ความสามารถในการแข่งขันกับส่วนแบ่งตลาด

วันนี้ (18 พ.ค. 2558) สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ แถลงตัวเลขอัตราการขยายตัวทางเศรษฐกิจไตรมาสแรกปี 2558 ว่า ขยายตัวได้ 3% ถึงแม้ว่าตัวเลขเดียวกับของภาคเอกชนจะคาดว่าตัวเลขแท้จริงที่ออกมาน่าจะต่ำกว่านั้น

ที่แน่ๆ คืออัตราการขยายตัวของเศรษฐกิจไทยคงต่ำกว่าทุกประเทศในภูมิภาคนี้ ดังเช่นที่เป็นมาใน 2-3 ไตรมาสที่ผ่านมา แสดงให้เห็นว่าเศรษฐกิจไทยกำลังมีปัญหา

กล่าวกันว่าปัญหาหลักของเศรษฐกิจไทย คือ...ความสามารถในการแข่งขันลดลงในเวลาที่เศรษฐกิจโลกก็กำลังมีปัญหา ทำให้ความต้องการสินค้าลดลง

บางคนให้เหตุผลว่าการที่ความต้องการสินค้าในตลาดโลกลดลง ทำให้การส่งออกสินค้าของไทยไม่ขยายตัว เป็นสาเหตุที่ทำให้อัตราการขยายตัวของเศรษฐกิจไทยลดลงไปด้วย

...อย่างนี้คงไม่ต้องทำอะไรมาก แค่รอเวลาให้เศรษฐกิจโลกฟื้นตัว ถึงวันนั้นการส่งออกของไทยก็จะฟื้นตัวขึ้นมาเอง และเศรษฐกิจไทยก็จะกลับมาขยายตัวตามปกติ

คิดได้อย่างนี้ก็สบายใจดี และเป็นสิทธิที่จะคิดได้ แต่ผมไม่อยากให้ คสช.คิดอย่างนี้ เพราะถ้าผู้ที่มีอำนาจในการบริหารคิดอย่างนี้ เชื่อว่าอนาคตอีกไม่นานเกินรอประเทศไทยจะกลายเป็นคนป่วยแห่งเอเชียรายใหม่แทนประเทศฟิลิปปินส์ อย่างที่ถูกหมิ่นประมาทเอาไว้จริงๆ เนื่องจากเศรษฐกิจของประเทศฟิลิปปินส์ตอนนี้กำลังดีวันดีคืน เศรษฐกิจขยายตัว 7.5%  ในปี 2556 และ 6.3% ในปี 2557 และประมาณว่าจะขยายตัวได้ในระดับนี้ในปี 2558

ท่านผู้อ่านอาจตั้งคำถามว่า ผมไม่อยากให้ คสช.คิดอย่างนี้ กล่าวคือ อัตราการขยายตัวของเศรษฐกิจมีปัญหาเพราะการส่งออกลดลง การส่งออกลดลงเพราะความต้องการสินค้าในตลาดโลกลด แล้วอยากให้ คสช.คิดอย่างไร

ผมอยากให้ คสช.คิดว่า ถ้าความต้องการหรือดีมานด์รวมในตลาดโลกลดลง ทำอย่างไรประเทศไทยถึงจะสามารถแย่งส่วนแบ่งตลาด (Market Share) จากประเทศอื่น มาเพิ่มส่วนแบ่งตลาดของไทยในตลาดโลกที่ลดลง ถ้าเอาแค่รักษาส่วนแบ่งตลาดไว้เท่าเดิม ปริมาณและมูลค่าการส่งออกย่อมเพิ่มขึ้นน้อยกว่าเดิม และร้ายกว่านั้นอาจจะลดลง ถ้าส่วนแบ่งการตลาดลดลงต่อเนื่อง

การให้ความสำคัญต่อการรักษาส่วนแบ่งตลาด จะทำให้เศรษฐกิจไทยได้รับผลกระทบจากปัญหาเศรษฐกิจโลกน้อยกว่าการแก้ปัญหาด้วยการอ้างว่า การส่งออกของไทยมีปัญหาเพราะความต้องการสินค้าในตลาดโลกลดลง

การปล่อยให้ส่วนแบ่งตลาดลดลงเพราะถูกประเทศอื่นแย่งชิงไปเป็นคนละเรื่องกัน การลดลงของความต้องการสินค้าและบริการในตลาดโลก ถ้าส่วนแบ่งตลาดถูกแย่งชิงไปแล้ว ภายหลังถ้าเศรษฐกิจโลกฟื้นตัวดีมานด์เพิ่มขึ้น ขนาดของตลาดใหญ่ขึ้น ก็ใช่ว่าการส่งออกของสินค้าไทยเมื่อสถานการณ์คืนสู่ภาวะปกติแล้วจะเพิ่มขึ้นในอัตราสูง คือ ขนาดเลข 2 หลักอย่างในอดีต เพราะการแย่งชิงส่วนแบ่งตลาดกลับคืนมาไม่ง่าย เนื่องจากการสร้างความสัมพันธ์ในธุรกิจการค้านั้นต้องใช้เวลาพอสมควร โดยเฉพาะการรื้อฟื้นความสัมพันธ์ที่เสียไปแล้วให้กลับคืนมา

