เพิ่มน้ำยาแก้ผูกขาด

แม้พระราชบัญญัติการแข่งขันการค้า 2542 จะออกมาใช้กว่า 16 ปี แต่ที่ผ่านมาอย่างที่ทราบกัน กฎหมายดังกล่าวยังไม่เกิดการบังคับใช้เพื่อสร้างความเป็นธรรมในการแข่งขันการค้า และลดการผูกขาดเอาเปรียบผู้บริโภคลงได้อย่างมีประสิทธิภาพ เหมือนอย่างที่เกิดขึ้นในต่างประเทศ ซึ่งมีการบังคับใช้กฎหมายแข่งขันการค้า แก้ปัญหาผูกขาดได้ผลสมเจตนารมณ์แห่งกฎหมาย

สำหรับปัญหากฎหมายแข่งขันการค้าที่ไร้น้ำยา ที่ผ่านมาปัญหาหลักๆ เป็นเหมือนหลายๆ กฎหมายของประเทศไทย คือ การบังคับใช้กฎหมายไม่มีประสิทธิภาพ โดยในช่วงกว่า 16 ปีที่ผ่านมา กฎหมายดังกล่าวเอาผิดผู้ประกอบการได้เพียง 1-2 รายเท่านั้น รวมทั้งยังเคยมีผลวิจัยว่าหน่วยงานที่บังคับใช้กฎหมายดังกล่าว คือ กระทรวงพาณิชย์ ไม่ค่อยจริงจังกับกฎหมายนี้ โดยคณะกรรมการการแข่งขันการค้ามีการเรียกประชุมกันแค่ปีละ 1-2 ครั้ง การออกกฎหมายลูกเพื่อใช้บังคับเป็นไปอย่างเชื่องช้า

ผลดังกล่าวจึงเป็นที่ทราบกันว่าทำให้เกิดการผูกขาดในหลายธุรกิจ เช่น ธุรกิจค้าปลีกที่กลุ่มทุนต่างชาติ เข้ามาขยายสาขาสร้างผลกระทบร้านค้าส่งค้าปลีกท้องถิ่น ต้องปิดกิจการเจ๊งไปหลายร้อยราย การผูกขาดในธุรกิจทีวีบอกรับสมาชิก หรือการผูกขาดของยักษ์ใหญ่กว่าที่เอาเปรียบยักษ์เล็กกว่าในวงการเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ ขายเหล้าพ่วงเบียร์ ผลของการแข่งขันการค้าที่ไม่เป็นธรรมดังกล่าว สร้างผลเสียต่อชาวบ้านที่ซื้อสินค้าบริการในราคาที่แพงขึ้น คุณภาพสินค้าหรือบริการไม่คุ้มกับราคา ผู้ประกอบการที่ผูกขาดจะขึ้นราคาสินค้าเมื่อไหร่ เท่าไรก็ได้

รวมทั้งกรณีล่าสุดในธุรกิจทีวีดิจิทัล ที่กลุ่มทุนเจ้าของทีวีดิจิทัลรายหนึ่งเข้าไปซื้อกิจการทีวีดิจิทัลช่องอื่น เพิ่มเข้ามาโดยมีวาระซ่อนเร้น ซึ่งส่วนนี้หวั่นกันว่าหากปล่อยให้มีการซื้อกิจการข้ามช่องได้ อาจจะเกิดการผูกขาดเนื้อหาในอนาคต

ดังนั้น ล่าสุดที่กระทรวงพาณิชย์เตรียมจะเพิ่มน้ำยาให้ พ.ร.บ.แข่งขันทางการค้า ด้วยการออกกฎหมายลูกเกี่ยวกับมาตรา 25–29 ซึ่งขณะนี้กำลังเปิดรับฟังความคิดเห็นร่างแนวปฏิบัติการรวมธุรกิจตามมาตรา 26 ของ พ.ร.บ.การแข่งขันทางการค้า เพื่อให้เป็นหลักปฏิบัติว่าการควบรวมธุรกิจของบริษัทต่างๆ ต้องเป็นไปตามเจตนารมณ์ ที่กำหนดให้ป้องกันการกระทำอันเป็นการผูกขาดการแข่งขันในการประกอบธุรกิจ ป้องกันการรวมธุรกิจที่ก่อให้เกิดอำนาจเหนือตลาด และใช้อำนาจในลักษณะที่ก่อให้เกิดการจำกัดการแข่งขัน โดยกระทรวงพาณิชย์บอกจะพยายามผลักดันออกเป็นกฎหมายให้ได้ในรัฐบาลนี้ เพราะหลังเปิดประชาคมเศรษฐกิจอาเซียนในปลายปีนี้ แนวโน้มการควบรวมกิจการจะเกิดมากขึ้น

ภาพรวมทั้งหมดก็หวังว่า เมื่อกฎหมายการแข่งขันการค้ามีการบังคับใช้มากขึ้น ความเป็นธรรมคงเกิดขึ้นกับทุกภาคส่วน โดยเฉพาะประชาชนชาวบ้านทั่วไป