ในดินแดนแห่งดอกท้อ

ในวันย่ำสนธยาก่อนการมาถึงของคืนขึ้น 12 ค่ำ เดือน 7 นักเดินทางผู้ไร้เข็มแม่เหล็กกำหนดทิศทางชีวิตและเส้นทางรอนแรม เดินทางมาถึงเมืองเล็กๆ ในโอบล้อมของหุบเขาภาคเหนือของประเทศ เมืองที่ครั้งหนึ่งเคยเป็นรัฐเจ้าฟ้าอิสระในอาณัติของนครรัฐเชียงของและนครรัฐน่าน เมืองที่ครั้งหนึ่งวางตำแหน่งอยู่บน China Road เส้นทางยุทธศาสตร์สมัยสงครามโลกและสงครามอินโดจีน เมืองที่ครั้งหนึ่งถูกทอดทิ้งไว้ในความทุรกันดาร และเมืองที่วันนี้กลายเป็นดินแดน Utopia สำหรับนักเดินทางหนุ่มสาวจากตะวันตกผู้แสวงหา “พรมแดนที่ไร้การพิชิต”

แม้เมืองเล็กๆ อาจไม่สามารถให้คำตอบแก่นักเดินทางผู้ว้าวุ่น แต่ที่ดาดฟ้าของ “เฮือนพัก” อาคารสูง 3 ชั้น ในช่วงปลายยุคแห่งการครอบครองโดยเจ้าอาณานิคมฝรั่งเศส นักเดินทางพบทิวทัศน์งดงามจนยากจะละสายตา ปราการธรรมชาติความสูงจากระดับน้ำทะเล 1,0002,000 เมตร ที่กางกั้นเมืองสิงจากโลกภายนอก ทิวเขาห่มคลุมด้วยป่าบริสุทธิ์ของเขตป่าสงวนหลวงน้ำทาราวกับผืนกำมะหยี่สีมรกต ตัวเมืองทอดยาวไปตามเส้นทางดั้งเดิมของ China Road วางขนานไว้ด้วยเรือนแบบไตลื้อ เรือนแถวทรงโคโลเนียล ตึกแถวพาณิชย์ร่วมสมัย บ้านไม้อายุคราวปู่ และหอคำ ตำหนักที่ประทับเดิมของเจ้าฟ้าเมืองสิง ที่มุมปลายสุดของถนนสายหลัก

ผู้คนในไม่จำเป็นต้องแย้มยิ้มออเซาะนักท่องเที่ยว เพราะยิ้มของพวกเขาผลิแย้มจากหัวใจ และพร้อมที่จะแบ่งปันสิ่งที่เราผู้มาเยือน “ขาดเหลือ” แต่พบได้ ณ สถานที่อันสงบรำงับแห่งนี้

ขณะที่ทอดสายตามองดูความเคลื่อนไหวของชีวิตในเมืองสิง ในบางขณะความคิดเขาเผลอนึกถึงวลีหนึ่งในภาษาจีน “เถาหัวหยวน” หรือ “ธารดอกท้อ” อันเป็นคำเปรียบเปรยหมายถึง ดินแดนในอุดมคติที่ไม่มีอยู่จริง ในศัพท์ภาษาตะวันตกที่เรียกว่า Utopia

“ธารดอกท้อ” มีต้นธารมาจากบทกวีชื่อเดียวกันของ เถาหยวนหมิง กวีจีนช่วงศตวรรษที่ 4 ผู้ไม่ยอมสยบต่อความฉ้อฉลของระบอบขุนนาง ถึงกับหันหลังให้เบี้ยหวัดข้าวสารพอยังชีพ ยอมใช้ชีวิตอย่างอดอยากอย่างอหังการ ผันตัวเองมาเป็นกวีผู้หว่านไถ ร่วมชีพกับชาวนาไร่ และรำพันถึงโลกอันปราศจากความอยุติธรรม ในบทกวี “ธารดอกท้อ”

“ธารดอกท้อ” คือ ดินแดนที่กวีซึ่งแทนตัวเองเป็นชาวประมงบ้านนา ได้พลัดหลงเข้าไปดินแดนจินตนาการ ดินแดนที่ซ่อนในปราการภูผา ประดับประดาด้วยดอกท้อบานสะพรั่ง ผู้คนทำการกสิกรรมเลี้ยงตนโดยไม่พึ่งพาโลกภายนอก เป็นอยู่อย่างเท่าเทียม และปราศจากการกดขี่ เป็นดินแดนในฝันที่ “ชาวประมง” ได้แต่เพียงปรารถนาในโลกแห่งความเป็นจริง

เพียงรำพันถึง “ธารดอกท้อ” ในบทกวีสะท้อนความฝัน ที่ไม่อาจแปรเปลี่ยนเป็นรูปธรรม วลี นี้จึงส่อนัยในทางลบสำหรับนักปฏิบัติ หรือเป็นเพียงฉลากตราสำหรับพาดพิงถึงดินแดนงดงามในฝัน ดังเช่นหุบเขาเถาหัวหยวน สถานที่ท่องเที่ยวยุคใหม่มณฑลหูหนาน ของจีน หรือเมืองสิง ของลาว ในสายตาของนักเดินทางร่วมสมัย

แต่ “ธารดอกท้อ” มิใช่เพียงเป็นวลีที่สื่อถึงสังคมเพ้อฝัน แต่ยังสื่อถึงความหวังที่จะใช้ดินแดนแห่งนั้นเป็นแม่แบบเพื่อเปลี่ยนโลกความจริงอันโสมมและอยุติธรรมในสายตาของพวกเขา

เหมือนดัง เหมาเจ๋อตง นักปฏิวัติผู้ยิ่งยง เคยรำพันบทถึงดินแดนแห่งความเท่าเทียมในบทกวี “ขึ้นดอยหลูซาน” ดอยลูกเดียวกับที่กวีเถาหยวนหมิงเคยพำนัก ภายหลังจากที่เหมาเจ๋อตงสร้างความเท่าเทียมให้บังเกิดขึ้นในแผ่นดินจีน

หรือเหมือนดังเจ้าชายอันพยอง แห่งราชวงศ์โชซอนของเกาหลี เคยสุบินถึงธารดอกท้อ จึงโองการให้จิตรกรอันคยอน จรดพู่กันวาดภาพเขียน “สู่ดินแดนแห่งดอกท้อเบ่งบาน” อันเป็นอมตะเพื่อสะท้อนแดนดินอันเป็นเสมือนอุดมคติทางการเมืองของพระองค์ ก่อนที่เจ้าชายจะทรงปราชัยในสมรภูมิแย่งชิงอำนาจทางการเมือง