยเฉพาะในกลุ่มผู้ใช้แรงงานซึ่งไม่สามารถเข้าถึงบริการทางการแพทย์ เรนี ชอร์ต ได้รับเลือกตั้งเป็น สส.ครั้งแรก เมื่อ พ.ศ. 2507 เขาตั้งคำถามมากมายกับรัฐมนตรีที่เกี่ยวข้องกับเรื่องนี้ และเขาถึงขั้นเสนอร่างกฎหมายปฏิรูปการทำแท้งต่อสภาผู้แทนราษฎรด้วยตนเองหนึ่งฉบับ แต่ถูกโหวตคว่ำไป โดยพรรคอนุรักษนิยมเป็นฝ่ายคว่ำร่างกฎหมายนี้ เรนีต้องเผชิญกับเสียงเยาะเย้ย จากพวกทางปีกขวาของพรรคอนุรักษนิยม แต่เขาก็ไม่หวาดหวั่น และยังคงเดินหน้ารณรงค์เรื่องนี้ต่อไป

เรนีมาจากเขตเลือกตั้งในเมืองโวลเวอร์แฮมป์ตัน ซึ่งมีปัญหาเรื่องสุขภาพมากมาย มีครอบครัวยากจนจำนวนมาก ซึ่งอยู่ในสภาพเหมือนถูกบังคับให้มีลูกมากจนเกินกว่าจะเลี้ยงดูไหว เพราะในครอบครัวมีคนทำงานเลี้ยงอยู่น้อยคน

เรนีได้มีโอกาสเดินทางไปเยือนสหภาพโซเวียต และพบว่าที่นั่นกฎหมายเปิดโอกาสอย่างกว้างขวางให้สตรีเป็นผู้เลือกและมีบริการให้ฟรี การให้บริการทางการพยาบาลก็ดีมาก เรนีกลับอังกฤษพร้อมกับความรู้สึกแรงกล้าว่าต้องทำอะไรสักอย่าง ในที่สุดก็ได้เข้าไปร่วมงานกับสมาคมปฏิรูปกฎหมายทำแท้ง

กลุ่มผู้รณรงค์เห็นว่าถึงเวลาที่จะเลิกยอมจำนนกับแรงกดดันที่มีอยู่และต้องเสนอร่างกฎหมายเพื่อการปฏิรูปแล้ว แน่นอนพอเริ่มเคลื่อนไหวก็เริ่มถูกต่อต้านจากผู้ที่ไม่เห็นด้วย พวกนี้ใช้วิธีรณรงค์ในเขตเลือกตั้งของฝ่ายปฏิรูปเพื่อให้สอบตกในการเลือกตั้งสมัยต่อไป แต่เรนีก็ต้องตัดสินใจสู้และยอมเสี่ยงแม้จะถูกต่อต้าน

เรนีและคณะพยายามล็อบบี้ สส.จากทั้งสองฟาก ซึ่งแน่นอนฝ่ายตรงข้ามก็เคลื่อนไหวต่อต้าน โดยหวังว่าจะสามารถคว่ำร่างกฎหมายได้ตั้งแต่ต้น มีจดหมายต่อต้านส่งมาจำนวนมาก ขณะเดียวกันก็มีเสียงสนับสนุนจากองค์กรต่างๆ หลากหลาย แต่สิ่งที่เรนีและคณะเป็นกังวลก็คือท่าทีของแพทยสมาคมอังกฤษ เพราะมีพวกอนุรักษนิยมอยู่มากในสมาคมดังกล่าว และสมาคมก็มีอิทธิพลสูงในเรื่องนี้

ในที่สุดเมื่อเดวิด สตีล เริ่มร่างกฎหมายเรื่องนี้ใหม่ ซึ่งดีกว่าร่างที่เคยเสนอและตกไป ทุกคนในกลุ่มปฏิรูปก็หันมาเดินหน้าสนับสนุนร่างกฎหมายนี้ โดยต่างคอยผลักดัน ซึ่งกันและกันให้ทุกคนช่วยกันออกแรงเดินหน้าอย่างเต็มที่

ในระหว่างที่ร่างกฎหมายเข้าสู่การพิจารณาของสภาผู้แทนราษฎร ภาพรวมของการอภิปรายนับว่าน่าพอใจ คำอภิปรายของบางคนนับว่าเป็นสุนทรพจน์ที่เยี่ยมยอด ทุกคนในฝ่ายปฏิรูปต้องทำงานทั้งในสภาและนอกสภาอย่างไม่ลดละ ข้อสำคัญต้องคอยติดตามเพื่อให้มั่นใจว่า บรรดา สส. ฝ่ายที่สนับสนุนในพรรคอนุรักษนิยมจะไม่หลบหายไประหว่างทาง ชัดเจนว่า สส.เหล่านั้นบางคนออกอาการเบื่อหน่าย จึงต้องคอยติดตามผลักดันมิให้มีคนทิ้งกลางคันออกไป

