บาทแข็ง ยังหลอนเศรษฐกิจ

โดย...พรสวรรค์ นันทะ

ในช่วงที่ผ่านมา ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) ถูกกดดันให้ใช้นโยบายการเงินพยุงเงินบาทให้อ่อนค่าเพื่อมีส่วนช่วยดูแลภาคส่งออกที่ชะลอตัว จนถึงขั้นขยายตัวติดลบ 4.5% ในไตรมาสแรกของปีนี้ จนผู้ส่งออกและนักธุรกิจรุมสกรัมแบงก์ชาติที่ปล่อยให้ค่าเงินบาทแข็งค่าที่สุดในโลก

เมื่อถูกกดดันมาก ธปท.ก็กดดอกเบี้ยนโยบายลง และออกมาตรการผ่อนคลายเงินทุนเคลื่อนไหลออก แต่เป็นการทำอย่างละมุนละม่อม เพราะทำแรงเกินไปเงินจะไหลออกมา ระบบอาจรับไม่ได้ จึงนำเอามาตรการภายใต้แผนแม่บทเงินทุนเคลื่อนย้ายระหว่างประเทศในช่วงปี 2558-25560 มาใช้

ทั้งนี้ ธปท.จะทยอยผ่อนผันให้นักลงทุนไทยที่เป็นบุคคลธรรมดาและนิติบุคคลในประเทศ ถือครองเงินเหรียญสหรัฐ และนำเงินไปลงทุนในต่างประเทศได้มากขึ้นและสะดวกขึ้น ขณะเดียวกันก็อนุญาตให้ผู้มีถิ่นที่อยู่นอกประเทศ (Non-resident หรือ NR) ถือครองเงินบาทโดยไม่มีธุรกรรมการค้าและการลงทุนได้มากขึ้นด้วย

ดูเหมือน ธปท.จะให้ความร่วมมือในการดูแลเงินบาทอ่อนค่าเป็นอย่างดี เพราะเจาะช่องโหว่ให้เงินไหลออกได้มากขึ้นถูกจังหวะเวลา ช่วยให้เงินบาทมีโอกาสอ่อนค่าลงได้มากขึ้น แต่จะหวังผลเลิศว่ามาตรการต่างๆ ที่ ธปท.ออกมาจะเป็นยาวิเศษทำให้ค่าเงินบาทอ่อนลงทันตาเห็น

ผลจากมาตรการ ธปท.จะยังไม่ออกมาอย่างเป็นรูปธรรม เพราะการออกไปลงทุนตามการผ่อนผันของ ธปท. ต้องใช้ระยะเวลาพอสมควร เพราะก่อนจะออกไปลงทุนนักลงทุนต้องศึกษารายละเอียดการลงทุน ต้องใช้ระยะเวลาตัดสินใจ แม้ว่ามาตรการเหล่านี้จะส่งผลดีในระยะยาวก็ตาม

อย่างไรก็ดี มาตรการของ ธปท.อาจจะมีผลต่อจิตวิทยาในระยะสั้น ทำให้เงินบาทปรับตัวอ่อนค่าลงชั่วคราว เห็นได้จากหลังหยุดยาวไปหลายวัน เปิดทำการมาเงินบาทก็อ่อนค่าลงไปแตะระดับต่ำสุดในรอบ 5 ปี ที่ระดับ 33.45 บาท/เหรียญสหรัฐ แต่ผ่านไปวันเดียวเงินบาทก็กลับมาเคลื่อนไหวแข็งค่าขึ้นอีก ยกเว้นว่าสหรัฐมีความชัดเจนในการพิจารณาปรับดอกเบี้ยขึ้น ก็น่าจะส่งผลให้เงินไหลออกไปสหรัฐมากขึ้น ดีต่อทิศทางการอ่อนค่าของเงินบาทได้

 แต่ถ้าสหภาพยุโรปและญี่ปุ่นเองก็ใช้นโยบายคิวอีทำให้ค่าเงินของตัวเองอ่อนค่า ทิศทางของเงินบาทก็อาจจะยังแข็งค่าต่อไป จนกว่าจะมีปัจจัยใหม่เข้ามาช่วยหนุนให้เงินบาทอ่อนค่าลง เช่น ในระยะต่อไปราคาน้ำมันปรับสูงขึ้น ทำให้ต้องนำเงินบาทไปซื้อเงินเหรียญสหรัฐมากขึ้นเพื่อนำเข้าน้ำมัน

หรือมีการลงทุนโครงการขนาดใหญ่ของภาครัฐ เพราะสถานการณ์เช่นนี้ควรใช้นโยบายการคลังช่วยดูแลค่าเงินด้วยอีกทาง เพราะจะทำให้มีการนำเข้าเครื่องจักรเพิ่มขึ้น จะได้ทำให้ดุลบัญชีเดินสะพัดของประเทศที่ปัจจุบันเกินดุลค่อนข้างสูงลดลงจากนำเข้าเพิ่มขึ้น แต่ปัญหาที่เกิดขึ้นในปัจจุบัน คือ รัฐบาลยังเร่งลงทุนได้น้อยกว่าคาดการณ์ นำเข้าเครื่องจักรน้อย ทั้งที่ควรเร่งลงทุนให้มากจึงจะช่วยได้ ไม่เช่นนั้นเศรษฐกิจไทยจะเจอภาวะเงินบาทแข็งค่าหลอนไม่จบ

