การประมูลคลื่น4จี กับผู้บริโภค

โดย...สมเกียรติ ตั้งกิจวานิชย์

1.บทบัญญัติว่าด้วยการประมูลคลื่นในร่างกฎหมาย

ในช่วงหน้าสิ่วหน้าขวานว่าจะมีการประมูลคลื่น 4จี เมื่อไร อย่างไร เกิดปรากฏการณ์ที่ทั้งร่างรัฐธรรมนูญ และร่าง พ.ร.บ.กสทช. ฉบับปรับปรุงแก้ไข ต่างมีบทบัญญัติเกี่ยวกับการจัดสรรคลื่นความถี่ ที่มีเนื้อหาที่แปลกดังนี้

ร่างรัฐธรรมนูญ : “…การจัดสรรคลื่นความถี่ต้องให้ความสำคัญต่อการแข่งขันอย่างเสรีและเป็นธรรมและการให้บริการอย่างทั่วถึง ได้มาตรฐาน มีคุณภาพ และในราคาที่ประชาชนทั่วไปเสียค่าใช้จ่ายน้อยที่สุด มากกว่าการมุ่งหารายได้เข้ารัฐ หรือเข้า กสทช.”

ร่างกฎหมาย กสทช. : “…ในการประกอบการทางธุรกิจ การคัดเลือกให้ทำโดยวิธีประมูล แต่หลักเกณฑ์การประมูลต้องคำนึงถึงประโยชน์สาธารณะ และประโยชน์ที่ผู้บริโภคได้รับ โดยจะคำนึงถึงจำนวนเงินที่เสนอให้แต่เพียงอย่างเดียวมิได้”

แม้ร่างรัฐธรรมนูญไม่ได้กล่าวถึงการประมูลคลื่นโดยตรง แต่ก็กล่าวถึงวิธีการหารายได้เข้ารัฐ ซึ่งเป็นผลพลอยได้ที่สำคัญของการประมูล จึงน่าจะเข้าใจได้ว่าร่างรัฐธรรมนูญมุ่งหมายไม่ให้ใช้วิธีประมูลคลื่น ในขณะที่ร่าง พ.ร.บ.กสทช. เดิมก็เปิดช่องให้ กสทช.ไม่ต้องประมูลคลื่น แต่ภายหลังเมื่อถูกวิพากษ์วิจารณ์มาก ก็ถูกแก้ไขให้ต้องประมูลคลื่น แต่ห้ามใช้ “รายได้จากการประมูลอย่างเดียว” มาเป็นเกณฑ์ตัดสิน

ร่างรัฐธรรมนูญ และร่าง พ.ร.บ.กสทช. สะท้อนความเข้าใจผิดต่อการประมูลคลื่น 3 ประการ คือ 1.การประมูลคลื่นทำให้ประชาชนเสียค่าบริการแพง2.การประมูลคลื่นโดยดูจากมูลค่าอย่างเดียวไม่สอดคล้องกับประโยชน์สาธารณะ 3.การประมูลคลื่นขัดขวางการแข่งขันอย่างเสรีและเป็นธรรมและการให้บริการอย่างทั่วถึง ได้มาตรฐาน และมีคุณภาพ

การโหมสร้างความเข้าใจผิดต่อสังคมว่า การประมูลคลื่นไม่เป็นประโยชน์ต่อสาธารณะและสร้างภาระแก่ผู้บริโภคนั้น เคยเกิดมาแล้วในช่วงการประมูลคลื่น 3จี แต่ก็ไม่เกิดขึ้นในช่วงประมูลคลื่นทีวีดิจิทัล ทำให้น่าสงสัยว่าเกี่ยวข้องกับผู้ประกอบการบางรายหรือไม่

2.มูลค่าประมูลคลื่นไม่มีผลต่อค่าบริการ

มูลค่าประมูลคลื่นไม่มีผลต่อค่าบริการ เพราะค่าบริการขึ้นอยู่กับอุปสงค์ และอุปทาน ในตลาด เช่น เมื่อผู้ประกอบการประมูลคลื่น 3จี มาได้ในราคาถูกมาก ก็ไม่ปรากฏว่า ผู้ประกอบการลดราคาให้แก่ผู้บริโภค แม้ กสทช.จะแสดงท่าทีกดดันให้ลดราคาลงจากเดิม 15% ก็ตาม และต่อให้ผู้ประกอบการได้คลื่นไปฟรี ก็อย่าไปหวังว่าจะมีการลดราคาให้เรา เพราะการได้คลื่นฟรี ถือเป็น “ลาภลอย” ในทางตรงกันข้าม เมื่อผู้ประกอบการทีวีดิจิทัลเชิงธุรกิจ ประมูลคลื่นได้ในราคาที่สูง ก็ไม่ปรากฏว่าสถานีโทรทัศน์ดิจิทัลจะสามารถคิดค่าโฆษณาสูงกว่าฟรีทีวีที่ได้คลื่นไปถูกกว่าแต่อย่างใด

