คณะผู้ปฏิรูป

โดย...เจษฏ์ โทณะวณิก นักวิชาการอิสระ

ขณะนี้กลไกด้านการปฏิรูปประเทศ นอกเหนือจากการทำหน้าที่ของคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) แล้ว ก็จะเป็นกลไกอื่นไปไม่ได้ถ้าไม่ใช่สภาปฏิรูปแห่งชาติ (สปช.) แต่การทำงานของ สปช. เข้ามาในภาวะที่จำเป็น โดยเฉพาะอย่างยิ่งในเรื่องการปฏิรูปเป็นการเฉพาะจะไม่ดำรงอยู่ไปจนกระทั่งบ้านเมืองเข้าสู่ภาวะปกติทั่วไปดังนั้นเพื่อให้ภารกิจทั้งหลายที่ได้ดำเนินมาและจะดำเนินไปโดย สปช.จะต้องมีการส่งไม้ต่อให้กลไกที่จะเข้ามาใหม่ตามรัฐธรรมนูญที่กำลังมีการยกร่างกันอยู่รับไปดำเนินการต่อไป

กลไกที่จะเข้ามาใหม่ตามรัฐธรรมนูญที่กำลังยกร่างเป็นไปได้หลายแนวทาง ทั้งแนวทางที่มีลักษณะเป็นสภา หรือเป็นคณะกรรมการ รวมไปถึงจำนวนของผู้ที่จะเข้ามาทำหน้าที่มีจำนวนเท่าใด องค์ประกอบเป็นเช่นไร จะต้องมีการวางหลักการเอาไว้ในรัฐธรรมนูญและเชื่อมโยงรายละเอียดเอาไว้ในกฎหมายว่าด้วยการนี้โดยเฉพาะ ซึ่งอาจจะเป็นกฎหมายระดับพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญเพื่อให้การทำงานครอบคลุมและมีความชัดเจนลงลึกในรายละเอียดจนสามารถทำได้จริงในทางปฏิบัติ

นอกเหนือจากโครงสร้างของกลไกที่จะเข้ามาทำหน้าที่รับไม้ต่อจาก สปช.แล้ว ก็ต้องดูที่อำนาจหน้าที่หลักของกลไก หรือผู้ที่จะเข้ามาปฏิรูป ซึ่งโดยทั่วไปก็คงจะเสนอแนะนโยบายและข้อเสนอในการปฏิรูปต่อกลไกที่จะเชื่อมโยงการตรากฎหมาย และการบริหารราชการแผ่นดิน ซึ่งก็คงจะเป็นรัฐสภา คณะรัฐมนตรี รวมถึงหน่วยงานต่างๆ ซึ่งการดำเนินการเหล่านี้ก็จะต้องยึดเอาปรัชญาหลักคือ การลดความเหลื่อมล้ำ และสร้างความเป็นธรรมในด้านต่างๆ ตามที่รัฐธรรมนูญที่กำลังยกร่างกันอยู่จะได้กำหนดไว้บนพื้นฐานของสิ่งที่เป็นทฤษฎีหลักคือ บทบัญญัติต่างๆ ที่ได้ตราเอาไว้ในรัฐธรรมนูญที่กำลังยกร่างกันว่าด้วยการปฏิรูป

นอกจากนั้น ก็จะต้องมีการนำเอาแผน และขั้นตอนที่ได้มีการกำหนดเอาไว้ในส่วนการทำงานของ สปช. ร่วมกันกับแนวทางที่จะได้มีการวางเอาไว้ในรัฐธรรมนูญต่อผ่านจากบทบัญญัติของรัฐธรรมนูญไปถึงเจตนารมณ์ของรัฐธรรมนูญ ซึ่งก็จะต้องผสานเป็นเนื้อเดียวกันกับสิ่งที่จะได้มีการดำเนินการโดย สปช.ที่กล่าวไปนั้น เพื่อให้การทำงานไม่สะดุด และสามารถดำเนินการต่อไปได้จากที่ได้มีการทำเอาไว้แล้วในช่วงนี้ไปสู่ช่วงบ้านเมืองเข้าสู่ภาวะปกติ

สิ่งที่สำคัญนอกเหนือจากเรื่องนโยบาย ข้อเสนอ แผน และขั้นตอนจะเป็นเรื่องของการส่งเสริมการศึกษา การวิจัย การเผยแพร่ความรู้เกี่ยวกับการปฏิรูป การเสริมสร้าง และพัฒนาศักยภาพของประชาชน รวมทั้งสนับสนุนการเคลื่อนไหวทางสังคมด้วยกระบวนการที่จะได้มีการวางเอาไว้ตามรัฐธรรมนูญที่กำลังยกร่างกันอยู่ รวมถึงต้องมีกลไกในการติดตามและประเมินผลการดำเนินงานของหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเพื่อให้มีการปฏิรูปที่สอดคล้อง และเป็นไปตามบทบัญญัติแห่งรัฐธรรมนูญ ที่เหลือก็คงจะเป็นการที่สภา หรือคณะกรรมการปฏิรูปปฏิบัติหน้าที่อื่นตามที่รัฐธรรมนูญ หรือกฎหมายจะได้กำหนดให้ทำ ลองพิจารณากันดูว่าประมาณนี้พอจะปฏิรูปกันได้หรือไม่ครับ