ระหว่างการอภิปรายในสภา เรนีต้องคอยอภิปรายโต้แย้งพวกคัดค้านโดยเฉพาะจากฟากพรรคอนุรักษนิยม ตราบใดที่ประธานสภายังอนุญาต เรนีจะคอยขัดจังหวะ คอยตั้งคำถามแย้ง สส.ที่อภิปรายคัดค้าน เรนีเห็นว่าจำเป็นต้องทำเช่นนั้นโดยเฉพาะเมื่อมีการใช้ถ้อยคำรุนแรงในการคัดค้าน เพื่อมิให้ผู้สื่อข่าวนำไปรายงาน อันจะมีผลให้ประชาชนเกิดความสับสน เช่น มีการอภิปรายว่าการทำแท้งจะมีผลทำลายสุขภาพของหญิงที่ทำ ซึ่งไม่เป็นความจริงโดยเฉพาะเมื่อเปิดให้ทำโดยถูกกฎหมาย คำอภิปรายเช่นนี้จะถูกโต้แย้งทันที

นอกสภามีเสียงสนับสนุนมากมาย มีจดหมายจำนวนมากจากหญิงที่ต้องอุ้มท้องและเลี้ยงลูกจนเลี้ยงไม่ไหว และหวังว่ากฎหมายจะผ่านสภาเพื่อให้เธอมีทางออกเมื่อต้องตั้งท้องอีก จำนวนมากเล่าว่าเธอตั้งท้องเพราะสามีขอนอนด้วยโดยไม่ให้มีการป้องกัน และเธอก็ต้องยอม น่ายินดีที่ข่าวและความเห็นในสื่อต่างๆ มาทางสนับสนุน ดังนั้นหลายครั้งที่ฝ่ายคัดค้านจากพรรคอนุรักษนิยมอภิปรายผิดๆ ฝ่ายสนับสนุนก็สามารถโต้แย้งว่า สส.ที่คัดค้าน พูดโดยไม่ได้อ่านหนังสือพิมพ์ไทม์หรือการ์เดียน เป็นต้น

แน่นอน เรนีได้รับจดหมายก่นด่าไม่น้อยเช่นกันในฐานะที่เป็น สส. เพราะผู้เขียนจดหมายไม่ต้องลงชื่อที่อยู่ของตน แต่จดหมายสนับสนุนก็มีจำนวนมาก และมีค่าเสมือนเป็น “น้ำทิพย์ชโลมใจจากสรวงสวรรค์” ของบรรดาผู้ที่ต้องทำงานต่อสู้อย่างหนัก และต้องเผชิญกับปัญหามากมาย ให้มีน้ำใจต่อสู้ต่อไป แน่นอนจดหมายสนับสนุนจำนวกมากมาจากผู้หญิงที่ต้องทนทุกข์จากปัญหา และต้องการให้การปฏิรูปกฎหมายสำเร็จ เพื่อช่วยให้พวกเธอพ้นจากขุมนรก ที่เธอต้องถูกบังคับให้จำยอม

เมื่อกฎหมายผ่านสภาออกมาได้ หลายคนโล่งอกและคิดถึงปัญหาที่ต้องเผชิญต่อไป ผลกระทบสำคัญของกฎหมายนี้ในทัศนะของเรนีคือ “ทำให้ผู้หญิงรู้ว่าจะทำอะไร อย่างไร และไม่ต้องวิตกทุกข์ร้อนกับปัญหาที่เคยโถมทับพวกเธออยู่ต่อไป กฎหมายทำให้พวกเธอสามารถที่จะยืนหยัดขึ้นเพื่อตนเอง และพูดว่า ‘ไม่ ฉันไม่ต้องการปัญหาพวกนี้อีกแล้ว’”

หลังกฎหมายผ่านสภา เรนีมีเพื่อนเป็นสูตินรีแพทย์หลายคน ไม่เคยได้ยินใครคัดค้านกฎหมายนี้อีกเลย และมีหญิงบางคนพูดกับเรนีว่า “คุณทำดีมาก เพราะตอนนี้หมอของดิฉันดีมากเลย ฉันสามารถไปคุยกับหมอได้สบายเมื่อมีปัญหา ไม่เหมือนเมื่อก่อน”

ข้อสำคัญ ปัจจุบันไม่มีเรื่องสยองขวัญเกิดขึ้นจากการทำแท้งเถื่อน แล้วตกเลือดตาย มดลูกเน่า ลำไส้ทะลัก ติดเชื้อรุนแรง รวมทั้งปัญหา “แม่ใจร้ายทิ้งลูก” หรือ “สัตว์นรกมาเกิด ทิ้งลูกในถังขยะ” ในสังคมอังกฤษอีกเลย