พบบันคีมุน

โดย...วีระศักดิ์

จู่ๆ ต้นเดือน ก.พ. มีอีเมลจากเพื่อนสมาชิกในคณะมนตรีเพื่อสันติภาพและความปรองดองแห่งเอเชีย (APRC) คือ รามอส ฮอต้า อดีตประธานาธิบดีติมอร์ ซึ่งได้รับรางวัลโนเบลสาขาสันติภาพ แจ้งมายัง ศ.ดร.สุรเกียรติ์ เสถียรไทย ประธานคณะมนตรีเพื่อสันติภาพและความปรองดองแห่งเอเชีย ว่า ขอให้ช่วยนำสมาชิกคณะมนตรี APRC เฉพาะชาวเอเชียเข้าพบเลขาธิการสหประชาชาติ “บันคีมุน” ที่สำนักงานใหญ่สหประชาชาติ ณ กรุงนิวยอร์ก ประเทศสหรัฐอเมริกา ได้ไหม จดหมายนี้แจ้งมาถึงเพียง 4-5 วันล่วงหน้าเท่านั้น

ศ.ดร.สุรเกียรติ์ จึงประสานกลับว่า เวลากระชั้นขนาดนี้คงไม่มีสมาชิกคนไหนมาได้ทันแน่ แต่ละคนมีนัดหมายล่วงหน้าเป็นเดือน ต้องใช้เวลาประสานงานและขยับภารกิจต่างๆ ออกไปให้ลงตัว อีกอย่างการจะให้เดินทางข้ามทวีปไปนั่งคุยกับเลขาธิการสหประชาชาติสักครึ่งชั่วโมง ก็ต้องเตรียมเนื้อเตรียมตัวตามควร จึงตอบไปว่าขออีกสักเดือนล่วงหน้าแล้วกัน!

เลขาธิการสหประชาชาติให้ผู้ประสานงานตอบมาในทันทีว่าได้ งั้นเลื่อนไป 1 เดือน ขอให้มาเจอกันในวันที่ 10 มี.ค. สักครึ่งชั่วโมงได้ไหม จึงสอบทานสรุปที่สุดแล้ว พร้อมที่จะมาได้บางคน คือ ประธานคณะมนตรี APRC ศ.ดร.สุรเกียรติ์ เสถียรไทย อดีตรองนายกฯ และรมว.ต่างประเทศไทย รามอส ฮอต้า อดีตประธานาธิบดีติมอร์ รองประธาน APRC ตันศรี ซายิด ฮามิด อดีตรัฐมนตรีต่างประเทศ อดีตรัฐมนตรีกลาโหมและมหาดไทยมาเลเซีย ประธานกรรมการบริหาร APRC รวมทั้งเป็นผู้แทนขององค์กรที่ประชุมอิสลาม หรือ OIC เรื่องพม่า และมีผมในฐานะสมาชิกคณะมนตรีฯ ศ.ดร.เดวิด เคนเนดี อดีตรองอธิการบดีมหาวิทยาลัยบราวน์ และปัจจุบันเป็นศาสตราจารย์และผู้อำนวยการสถาบันกฎหมายโลกและนโยบาย มหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด ที่สหรัฐ ที่ถือว่าท่านเป็นผู้ทรงคุณวุฒิที่มีชื่อเสียงด้านกฎหมายระหว่างประเทศของ APRC

คณะฯ ไปถึงตึกสหประชาชาติตามเวลานัดหมาย บังเอิญเป็นช่วงที่ UN กำลังประชุมวาระเกี่ยวกับบทบาทสตรีในการพัฒนา ที่นั่นจึงคลาคล่ำไปด้วยผู้หญิงที่มีบทบาทนำจากทั่วโลกมาร่วมอภิปราย การบริหารจัดการของระบบรักษาความปลอดภัยจึงเข้มงวดกว่าปกติ แต่ในฐานะแขกของเลขาธิการสหประชาชาติ คณะฯ จึงได้รับอนุญาตให้ไม่ต้องถูกตรวจใดๆ และพาเข้าในช่องทางพิเศษ พรวดเดียวถึงลิฟต์ขึ้นสู่ชั้นที่ประชุมเฉพาะกับเลขาธิการสหประชาชาติ และไปอยู่ที่ห้องพักรอ

