กรรมกรอ่อนแอ-รัฐไม่จริงใจ ปัญหาซ้ำซากวันเมย์เดย์

ทุกๆ วันแรงงาน 1 พ.ค. เป็นธรรมเนียมที่กลุ่มผู้ใช้แรงงานจะเดินขบวนยื่นข้อเรียกร้องต่อรัฐบาล อย่างไรก็ตามกิจกรรมดังกล่าวกลับกลายเป็นเพียงพิธีกรรมประจำปี แต่เนื้อหาสารัตถะของข้อเรียกร้องกลับไม่ได้รับความสนใจจากรัฐ สังเกตได้จากข้อเสนอบางข้อที่มีอยู่ซ้ำซากทุกปี เช่น ข้อเรียกร้องให้รัฐรับรองอนุสัญญาองค์การแรงงานระหว่างประเทศ ฉบับที่ 87 และ 98 ว่าด้วยสิทธิในการรวมตัวและเจรจาต่อรอง ก็มีมาตั้งแต่ปี 2535 จนทุกวันนี้ก็ยังเรียกร้องอยู่

“วันแรงงานมีที่มาจากการต่อสู้ของแรงงานในอเมริกาและยุโรป พวกเขาได้รับความเจ็บปวดและล้มตายเพื่อเรียกร้องความเป็นธรรมจากการกดขี่ของนายจ้างและกลุ่มทุน 1 พ.ค. จึงเป็นวันที่แรงงานระลึกถึงการต่อสู้ดังกล่าว” ณรงค์ เพ็ชรประเสริฐ อาจารย์คณะเศรษฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย กล่าวถึงความหมายที่แท้จริงของวันแรงงาน

ณรงค์ กล่าวว่า ตั้งแต่สมัย จอมพล ป.พิบูลสงคราม สหพันธ์แรงงานถูกรัฐบาลพยายามปราบปรามด้วยข้อหาต่างๆ เช่น เป็นบ่อเกิดของลัทธิคอมมิวนิสต์ แม้หลังจากนั้นจะมีการรื้อฟื้นวันแรงงานขึ้นมาอีกจนถึงปัจจุบัน แต่สภาพสังคมที่ฝ่ายทุนมีความเข้มแข็งมากขึ้น ทำให้ความหมายที่แท้จริงของวันนี้แปรเปลี่ยนไป มีความพยายามลบประวัติศาสตร์การต่อสู้ในยุคที่ผ่านมา ด้วยการจัดงานสนุกรื่นเริงผ่อนคลายด้วยคอนเสิร์ต หรือมหกรรมอื่นๆ กลายเป็นว่าวันแรงงานหมดความศักดิ์สิทธิ์ไป แรงงานหลายๆ คนลืมเรื่องอดีต มีแต่เพียงการเรียกร้องขั้นพื้นฐาน เช่น เรื่องค่าแรงหรือสวัสดิการต่างๆ แต่ก็ไม่มีพลังมากพอที่จะทำให้รัฐบาลหรือนายทุนมาสนใจ

ชาลี ลอยสูง รองประธานคณะกรรมการสมานฉันท์แรงงานไทย (คสรท.) กล่าวว่า แม้ว่าจะมีข้อเรียกร้องวันแรงงานทุกๆ ปี แต่ก็ยังไม่มีการปรับปรุงหรือทำตามข้อเสนอเท่าที่ควร เนื่องจากไม่มีคนติดตามการดำเนินงานของหน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับเรื่องที่เสนอไป เรียกได้ว่า เรียกร้องเสร็จแล้วก็ทิ้งเรื่องเลย ทำให้ข้าราชการหรือผู้มีอำนาจมองเห็นว่า เมื่อไม่มีมีคนติดตามแล้วจะทำไปทำไม

อย่างไรก็ตาม ในปีนี้หวังว่าข้อเรียกร้องจะได้รับการพิจารณาและผลักดันให้เกิดขึ้นจริง เนื่องจากรัฐบาลมีท่าทีมองเห็นความสำคัญเรื่องของแรงงาน อีกทั้งปรากฏการณ์ที่นายจ้างละเมิดสิทธิแรงงานเกินควร จนทำให้โลกต้องเข้ามากดดันไทย จนการพัฒนาคุณภาพชีวิตแรงงานเป็นวาระแห่งชาติไปแล้ว ซึ่งก็ต้องดูว่าข้อเรียกร้องของแรงงานเรื่องต่างๆ จะมีการปรับปรุงและนำมาใช้จริงมากแค่ไหน

ศักดินา ฉัตรกุล ณ อยุธยา นักวิชาการอิสระด้านแรงงาน มองว่า สหภาพแรงงานต่างๆ ปัจจุบันมีความอ่อนแอ เนื่องจากมีสมาชิกน้อยและขาดความเป็นเอกภาพ มีหลายขบวนการและมีความคิดที่แตกต่างกันออกไป ส่งผลทำให้ข้อเรียกร้องที่ยื่นไปนั้นไม่ได้รับการพิจารณา

“ตอนนี้เรามีสมาชิกสหภาพแรงงานคิดเป็น 1.5% ของแรงงานทั้งหมด ถือว่าน้อยมาก ทำให้ไม่มีพลัง เพราะฉะนั้นสหภาพแรงงานจึงต้องมีการขยายการจัดตั้งให้มีสมาชิกมากขึ้น หากยังคงแยกเป็นกลุ่มเล็กๆ เช่นนี้ ยื่นข้อเรียกร้องไป รัฐบาลก็ไม่เห็นใจ” ศักดินา กล่าว