สังคมปัญญาชน

โดย...ภุมรัตน  ทักษาดิพงศ์

คนแบบลีกวนยิว  “บิดาแห่งสิงคโปร์” เมื่อตายไปแล้วคนสิงคโปร์อาลัย  จริงอยู่เขามีทั้งคนรักและเกลียด  แต่คนสิงคโปร์ก็ยอมรับว่าเขาทำเพื่อสิงคโปร์จริงๆ 

ย้อนกลับไปเมื่อ 50 ปีก่อน เมื่อผู้นำมาเลเซียตัดสินใจ “สั่งสอน” สิงคโปร์โดยขับออกจากมาเลเซีย  โดยหวังจะให้สิงคโปร์แห้งตายเพราะบนเกาะสิงคโปร์ไม่มีอะไรเลย ลีกวนยิวเสียใจไม่น้อยแต่ไม่ยอมแพ้   แทนที่มาเลเซียจะได้เห็นสิงคโปร์ล่มจมไปต่อหน้าต่อตา  สิงคโปร์กลับเจริญรุ่งเรืองแซงหน้ามาเลเซียและทุกประเทศในภูมิภาค 

สิ่งที่เราควรศึกษาเป็นบทเรียนคือลีกวนยิวทำอย่างไรจึงทำให้สิงคโปร์พัฒนาอยู่ในแนวหน้า  เริ่มต้นเขากำหนด “ยุทธศาสตร์ของชาติ” ในการพัฒนาประเทศ  โดยศึกษา “จุดแข็ง” และ “จุดอ่อน” ของสิงคโปร์ ซึ่งจะเป็นตัวกำหนด “ทิศทางเดินของประเทศ” สรุปว่า สิงคโปร์ไม่มีทรัพยากรธรรมชาติอะไรเลย แต่จุดแข็งของประเทศคือ “คน”สิงคโปร์ต้องเป็น “โบรกเกอร์”  หรือตัวกลางซื้อมาขายไป  เป็นตลาดกลางในการค้าขายสินค้าจนสามารถกำหนดราคาสินค้าในตลาดโลกได้ ใช้ที่ตั้งทางยุทธศาสตร์ที่อยู่บนเส้นทางเดินเรือเชื่อมระหว่างมหาสมุทรแปซิฟิก และมหาสมุทรอินเดียเป็นจุดพักเรือ ซ่อมแซมเรือ ค้าขาย จุดเติมน้ำมัน สิงคโปร์ซึ่งไม่มีน้ำมันดิบแต่มีโรงกลั่นน้ำมันที่ขายให้ประเทศอื่นและสามารถกำหนดราคาน้ำมันในภูมิภาคนี้ได้

ลีกวนยิวให้ความสำคัญกับ “คน” อย่างมาก  สิงคโปร์มีประชากรน้อย  ดังนั้นคนสิงคโปร์ต้องมีคุณภาพเหนือคนอื่นที่สามารถไปทำงานได้ทั่วโลก  เขาให้ความสำคัญกับ “ความเป็นผู้นำ” โดยมองว่าตัวเองเกิดมาเพื่อเป็นผู้นำของสิงคโปร์   คนที่จะเป็นผู้นำได้ต้องเป็นตั้งแต่เกิด  หนามจะแหลมมันต้องแหลมมาตั้งแต่แรก  ไม่ใช่เพิ่งมาแหลมทีหลัง   ดังนั้นระบอบการปกครองของสิงคโปร์จึงเป็น “การปกครองโดยกลุ่มอีลิต” หรือ “กลุ่มปัญญาชน” ไม่ใช่ว่าใครก็ได้จะมาปกครองหรือบริหารสิงคโปร์  เพื่อนชาวสิงคโปร์เล่าให้ฟังว่า อีลิตของสิงคโปร์แบ่งเป็น 5  กลุ่มตามความสำคัญดังนี้

กลุ่มที่หนึ่ง   คือ  พวกที่ได้รับ “ทุนประธานาธิบดี” ไปเรียนต่างประเทศ  ส่วนใหญ่ไปเรียนที่อังกฤษ กลุ่มที่สอง  คือ  พวกที่ได้รับ “ทุนกองทัพ” ไปเรียนต่างประเทศกลุ่มที่สาม  คือ  พวกที่ได้รับทุนไปเรียนต่างประเทศจากองค์กรรัฐหรือภาคเอกชน  ธนาคาร  กลุ่มที่สี่  คือ พวกที่ไปเรียนต่างประเทศโดยทุนส่วนตัว  กลุ่มที่ห้า  คือ พวกที่จบการศึกษาจากมหาวิทยาลัยในประเทศพวกนี้ถูกเรียกเล่นๆ ว่า “ชาวนา”

