มาตรา 44 เดิมพันสุดท้าย ประยุทธ์

โดย...ทีมข่าวการเมืองโพสต์ทูเดย์

ถือเป็นเดิมพันครั้งสำคัญของ พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรี ในฐานะหัวหน้าคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) ที่ตัดสินใจกระชับอำนาจในมืองัด มาตรา 44 ของรัฐธรรมนูญชั่วคราว 2557 มาใช้ ในช่วงหัวเลี้ยวหัวต่อสำคัญทางการเมือง แทนกฎอัยการศึก

ต้องยอมรับว่าบรรยากาศภายใต้ “กฎอัยการศึก” ตลอด 9 เดือนที่ผ่านมา บั่นทอนสิทธิเสรีภาพในสังคมไปไม่น้อย แถมยังฉุดรั้งความเชื่อมั่น กระทบต่อไปเป็นลูกโซ่ถึงการค้า การลงทุน การท่องเที่ยว จนหลายสำนักต้อง “ปรับลด” ตัวเลขประมาณการทางเศรษฐกิจหลายรอบ

หนำซ้ำ สัญญาณ “ดื้อยา” ไม่กลัว “กฎอัยการศึก” ของบรรดาคลื่นใต้น้ำ บนน้ำ ซึ่งออกมาลองของกันถ่ี่ขึ้นเรื่อยๆ เป็นสัญญาณไม่สู้ดีหากยังคง “กฎอัยการศึก” ต่อไป 

การตัดสินใจยกเลิกกฎอัยการศึกจึงอาจเป็นทางเลือกที่ดีที่สุดเวลานี้ ทั้งในแง่เศรษฐกิจ สังคม และการเมือง

แต่แน่นอนว่าอำนาจเบ็ดเสร็จเด็ดขาดที่มากับมาตรา 44 ถือเป็น “ดาบสองคม” ที่มีทั้งคุณและโทษ การเลือกใช้จึงเป็นเรื่องท่ี่ พล.อ.ประยุทธ์ ต้องระมัดระวังอย่างมาก เพราะหากพลาดพลั้งย่อมเสียหายในอนาคต ​

ประการแรก ความรับผิดชอบทั้งหมดจะตกลงบนบ่าของ พล.อ.ประยุทธ์ ​หัวหน้า คสช. แบบไม่อาจปฏิเสธได้ ในฐานะเป็นผู้ใช้อำนาจเด็ดขาดตามมาตรา 44

ดังจะเห็นว่าหลังรัฐประหาร อำนาจ รัฏฐาธิปัตย์ถูกผ่องถ่ายไปยังแม่น้ำ 5 สาย คสช. คณะรัฐมนตรี สภาปฏิรูปแห่งชาติ สภานิติบัญญัติแห่งชาติ และกรรมาธิการยกร่างรัฐธรรมนูญ 

ไม่ว่าจะเพื่อกระจายหน้าที่และความรับผิดชอบ ให้แต่ละภาคส่วนได้มีโอกาสเข้ามาร่วมขับเคลื่อนเดินหน้าสู่เป้าหมายการ “ปฏิรูป” ตามโรดแม็ปที่วางไว้ หรือจะด้วยเหตุผลเรื่องการลดแรงเสียดทานจากสังคม ป้องกันไม่ให้ถูกมองว่า “มีธง” ซึ่งคณะรัฐประหารจะเข้ามาชี้นิ้วจัดการทุกอย่างด้วยตัวเองก็ตาม 

แต่ผลพลอยได้ส่วนหนึ่งคือ พล.อ.ประยุทธ์ ในฐานะหัวหน้าคณะรัฐประหาร ไม่ต้องแบกความรับผิดชอบไว้คนเดียว หากผลของการปฏิรูปเกิด “เสียของ” หรือไปไม่ถึงเป้าหมายที่ตั้งใจ

ดังนั้น​ เมื่อเลือกดึงอำนาจตามมาตรา 44 มาใช้ หากเกิดความเสียหาย พล.อ.ประยุทธ์ ย่อมต้องตกเป็นจำเลยคนแรก ​ในฐานะที่ตัดสินใจใช้ช่องทางนี้

ประการต่อมา โจทย์หินอย่างเรื่องเศรษฐกิจที่กำลังย่ำแย่เวลานี้ นับวันจะเป็นปัจจัยกัดกร่อนความเชื่อมั่นของรัฐบาล และ พล.อ.ประยุทธ์ มากขึ้นเรื่อยๆ สาเหตุส่วนหนึ่งที่ถูกหยิบยกมาเป็นข้ออ้าง คือเรื่องติดขัดเรื่องข้อกฎหมาย หรือมีอุปสรรคที่ใช้ช่องทางแก้ไขตามระบบปกติไม่ได้ หรืออาจจะต้องกินเวลานาน