จะว่าไปแล้ว คลื่นความถี่ก็เป็นทรัพยากรธรรมชาติเหมือนทองคำ สมมติว่ามีผู้ประกอบการ 2 ราย รายหนึ่งจ่ายค่าสัมปทานเหมืองทองคำไปในราคาสูงมาก อีกรายได้ไปฟรีๆ ทั้งสองรายก็จะยังคงขายทองที่ขุดได้ในราคาเดียวกัน คือ ราคาตามตลาดโลก ซึ่งกำหนดจากอุปสงค์และอุปทานนั่นเอง

3.รายได้จากการประมูลคลื่นที่รัฐได้รับมาจากกำไรของผู้ประกอบการ

ถ้าการประมูลคลื่นไม่ได้ทำให้ผู้บริโภคต้องรับภาระเพิ่ม แล้วรายได้จากการประมูลมาจากไหน? ท่านผู้อ่านเป็นผู้ประกอบการที่เข้าประมูลคลื่น 4จี ท่านจะเสนอราคาประมูลเท่าไร? ลองตอบคำถาม ดังนี้

1.ก่อนอื่นท่านจะดูว่าตลาดมีคู่แข่งกี่ราย จะแข่งกันเพียงใด พร้อมกับดูว่าผู้ใช้บริการจะยอมจ่ายสูงสุดเท่าไร ซึ่งจะทำให้รู้ว่าควรกำหนดราคาค่าบริการเท่าไรถึงจะได้กำไรสูงสุด

2.ท่านจะคำนวณดูว่าการได้คลื่น 4จี จะก่อให้เกิดรายได้แก่ท่านเท่าไร ตามค่าบริการที่คิดมาแล้วในข้อแรก เช่น สมมติว่า ได้รายได้ 1 แสนล้านบาทในการให้บริการตลอดอายุใบอนุญาต

3.ท่านจะคำนวณต่อไปว่า ต้องลงทุนต่างๆ เท่าไรเพื่อให้ได้รายได้ข้างต้น เช่น ต้องลงทุน 3 หมื่นล้านบาท ซึ่งทำให้ท่านมีกำไรขั้นต้นที่ 7 หมื่นล้านบาท

4.ท่านจะไม่มีทางประมูลคลื่นสูงกว่า 7 หมื่นล้านบาท เพราะจะขาดทุน แต่จะประมูลสูงเท่าไร ก็ขึ้นอยู่กับว่ามีการแข่งขันในการประมูลเพียงใด เช่น ถ้าแข่งขันกันน้อย ท่านก็อาจจะประมูลที่ราคาเพียง 5,000 ล้านบาท และมีกำไรสุทธิ 5 หมื่นล้านบาท แต่ถ้ามีการแข่งขันในการประมูลมากขึ้น ท่านอาจต้องประมูลที่ 2 หมื่นล้านบาท และมีกำไรสุทธิลดลงเหลือ 5 หมื่นล้านบาท

5.ไม่ว่าท่านจะได้คลื่นมาที่ 5,000 ล้านบาท หรือ 2 หมื่นล้านบาท ท่านก็จะคิดค่าบริการเท่าเดิมตามข้อ 1 ซึ่งเป็นราคาสูงสุดที่ผู้ใช้บริการยอมจ่าย

จะเห็นว่า ถ้าราคาประมูลสูง ผู้ประกอบการจะได้กำไรลดลง ขณะที่รัฐได้รายได้มากขึ้น ทำให้รัฐลดความจำเป็นในการเก็บภาษีจากประชาชน การประมูลจึงเป็นการแบ่งกำไรระหว่างรัฐกับผู้ประกอบการ โดยผู้บริโภคไม่ถูกกระทบ การประมูลได้ราคาสูงๆ เป็นการดูดกำไรของเอกชนมาเป็นกำไรของรัฐนั่นเอง