เงินประกันสูงกี่สิบล้าน ถ้าคิดหนีศาลก็ทำได้

โดย...ทีมข่าวในประเทศโพสต์ทูเดย์

อิสรภาพที่ ยิ่งลักษณ์ ชินวัตร อดีตนายกรัฐมนตรี ได้รับจากศาลฎีกาแผนกคดีอาญาของผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง หลังศาลตีราคาประกันในวงเงินจำนวน 30 ล้านบาท แลกกับการได้รับการปล่อยตัวชั่วคราวในชั้นพิจารณา คดีละเลยไม่ยับยั้งโครงการรับจำนำข้าวสร้างความเสียหาย 5 แสนล้านบาท โดยศาลกำหนดเงื่อนไขห้ามเดินทางออกนอกประเทศ เว้นแต่ได้รับอนุญาต

ผลพวงจากเงินประกันที่สูงลิ่วเป็นประวัติศาสตร์ หลายฝ่ายมองว่าอาจเป็นบรรทัดฐานใหม่สำหรับหลักประกันตัวในคดีที่มีฐานความเสียหายจำนวนมาก และโดยเฉพาะหากคดีนั้นมีนักการเมืองใหญ่ ผู้มีอิทธิพลเป็นจำเลย เพราะที่ผ่านมามีนักการเมืองไม่น้อยยื่นหลักทรัพย์ “หลักล้าน” แต่ยอมทิ้งเงินเพื่อหลบหนีออกนอกประเทศ จะได้ไม่ต้องมาเสี่ยงลุ้นคำพิพากษาของศาลฎีกาที่อาจต้องจองจำในคุกถือว่าคุ้มค่ากว่ากันมาก

เสรี สุวรรณภานนท์ ประธานคณะกรรมาธิการปฏิรูปกฎหมายและกระบวนการยุติธรรม สภาปฏิรูปแห่งชาติ (สปช.) ให้ความเห็นว่า การตั้งวงเงินที่สูงถือเป็นหลักประกันอย่างหนึ่งทางกฎหมายที่ผู้ต้องหาจะไม่หลบหนี แต่ปัญหาคือจำนวนเงินที่กำหนดบางครั้งก็ต้องดูสถานะของคนที่ยื่นประกันว่ามีทรัพย์สินมากหรือไม่ ถ้ามีมากมายมหาศาลก็ต้องว่ากันไป อีกทั้งยังต้องดูข้อหาความผิด ดูมาตรฐานการปล่อยตัวคดีอื่นๆ นำมาเปรียบเทียบกันเพื่อใช้ตัดสินในการตั้งวงเงินประกันตัว

กรณีหลักทรัพย์ประกันวงเงินกว่า 30 ล้านบาท ของ ยิ่งลักษณ์ ชินวัตร อดีตนายกรัฐมนตรี เชื่อว่าศาลดูที่ความผิดและความเสียหายที่เกิดขึ้นประกอบเหตุผลในการตั้งวงเงินดังกล่าวเป็นดุลพินิจของการให้ประกันนั้นเป็นอำนาจของศาลที่จะกำหนดหลักเกณฑ์การประกันตัว

“การกำหนดวงเงินก็ต้องเป็นไปตามหลักกฎหมายและหลักพฤติการณ์ของผู้ยื่นประกันตัวด้วย สำหรับในหลักกฎหมาย เช่น ยื่นประกันแล้วจะไม่หลบหนี ไม่ยุ่งเหยิงกับพยานหลักฐาน ดูข้อหาฐานความผิด ดูโทษ ดูความเสียหายที่เกิดขึ้น” ประธานปฎิรูปกฎหมาย สปช. ให้ความเห็น

เสรี กล่าวว่า การเพิ่มวงประกันตัวที่สูงจะช่วยป้องกันปัญหาผู้ยื่นประกันตัวหลบหนีได้เพียงระดับหนึ่งเท่านั้น แต่สุดท้ายคงไม่สามารถหามาตรการป้องกันจำเลยหลบหนีไม่มาฟังคำพิพากษาได้ เพราะการหลบหนีหรือไม่นั้นเป็นเรื่องที่ผู้ต้องหาจะเลือกตัดสินใจเอง แต่จำนวนเงินก็เป็นหลักประกันส่วนหนึ่งที่จำเลยจะไม่หลบหนี

เสรี กล่าวด้วยว่า การเพิ่มวงเงินประกันตัวไม่ได้มีข้อบังคับหรือกฎหมายกำหนดขึ้นอยู่กับดุลพินิจของศาล ไม่มีกฎหมายระบุว่าคดีนี้หรือคดีนั้นต้องใช้วงเงินประกันตัวเท่าไหร่ ถ้าผู้ต้องหาหลบหนีเงินประกันศาลจะยึดเงินประกันเป็นของแผ่นดิน เว้นแต่จำเลยยื่นคำร้องแจงเหตุไม่มีเจตนาหลบหนี โดยขอให้ศาลคืนเงินประกันและให้ศาลปรับ ถ้าหากมีเหตุผลเพียงพอศาลก็อาจไม่ปรับ เช่น กรณีเจ็บป่วยแต่มายื่นใบแพทย์ไม่ทัน

“หากนักการเมืองรู้ว่าเสี่ยงถูกดำเนินคดีติดคุกก็ยอมที่จะหลบหนี เพราะนักการเมืองไม่ได้ห่วงเงินจำนวนน้อยอยู่แล้ว เพราะพวกเขามีเงินอีกมากมายมหาศาล” เสรี ระบุ

สมบัติ ธำรงธัญวงศ์ สมาชิก สปช. กล่าวว่า เงินประกันตัว 30 ล้านบาท ของยิ่งลักษณ์ ในความผิดคดีละเลยให้เกิดความเสียหายโครงการรับจำนำข้าว ถือเป็นเงินที่ี่น้อยนิดและขนหน้าแข้งไม่ร่วงสำหรับมหาเศรษฐี และคงไม่สนใจว่าหากหลบหนีจะต้องเสียเงินประกันในวงนี้ไป

สมบัติ ระบุว่า หลักเกณฑ์การตั้งวงเงินประกันตัวนั้นอยู่ที่มาตรฐานของกระบวนการยุติธรรม ซึ่งจะแตกต่างกันตามแต่ความผิดของตัวผู้ต้องหาในแต่ละคดี อย่างเช่น คดีรับจำนำข้าวนี้มูลค่าความเสียหายค่อนข้างมาก จึงตั้งวงเงินประกันเอาไว้สูง