บริการก่อนและหลังการขาย ในอุตสาหกรรมกองทุนรวมไทย

โดย...ผศ.ดร.ปริยดา สุขเจริญสิน

ในปัจจุบันกองทุนรวมนับเป็นช่องทางในการระดมทุนที่ทวีความสำคัญและได้รับความนิยมมากขึ้น โดยอุตสาหกรรมกองทุนรวมของไทยนับได้ว่าเป็นอุตสาหกรรมที่มีการเติบโตอย่างต่อเนื่องในระดับต้นๆ ของภูมิภาค ซึ่งการเติบโตของอุตสาหกรรมกองทุนรวมนี้มีบทบาทสำคัญในการพัฒนาประเทศและขับเคลื่อนเศรษฐกิจ

โดยเฉพาะเมื่อก้าวเข้าสู่ AEC การเตรียมความพร้อมและการวิเคราะห์จุดแข็งและจุดอ่อนของอุตสาหกรรมกองทุนรวมในแง่มุมต่างๆ จึงมีความสำคัญ เพื่อประเมินศักยภาพในการแข่งขันของอุตสาหกรรมกองทุนรวมไทยในเวทีระดับภูมิภาคต่อไปดังนั้นในวันนี้เราจะมาพูดคุยกันถึงแง่มุมหนึ่งซึ่งมีส่วนสำคัญในการเติบโตของอุตสาหกรรมกองทุนรวม นั่นคือการบริการ

การบริการในอุตสาหกรรมกองทุนรวมในที่นี้ จะครอบคลุมถึงการบริการด้านสื่อ ข้อมูล ผลิตภัณฑ์ การขาย และช่องทางการซื้อขาย ซึ่งจากรายงาน Global Fund Investor Experience (GFIE) ของมอร์นิ่งสตาร์ ที่จัดทำในปี 2556 ได้จัดอันดับกองทุนรวมในประเทศต่างๆ ทั่วโลกในด้านต่างๆ ซึ่งในส่วนของการขายและสื่อเกี่ยวกับกองทุนรวมนั้น จาก 24 ประเทศทั่วโลกที่ทำการสำรวจ พบว่า ประเทศสหราชอาณาจักรได้ผลคะแนนสูงที่สุด ในขณะที่ 1 ใน 3 ประเทศรั้งท้ายคือ ประเทศไทย โดยได้คะแนนอยู่ในระดับ D+ ซึ่งในรายงานระบุว่าเป็นระดับที่สูงกว่าปีก่อนหน้าแล้วด้วย

ประเด็นแรกที่อาจเปรียบได้ว่าเป็นบริการก่อนการขายในอุตสาหกรรมกองทุนรวมคือ สื่อ (Media) เนื่องจากการลงทุนในกองทุนรวมเป็นตัวช่วยที่ดีสำหรับผู้ไม่มีเวลาหรือไม่มีความเชี่ยวชาญในการพิจารณาการลงทุนด้วยตนเอง เพราะจะมีมืออาชีพอย่างผู้จัดการกองทุนที่มีความรู้ความสามารถเข้ามาช่วยบริหารจัดการให้

ดังนั้น จึงจำเป็นที่เราควรพิจารณาเรื่องสื่อที่ทำให้นักลงทุนรู้จักและเข้าถึงข้อมูลของการลงทุนในกองทุนรวม ซึ่งจากผลงานวิจัยชิ้นหนึ่งของนิด้าที่ผู้เขียนมีส่วนร่วมได้ทำการสำรวจกลุ่มตัวอย่างของผู้ลงทุนในกองทุนรวมในประเทศไทย และพบว่าสื่อข้อมูลหลักที่ทำให้นักลงทุนรู้จักและเข้าถึงข้อมูลกองทุนรวมนั้น มีการกระจุกตัวอยู่ที่พนักงานธนาคาร เว็บไซต์ของธนาคารและของบริษัทหลักทรัพย์จัดการกองทุนซึ่งหลายท่านคงไม่แปลกใจ เนื่องจากบริษัทหลักทรัพย์จัดการกองทุนส่วนใหญ่ในประเทศไทยนั้นเป็นบริษัทที่อยู่ในเครือของธนาคารพาณิชย์ โดยครอบครองสัดส่วนการตลาดถึงประมาณร้อยละ 90 ในอุตสาหกรรม