เลขาธิการ บันคีมุน เดินออกมาต้อนรับถึงที่ห้องพักรอ จับมือกับ ศ.ดร.สุรเกียรติ์ อย่างเป็นกันเอง บอกว่าดีใจเหลือเกินที่ได้เจอกันอีก นานแล้วที่ไม่ได้พบกัน จากนั้น ศ.ดร.สุรเกียรติ์ แนะนำสมาชิกที่มาด้วยจนครบ และเดินเข้าสู่ห้องประชุมทางการของเลขาธิการสหประชาชาติ แล้วลงนั่งสนทนากัน เลขาธิการบันคีมุนจำผมได้ เพราะเคยทำหน้าที่รัฐมนตรีเกียรติยศของท่าน เมื่อคราวมาเยือนกรุงเทพฯ ก่อนไปช่วยเหลือพม่าหลังพายุนาร์กีซถล่มตอนปี 2008

สรุปใจความสำคัญของการสนทนา คือ เลขาธิการสหประชาชาติได้ศึกษาข้อมูลและติดตามการทำงานของ APRC มาระยะหนึ่งด้วยความสนใจ และเห็นประโยชน์ของการทำงานสันติภาพระหว่างประเทศ ด้วยระบบจัดการที่ APRC มีความหนักแน่นใน “การทูตที่ไม่เป็นข่าว” หรือ “Silent Diplomacy” ซึ่งช่วยลดความตึงเครียดและช่วยรักษาความสบายใจของคู่ขัดแย้งได้ดี และการที่สมาชิก APRC และองค์กร APRC ไม่อยู่ใต้รัฐบาลใดๆ ทำให้คล่องตัวในการทำงานและแสดงความเห็นได้โดยอิสระ

คณะบุคคลที่เป็นสมาชิกของ APRC ซึ่งประกอบไปด้วย อดีตประธานาธิบดีจากหลายทวีปอย่าง ชิลี โปแลนด์ ติมอร์ อดีตนายกรัฐมนตรีหลายประเทศอย่าง ปากีสถาน มาเลเซีย ออสเตรีย คาซัคสถาน อิตาลี อดีตนักการเมืองระหว่างประเทศที่ผ่านตำแหน่งต่างๆ เช่น รมต.ต่างประเทศจีน ญี่ปุ่น เกาหลี อินเดีย อินโดนีเซีย มาเลเซีย รองประธานาธิบดีอินโดนีเซีย ประธานรัฐสภาฟิลิปปินส์ รองนายกรัฐมนตรีไทย สิงคโปร์ รัฐมนตรีและนักวิชาการ รวมกันแล้ว 24 คนจากทั่วโลก ต่างเชื้อชาติ ศาสนา แต่มีอุดมการณ์เพื่อสันติภาพร่วมกัน เป็นสิ่งที่เลขาธิการสหประชาชาติยินดีอย่างยิ่ง

เลขาธิการสหประชาชาติ สำทับทิ้งท้ายว่า ข้าพเจ้ารอหามานานแล้วที่ผู้มีประสบการณ์ในทวีปเอเชียจะแสดงตัวทำงานด้านสันติภาพ และการคลี่คลายบรรยากาศความขัดแย้งระหว่างประเทศ ซึ่งเวลานี้ก็มีประเด็นที่อ่อนไหวกระจายตัวอยู่ในพื้นที่ต่างๆ ของทวีปและของโลกพอสมควร จึงอยากสนับสนุนให้ APRC ดำเนินการต่อไปอย่างเข้มแข็ง

ศ.ดร.สุรเกียรติ์ จึงเล่าให้เลขาธิการสหประชาชาติทราบถึงโครงการลดความตึงเครียดในทะเลจีนใต้ระหว่างจีนกับ 5 ชาติในอาเซียน คือ ฟิลิปปินส์ เวียดนาม มาเลเซีย อินโดนีเซีย และบรูไน รวมทั้งอธิบายถึงการที่ APRC ได้รับทาบทามจากบางประเทศในเอเชียกลางให้ช่วยหารือเรื่องความขัดแย้งในการใช้แม่น้ำในเอเชียกลางและการช่วยประสานกระบวนการเปลี่ยนผ่านในสหภาพเมียนมาร์

นับเป็นนิมิตใหม่ของบทบาทที่คนเอเชียแม้ไม่ต้องอยู่ระหว่างมีตำแหน่งในประเทศ แต่ยังคงเป็นที่รู้จักยอมรับ และจะเป็นองค์ประกอบสำคัญในการเมืองระหว่างประเทศต่อไปในอนาคต