ถึงเวลาคิดร่วมจ่าย

คณบดีแพทยศาสตร์ ศิริราชพยาบาล ฉายภาพปัญหาการบริการระบบสาธารณสุข ภายใต้ 4 ระบบสุขภาพอย่าง หลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า ประกันสังคม สวัสดิการข้าราชการ และประกันชีวิตของเอกชน ว่ายังขาดการพูดคุยกัน ทำให้มาตรฐานกลางที่ควรจะเป็น “ขั้นต่ำ” ของการให้บริการไม่เกิดขึ้น

“หากกำหนดมาตรฐานกลางในการรักษา ระบบอย่างนี้มีโอกาสที่จะดีขึ้น เช่น ถ้าคุณจ่ายน้อย ได้รับบริการเท่านี้ เป็นมาตรฐาน แต่ถ้าเมื่อไรจ่ายเงินเพิ่ม เช่น ประกันสังคม คุณก็ได้บางส่วนเพิ่มจากตรงนี้เข้าไป ส่วนสวัสดิการข้าราชการ มันก็ต้องเป็นอย่างนี้ เพราะเงินเดือนข้าราชการน้อยกว่า ก็ต้องถูกชดเชยด้วยระบบสวัสดิการ ก็เหมือนเป็นเงินที่เติม เพราะเงินเดือนต่างกันมาก

“ส่วนเอกชน จ่ายเยอะก็ได้สิทธิเพิ่ม แต่ระบบเมืองไทยไม่เคยคุยกัน ไม่มีแพ็กเกจมาตรฐานกลางที่คนไทยได้สิทธินี้แน่นอน ต่างคนสิทธิไหนอยากจะได้อะไรก็เอา” ศ.นพ.ประสิทธิ์ วิพากษ์

คุณหมอประสิทธิ์ ระบุว่า ระบบหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้าของบ้านเรา ถือเป็นระบบที่ทั่วโลกมองเข้ามาด้วยความชื่นชม ว่าด้วยเงินแค่นี้ คนไทยเกือบทุกคนสามารถเข้าถึงระบบบริการที่มีคุณภาพ และด้วยกลไกที่มี มีบัญชียาหลักของชาติ มีการกลั่นกรองว่ายาที่จำเป็นต้องมีอะไรบ้าง ก็ทำให้หลายคนทึ่งว่าทำได้อย่างไร

“แต่ถ้าจะมากกว่านี้ ผมว่าต้องคุยกันเรื่องร่วมจ่าย (Co-payment) เพื่อทำให้บริหารการเงินได้ดีขึ้น เช่น ถ้าคุณอยากได้การบริการที่ดี เมื่อเกินตรงนี้ คุณก็ต้องจ่าย พอเป็นอย่างนี้ มันก็จะเหลือเงินให้คนที่ไม่มีเงินจ่ายมากขึ้น จากที่แต่เดิมเราขึ้นก็ต้องขึ้นทั้งแผง จะล้างไตก็ต้องขึ้นค่าเหมาจ่ายรายหัวทั้งแผง คนที่ไม่ต้องล้างไต ซึ่งเยอะกว่าคนที่ล้างไตแน่ แต่เงินมันถูกดูดเข้าไปที่คนกลุ่มนี้ ถ้ามีการดีไซน์ให้ดี ก็น่าจะทำได้”

คุณหมอประสิทธิ์ เล่าให้ฟังว่า ก่อนหน้านี้มีเคสที่โรงพยาบาลเอกชนปฏิเสธที่จะรับเด็กแรกเกิดที่ต้องเข้าตู้อบตามสิทธิ 30 บาทฯ โดยโรงพยาบาลอ้างว่าไม่มีความพร้อม ขณะเดียวกันหมอของโรงพยาบาลเอกชนยังบอกให้คุณพ่อส่งลูกมารักษาที่โรงพยาบาลศิริราช เนื่องจากมีความพร้อมมากกว่า

“พ่อแม่เขาก็มาหาเรา พอหมอบอกว่าไม่มีเตียงจริงๆ พ่อเอาปืนมาวางบนโต๊ะเลยว่าจะรับลูกผมหรือจะรับลูกปืน แล้วโรงพยาบาลนั้นก็พูดชัดเจน ว่าลูกคุณตัวเล็กมาก ต้องอยู่ศิริราชเท่านั้น นี่คือการกระจายที่ไม่เหมาะสม การสร้างระบบแบบนี้ทำให้โรงพยาบาลภาครัฐจำนวนไม่น้อยแบกรับผู้ป่วยเรื้อรัง และค่าใช้จ่ายสูง ที่ถูกดันมาจากสิทธิอื่นๆ ไม่รู้จบ” คณบดีศิริราช เล่าประสบการณ์ปัญหาโรงพยาบาล

คุณหมอประสิทธิ์ อธิบายวิธีการแก้ปัญหาว่า เมื่อต้องเผชิญกับเรื่องแบบนี้มากเข้า ศิริราชจึงสร้างเครือข่ายด้วยตัวเอง โดยผนึกกำลังกับโรงพยาบาลที่อยู่ไม่ไกลนัก อย่างโรงพยาบาลนครปฐม และโรงพยาบาลราชบุรี เพื่อสร้างเครือข่าย โดยมีข้อแลกเปลี่ยน คือศิริราชส่งผู้ป่วยไปดูแลที่หอผู้ป่วยของทั้งสองโรงพยาบาล แล้วถ้าหากทั้งสองโรงพยาบาลอยากผลิตหมอผ่าตัดหรือหมอสูตินรีเวช ก็สามารถส่งมาที่ศิริราชได้ หรือหากมีผู้ป่วยที่เป็นโรคซับซ้อน ศิริราชก็พร้อมดูแลทันที

“ในเมืองใหญ่ตอนนี้หมอหนึ่งคนดูประชากร 800 คน อาจจะดูเหมือนเยอะ แต่ในอีสาน หมอหนึ่งคนดูประชากร 4,500 คน เพราะฉะนั้นปัญหาใหญ่คือ การกระจายแพทย์ มากกว่าแพทย์ไม่พอ ถ้ากระจายไม่เหมาะสม ก็ไม่สามารถแก้ปัญหาได้ เพราะฉะนั้น สุดท้ายก็ต้องกลับมามองนโยบายประเทศว่า ทำยังไงให้เมืองถูกกระจายความเจริญออกไป มีความปลอดภัย มีโรงเรียนที่ดี มีการศึกษาที่ดี เรื่องนี้คือเรื่องที่เราต้องพูดกันจริงจัง ไม่เช่นนั้นปัญหาเดิมๆ มันก็ยังอยู่ต่อไปเรื่อยๆ” ศ.นพ.ประสิทธิ์ระบุ