การที่บริษัทหลักทรัพย์จัดการกองทุนมีธนาคารพาณิชย์เป็นบริษัทแม่นั้น มีข้อดีที่เห็นได้ชัด คือช่วยส่งเสริมให้อุตสาหกรรมกองทุนรวมเติบโตได้อย่างรวดเร็วและมั่นคง เนื่องจากอาศัยฐานลูกค้าของธนาคาร แต่ในอีกด้านหนึ่ง ประเทศไทยและประเทศอื่นๆ ที่มีสัดส่วนของบริษัทหลักทรัพย์จัดการกองทุนที่อยู่ในเครือธนาคารสูงนั้น สื่อต่างๆ ที่จะเผยแพร่ข้อมูลเกี่ยวกับอุตสาหกรรมกองทุนรวมลดความสำคัญลง

นอกจากนี้ ยังครอบคลุมไปถึงการใช้ช่องทางการซื้อขายผ่านธนาคารพาณิชย์เป็นส่วนใหญ่ ส่งผลให้ไม่มีความหลากหลายของช่องทาง และอาจทำให้ช่องทางอื่นๆที่อาจให้ความสะดวกรวดเร็วกว่านั้นไม่ได้รับความสนใจและไม่มีการพัฒนา อีกทั้งนักลงทุนยังอาจได้รับผลกระทบต่อเนื่องจากความไม่เป็นอิสระของที่ปรึกษาการเงินและการลงทุน ที่อาจได้รับค่าตอบแทนในรูปของค่าจ้างหรือค่าคอมมิชชั่น อาจทำให้นักลงทุนได้รับทราบข้อมูลของเฉพาะบางกองทุนเท่านั้น ซึ่งในเกณฑ์การให้คะแนนของรายงาน GFIE นั้น จะให้ความสำคัญอย่างมากกับคำแนะนำที่ปราศจากความขัดแย้งทางผลประโยชน์

ในส่วนของบริการหลังการขาย หลังจากลงทุนไปแล้ว นักลงทุนก็จะต้องมีการติดตามผลการลงทุนของตน ดังนั้นข้อมูลที่มีการเผยแพร่ให้นักลงทุนรับทราบเกี่ยวกับกองทุนรวมในด้านต่างๆ ควรที่จะมีความครบถ้วน ถูกต้อง และน่าเชื่อถือ

จากผลงานวิจัยของผู้เขียนนั้นพบว่า ข้อมูลที่ผู้ลงทุนในกองทุนรวมให้ความสนใจมากที่สุดคือ ผลการดำเนินงาน ตามมาด้วยสัดส่วนการลงทุน และค่าธรรมเนียม โดยผลการวิจัยชี้ให้เห็นว่า ข้อมูลต่างๆ ที่มีการเผยแพร่ในอุตสาหกรรมกองทุนรวมในประเทศไทยนั้นมีความถูกต้องและน่าเชื่อถือ แต่มีปัญหาในเรื่องความครบถ้วน ซึ่งสอดคล้องกับที่มอร์นิ่งสตาร์กล่าวไว้ในรายงาน GFIE ว่าข้อมูลเกี่ยวกับกองทุนรวมที่มีการเผยแพร่ของหลายๆ ประเทศยังไม่เพียงพอ โดย 1 ใน 3 ของประเทศที่ทำการสำรวจไม่ค่อยกล่าวถึงค่าธรรมเนียมของกองทุนรวม และหลายๆ ประเทศนำเสนอข้อมูลผลการดำเนินงานของกองทุนรวมไม่ครบถ้วน

ดังนั้น เพื่อให้อุตสาหกรรมกองทุนรวมของไทยมีการเติบโตและพัฒนาต่อเนื่องได้อย่างยั่งยืน จะได้เป็นส่วนหนึ่งในการขับเคลื่อนตลาดทุนและระบบเศรษฐกิจของประเทศต่อไป จึงมีความจำเป็นที่ผู้มีส่วนเกี่ยวข้องต่างๆ จะต้องตระหนักถึงการพัฒนาคุณภาพของบริการในอุตสาหกรรมกองทุนรวม อย่างน้อยน่าจะตั้งเป้าหมายว่าปีหน้าเราต้องได้รับคะแนนการประเมินที่สูงขึ้น เพราะระดับ D+ นี้คงไม่เป็นที่พอใจสำหรับผู้ปกครองเป็นแน่