สองพวกแรกถือว่าเป็นพวกที่หัวดีที่สุด ถูกวางตัวให้เป็นผู้บริหารระดับสูงในหน่วยงานรัฐและรัฐวิสาหกิจ  เช่น เป็นรัฐมนตรี  เป็นปลัดกระทรวง  ผบ.เหล่าทัพ หัวหน้าส่วนราชการและภาคเอกชน พวกนี้ถูกวางตัวไว้เรียบร้อยแล้ว  พวกที่เหลือไม่ว่าจะเก่งอย่างไรก็แล้วแต่  พอจะขึ้นถึงหัวก็จะมี พวก “ทุนประธานาธิบดี” และ “ทุนกองทัพ” มาสวมหัว  ซึ่งเป็นที่ยอมรับกันทั่วไป  สิงคโปร์ผลิตสินค้าเทคโนโลยีสูง  ส่วนประเภทใช้แรงงานนั้นนำเข้าจากประเทศเพื่อนบ้านแทน

ลีกวนยิวไม่เชื่อในแนวคิดที่ว่าคนทุกคนเท่าเทียมกัน  ดังนั้นต้องมีคนที่ดีกว่า  เก่งกว่าดูแลปกครองคนที่อ่อนแอกว่า อย่าไปพูดเรื่องสิทธิเสรีภาพความเสมอภาคกับเขา  อะไรที่จะทำให้สิงคโปร์ดีขึ้น มั่นคงขึ้น  คนสิงคโปร์มีการกินดีอยู่ดี  บ้านเมืองมีความสงบเรียบร้อยนั่นแหละคือระบอบการปกครองที่ดีที่สุดสำหรับสิงคโปร์ ผู้อยู่ใต้ปกครองต้องเชื่อฟังและปฏิบัติตามผู้ปกครอง

ใครจะเรียกว่าสิงคโปร์เป็น “เผด็จการประชาธิปไตย” ก็ตาม  แต่สิงคโปร์ก็มีการเลือกตั้งและกำหนดให้ฝ่ายค้านมีเพียง 2-3 ที่นั่งในสภาเพื่อให้ครบสูตรว่ามีเสียงข้างน้อยในสภาตามระบอบประชาธิปไตย  อย่าถามเรื่องเสรีภาพแสดงความคิดเห็น  คนสิงคโปร์และสื่อมวลชนพูดได้ เขียนได้แต่อย่านอกกรอบที่รัฐบาลกำหนด  รัฐบาลมีเครื่องมือสำคัญคือ “พ.ร.บ.ความมั่นคงภายใน” ที่ใช้มาตั้งแต่สมัยปราบปรามคอมมิวนิสต์ อย่างไรก็ดี สหรัฐไม่เคยกล่าวหาว่าสิงคโปร์ไม่เป็นประเทศประชาธิปไตยเลย เพราะสิงคโปร์เป็น “พันธมิตรใกล้ชิด” ของสหรัฐที่มีจุดยืนทางยุทธศาสตร์และเป็นกลุ่มทุนสามานย์เหมือนกัน

ลีกวนยิวได้ทำให้คนจีนสิงคโปร์ที่ไม่มีระเบียบ  ขากถุยกลางถนน  เป็นคนสิงคโปร์ที่มีระเบียบวินัยแม้เกิดจากการใช้กฎหมายบังคับ คนสิงคโปร์มักดูถูกประเทศเพื่อนบ้านอาจเป็นเพราะความภูมิใจในชาติสิงคโปร์ที่ประสบความสำเร็จในการพัฒนาล้ำหน้าประเทศอื่นๆ ส่วนลีกวนยิวก็ชอบแนะนำให้ผู้นำประเทศเพื่อนบ้านควรบริหารประเทศแบบนั้นแบบนี้ ทำนองรู้ดีกว่า
เจ้าของประเทศเสียอีก ผู้นำไทยบางท่านเคยโดนมาแล้ว

เพื่อเป็นหลักประกันว่า  ผู้นำคนต่อไปจะเดินตามแนวทางที่เขาวางไว้  เขาได้วางแผนให้ลีเซียนลูง  บุตรชายคนโตเป็นผู้สืบทอดอำนาจต่อไป  โดยให้โก๊ะจ๊กตงเป็นนายกรัฐมนตรีคั่นเวลา อย่างไรก็ดีแม้คลายตำแหน่งนายกรัฐมนตรี แต่เขาก็ยังมีตำแหน่ง  “รัฐมนตรีอาวุโส” ที่สามารถสั่ง ครม. ซ้ายหันขวาหันได้ นับแต่นี้ไปลีเซียนลูงต้องเผชิญกับความท้าทายจากการบริหารสิงคโปร์ยุคใหม่ เพราะคนสิงคโปร์ท้องอิ่มแล้วก็อยากพูดมากขึ้น      

แม้คนสิงคโปร์ไม่มีทรัพยากรธรรมชาติ แต่ผู้นำของเขามี “สมอง”  พวกไม่มีสมองในไทยชอบฉวยโอกาสเอาอดีตผู้นำคนหนึ่งไปเปรียบกับลีกวนยิว  แต่ลีกวนยิวไม่เคยโกงชาติ  แม้ครองอำนาจเด็ดขาดในสิงคโปร์แต่เขาก็ปกครองด้วย “หลักศีลธรรมกับมือที่สะอาด” เขาจึงเป็นที่รักของคนสิงคโปร์