ผมไม่ได้ศึกษาเพราะไม่มีเวลาลงลึกในการวิเคราะห์ตัวเลขการส่งออกของไทยว่า การส่งออกขยายตัวลดลง แต่เรายังสามารถรักษาส่วนแบ่งตลาดไว้เท่าเดิม หรือลดลงทั้งตัวเลขการส่งออกและส่วนแบ่งการตลาดหรือไม่

ถ้าตัวเลขการส่งออกขยายตัวในอัตราที่ลดลง แต่เรายังสามารถรักษาส่วนแบ่งตลาดสินค้าส่งออกแต่ละประเภทไว้ได้ อย่างน้อยแสดงว่าเรายังสามารถรักษาความสามารถในการแข่งขันไว้ได้ แต่ถ้าทั้งตัวเลขการส่งออกและส่วนแบ่งการตลาดลดลง นั่นแสดงว่าความสามารถในการแข่งขันของประเทศลดลง ซึ่งน่าเป็นห่วงกว่าการที่ตัวเลขการส่งออกรวมลดลงมากนัก

ท่านผู้อ่านที่อ่านมาถึงตรงนี้ ถ้ารู้สึกสับสนลองอ่านทบทวนดูอีกครั้ง เพราะคนเขียนเองเขียนมาถึงตรงนี้ยังสับสนเหมือนกัน ต้องกลับไปทบทวนที่เขียนมาว่าหลงประเด็นหรือเปล่า

ก่อนหน้าที่จะเขียนบทความนี้ ผมพยายามหาตัวเลขส่วนแบ่งการตลาดของสินค้าส่งออกสำคัญๆ ของไทยเท่าที่พอจะหาได้ ก็ได้แต่ข้าว เพราะเผอิญเป็นเรื่องที่เกี่ยวพันกับเรื่องการเมือง จริงๆ แล้วอยากให้กระทรวงพาณิชย์ หรือธนาคารแห่งประเทศไทยจัดทำข้อมูล ส่วนแบ่งการตลาดสินค้าส่งออกสำคัญๆ ของไทยทุกตัวให้สาธารณชนรับทราบ พร้อมๆ กับผู้บริหารประเทศจะได้ทราบว่าประเทศไทยกำลังสูญเสียศักยภาพในการแข่งขันอย่างที่นักวิชาการหรือนักวิเคราะห์ทั้งในและต่างประเทศว่าไว้จริงหรือไม่

ถ้าผมเป็นคุณสมชาย ผมจะไม่ให้ความสำคัญกับตัวเลขการส่งออกรวมว่าลดลงเพราะเศรษฐกิจโลกมีปัญหาหรือไม่ แต่ผมจะให้ความสำคัญว่า ในยามที่เศรษฐกิจโลกมีปัญหาและความต้องการสินค้าและบริการหรือดีมานด์ของโลกลดลง ประเทศไทยยังสามารถรักษาส่วนแบ่งตลาดของตัวเองไว้ได้หรือเปล่า และจะถามผู้ที่รับผิดชอบว่าทำอย่างไรถึงจะรักษาส่วนแบ่งตลาดของสินค้าส่งออกของไทยแต่ละประเภทไว้ไม่ให้ลดลงกว่าเดิม หรือถ้าจะให้ดีคือจะเพิ่มส่วนแบ่งตลาดโดยไปแบ่งส่วนแบ่งตลาดมาจากประเทศอื่นได้หรือไม่ และจะใช้อำนาจที่มีอยู่ในมือช่วยเหลือภาคเอกชนให้สามารถรักษาส่วนแบ่งตลาดของตัวเองไว้ให้จงได้

คือถ้าไม่เพิ่มก็อย่าให้เสียส่วนแบ่งตลาดให้ใครในยามที่ดีมานด์ลดลง อย่างนี้ถึงจะแก้ไขปัญหาส่งออกได้ในระยะยาว มิฉะนั้นถึงเศรษฐกิจโลกจะฟื้นตัว แต่การส่งออกของไทยก็จะไม่ฟื้นตัวขึ้นตามเศรษฐกิจโลก เพราะส่วนแบ่งตลาดถูกคนอื่นแย่งชิงไปแล้ว

พูดมาถึงตรงนี้ ถ้าเผอิญคุณสมชายให้ใครไปทำตัวเลขหรือเผอิญมีตัวเลขส่วนแบ่งการตลาดสินค้าส่งออกในภาพรวมและรายสินค้าแล้ว ปรากฏว่ามูลค่าการส่งออกจะเพิ่มขึ้นไม่มากแต่ยังรักษาส่วนแบ่งการตลาดไว้ได้ อย่างน้อยก็สบายใจได้ว่าความสามารถในการแข่งขันของประเทศไม่ได้ลดลงอย่างที่ถูกกล่าวหา ยิ่งถ้าส่วนแบ่งตลาดเพิ่มขึ้น ก็สามารถบอกได้ว่าความจริงความสามารถในการแข่งขันของประเทศเพิ่มขึ้นอย่างพลิกล็อกก็ได้ใครจะรู้ อย่ามาหมิ่นประมาทกัน ถ้าคุณสมชายทราบทุกอย่างอยู่แล้วก็ขออนุโมทนาสาธุด้วยครับ