มาตรา 44 จึงเป็นช่องทางพิเศษที่จะเข้ามาเคลียร์อุปสรรคต่างๆ ​​เพื่อเดินหน้าสู่เป้าหมายอย่างรวดเร็ว ไม่ว่าแก้ไขปัญหาสลากกินแบ่งรัฐบาลขายเกินราคา ที่ขั้นตอนการแก้กฎหมายต้องใช้เวลานาน ที่สำคัญอำนาจดังกล่าวยังช่วยเร่งรัดขั้นตอนที่ดำเนินการยากๆ โดยเฉพาะเรื่องการจัดสรรโควตา

นอกจากนี้ ยังรวมไปถึงการแก้ปัญหาระบบการบินของไทย ปัญหาด้านธุรกิจการประมงเพื่อแก้ไขปัญหาการค้ามนุษย์ ปัญหาต่างๆ เหล่านี้ล้วนแต่เป็นปัญหาที่ติดขัดในระบบมานานจนยากจะแก้ไขด้วยช่องทางปกติ และคาดหวังว่าจะเห็นรัฐบาลที่ไม่ได้มาจากการเลือกตั้งและมีอำนาจเบ็ดเสร็จเด็ดขาดในมือแก้ไข

รวมไปถึงเรื่องอื่นๆ ที่เปิดช่องให้ใช้อำนาจพิเศษนี้ถ้าอยู่ในกลุ่มของ 1.เพื่อความปรองดอง 2.ใช้เพื่อรักษาความสงบเรียบร้อย 3.ใช้เพื่อแก้ไขปัญหาความขัดแย้งต่างๆ ในสังคม 4.ใช้เร่งรัดการปฏิรูป 5.เพื่อระงับยับยั้ง ป้องกันปราบปราม

ปัญหาอยู่ที่หากสุดท้ายเลือกใช้อำนาจตามมาตรา 44 แล้วยังแก้ปัญหาเศรษฐกิจไม่ได้ หรือไม่ทำให้เศรษฐกิจดีขึ้นอย่างที่ตั้งใจ แรงกดดันนี้ย่อมต้องสะท้อนกลับมาหา พล.อ.ประยุทธ์ รุนแรงมากขึ้น

อีกประการสำคัญอยู่ที่ ว่ากันว่าการใช้มาตรา 44 นี้เป็นแค่การชิมลาง แก้ปัญหาต่างๆ ก่อนสุดท้ายจะใช้ไปเพื่อการนิรโทษกรรม ตามเสียงเรียกร้องของหลายฝ่ายที่เชื่อว่าจะเป็นการคลี่คลายสลายปัญหาความขัดแย้ง

แม้ วิษณุ เครืองาม รองนายกรัฐมนตรี จะออกมาชี้แจงว่า​การใช้อำนาจตามมาตรา 44 จะเป็นไปอย่างสร้างสรรค์ แต่กระนั้นก็ยากที่จะกำหนดได้ชัดเจนว่าเรื่องไหนเป็นเรื่องสร้างสรรค์บ้าง และยากที่จะไม่ให้ประชาชนหวาดระแวง

เมื่ออำนาจในมือของหัวหน้า คสช.นั้นเบ็ดเสร็จเด็ดขาดที่สามารถเข้าไปแทรกแซง ฝ่ายบริหาร นิติบัญญัติ ตุลาการ จนแถมยังเปิดช่องให้ใช้อย่างกว้างขวาง และหากเกิดผลกระทบอะไรขึ้นมาทุกปัญหา ย่อมต้องถูกโยนมาเป็นหน้าที่ความรับผิดชอบของ พล.อ.ประยุทธ์

แน่นอนว่าในระยะสั้น ผลดีจากการเลือกใช้มาตรา 44 แทนกฎอัยการศึก จะตอบโจทย์ได้เป็นอย่างดีในช่วงสถานการณ์เช่นนี้ แต่ในระยะยาวก็เป็นเรื่องที่ต้องดูกันในอนาคตว่า มาตรา 44 จะช่วยผ่าทางตัน หรือ ยิ่งเดินหน้าเข้าสู่ทางตันมากยิ่งขึ้น

แต่ทั้งหมดนี้ถือเป็นเดิมพันครั้งสุดท้ายของ พล.อ.ประยุทธ์ ที่จะต้องวัดใจว่า จะใช้อำนาจในมือที่มีอยู่นี้ไปในทิศทางใด และได้ผลมากน้อยตามที่ต้องการหรือไม่