สอดคล้องกับแนวคิดของ อุสรา วิไลพิชญ์ นักเศรษฐศาสตร์อาวุโส ธนาคารสแตนดาร์ดชาร์เตอร์ด (ไทย) ที่ระบุว่า มาตรการโดยรวมของ ธปท.น่าจะช่วยสร้างสมดุลในระยะกลางและระยะยาวของการเคลื่อนย้ายเงินทุน ซึ่งปัจจุบันการย้ายเงินทุนไหลเข้าและออกในปัจจุบันก็เป็น 2 ทิศทางมากขึ้น จากเดิมที่เคลื่อนย้ายทิศทางเดียว โดยมองว่าการผ่อนผันให้นักลงทุนไทยออกไปลงทุนซื้ออสังหาริมทรัพย์ในต่างประเทศได้มากขึ้น และการให้ต่างชาติมาระดมเงินลงทุนในประเทศได้มากขึ้นนั้น น่าจะเห็นผลในระยะกลางถึงระยะยาวมากกว่าจะเห็นผลในทันที

เพราะหากดูจากวงเงินที่ ธปท.จัดสรรให้สำนักงาน ก.ล.ต.เปิดให้ออกไปลงทุนได้ในแต่ละปี ในวงเงิน 5 หมื่นล้านเหรียญสหรัฐนั้น ก็ใช้ไม่ถึง 3 หมื่นล้านเหรียญสหรัฐเลย ดังนั้นความคาดหวังที่เห็นการออกไปลงทุนในต่างประเทศในทันที และส่งผลให้เงินบาทอ่อนค่าลงได้ต่อเนื่องตามที่คาดก็เป็นได้ยาก เพราะขนาดวงเงินเดิมยังใช้ไม่หมด นอกจากนี้ การให้นักลงทุนไปซื้อลงทุนในต่างประเทศได้เองที่ ธปท.เตรียมจะเปิด ก็น่าจะส่งผลดีในระยะกลางและระยะยาวมากกว่า

“ขณะนี้เงินบาทอ่อนค่า อาจเพราะได้อานิสงส์ทางจิตวิทยาระยะสั้น และจากปัจจัยที่นักลงทุนต่างชาตินิยมส่งกำไรที่ได้จากการดำเนินการกลับประเทศของตัวเองในช่วงไตรมาส 2 ของทุกปีมาช่วย ทำให้เงินบาทค่อนข้างอ่อนค่าลงเมื่อเทียบกับไตรมาสแรก แต่ถ้าหากบริษัทต่างชาติส่งกำไรกลับประเทศหมดแล้ว ไทยจะยังรักษาทิศทางการอ่อนค่าของค่าเงินบาทได้หรือไม่ อันนี้ไม่แน่

อย่าลืมว่าทิศทางเสถียรภาพทางเศรษฐกิจไทยค่อนข้างแข็งแกร่ง หากดูพื้นฐานประเทศ ที่มีเงินทุนสำรองระหว่างประเทศที่อยู่ในระดับสูง หนี้ต่างประเทศที่ต่ำเพียง 25% ของอัตราการเติบโตทางเศรษฐกิจ (จีดีพี) ซึ่งถือว่าต่ำมากเมื่อเทียบกับประเทศอื่นๆ และไทยยังเป็นอีกไม่กี่ประเทศที่เกินดุลบัญชีเป็นส่วนใหญ่เมื่อเทียบกับภูมิภาคนี้ ซึ่งทำให้เงินบาทแข็งค่าตาม ฉะนั้น ต้องติดตามดูว่ามาตรการที่ออกมาและทิศทางค่าเงินบาทจะฝืนปัจจัยพื้นฐานของประเทศที่ยังหนุนเงินบาทให้แข็งค่าอยู่ กลับมาอ่อนค่าลงได้หรือไม่”อุสรา กล่าว

ดังนั้น ค่าเงินบาทยังไร้ปัจจัยหนุนให้อ่อนค่าในระยะยาว ขณะที่มาตรการของ ธปท.ยังต้องใช้เวลา อย่างน้อยๆ กว่านักลงทุนจะตัดสินใจขนเงินออกไปลงทุนได้ก็ใช้เวลาศึกษาไม่ต่ำกว่า 6 เดือน จะค่อยเห็นการทยอยขนเงินออกไปลงทุน เพราะคนที่นำเงินออกไปลงทุนในช่วงนี้ศึกษามาก่อนหน้านี้นานหลายปีแล้ว ไม่ใช่เปิดปุ๊บติดปั๊บ ดังนั้นสิ่งที่ส่งออกต้องทำคือการปรับตัว และรู้จักป้องกันตัวเองในเรื่องความเสี่ยงค่าเงิน เพราะเงินบาทยิ่งไหลเข้าออกได้คล่องตัวขึ้น ยิ่งหมายความว่าค่าเงินบาทเคลื่อนไหวได้ทั้งสองทิศทาง ไม่เอื้อให้ฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งไปตลอดแน่นอน รัฐบาลเองก็คงช่วยได้ไม่ทุกครั้ง เพราะไม่ได้มีภาคส่งออกภาคเดียวที่ต้องการความช่วยเหลือในยามนี้