ข้าวไรซ์เบอร์รี่กับการพัฒนาเศรษฐกิจไทย

โดย...สมชาย สกุลสุรรัตน์

เพื่อนผมคนหนึ่งบ่นมาในไลน์ให้เพื่อนๆ ฟังว่า เดี๋ยวนี้ได้ยกระดับการกินข้าวจากข้าวหอมมะลิธรรมดามาเป็นข้าวไรซ์เบอร์รี่ ซึ่งอร่อยกว่าและเข้าใจว่ามีคุณค่าทางโภชนาการสูงกว่าข้าวขาวธรรมดา แต่มีปัญหาว่าหาซื้อยาก ในห้างซูเปอร์สโตร์ดังๆ ก็ไม่ค่อยมีวางขาย ใครทราบแหล่งที่ขายให้ช่วยบอกด้วย

หลังจากนั้นมีใครต่อใครหลายคนยกมือโหวตเอบวกให้ข้าวไรซ์เบอร์รี่ที่ว่า และเจอปัญหาเดียวกันคือหาซื้อยาก

เนื่องจากผมเป็นคนกินง่ายอยู่ง่าย แม่บ้านทำอะไรให้ก็กิน ไม่เคยเลือกว่าเขาจะเอาข้าวขาว ข้าวกล้อง ข้าวหอมมะลิ หรือข้าวอะไรให้กิน พอมีคนพูดเรื่องข้าวไรซ์เบอร์รี่ขึ้นมา เลยบอกให้เขาไปซื้อมาหุงให้กินบ้าง เผื่อจะทำให้วิ่งได้ไกลขึ้น

เขามองหน้าผมแล้วบอกว่า ข้าวที่ผมเรียกว่าข้าวกล้องที่เขาทำให้ผมกินเป็นข้าวต้มตอนเช้าๆ ทุกวันนี้ แล้วบอกว่าอร่อยดีนั่นแหละคือข้าวไรซ์เบอร์รี่ ไม่ต้องไปเสียเวลาหาซื้อ เพราะเดี๋ยวนี้ตอนเทศกาลเขานิยมให้ข้าวไรซ์เบอร์รี่ถุงเป็นของขวัญ ที่บ้านมีอยู่หลายกิโลให้รีบกินๆ เสียก่อนจะถูกมอดกิน

ผมได้ยินเลยไปปรึกษาคุณกุ๊กเธอว่าข้าวไรซ์เบอร์รี่มันดีตรงไหน เลยทราบว่าข้าวชนิดนี้เป็นข้าวผสมข้ามพันธุ์ระหว่างข้าวเจ้าหอมนิล กับข้าวขาวดอกมะลิ 105 (ตรงนี้ห้ามถามครับว่าข้าวหอมนิลกับข้าวขาวดอกมะลิ 105 ต่างกันตรงไหน ขี้เกียจเสิร์ชต่อ) ลักษณะเป็นข้าวเจ้าสีม่วงเข้ม รูปร่างเมล็ดเรียวยาว ข้าวกล้องมีความนุ่มนวลมาก ปลูกไม่ยากแต่ต้องเอาใจใส่เป็นพิเศษ ในสภาพอากาศที่เย็น

ข้าวไรซ์เบอร์รี่เป็นข้าวที่ได้รับการปรับปรุงพันธุ์จากศูนย์วิทยาศาสตร์ข้าวโดยความร่วมมือกันระหว่างมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์กับคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ (กวช.) ได้รับการจดทะเบียนเป็นพืชพันธุ์ใหม่ ใครที่จะนำไปขยายพันธุ์เชิงการค้าต้องได้รับอนุญาตจาก มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์กับ กวช.ก่อน

ข้าวพันธุ์นี้มีคุณสมบัติเด่นทางโภชนาการ คือ มีสารต้านอนุมูลอิสระสูง มีสารอะไรมากมาย ไม่อยากเสียเวลาคัดลอกมาให้อ่าน ท่านผู้อ่านที่สนใจลองเสิร์ชดูในกูเกิลเองก็ได้ครับ หรือถ้าอยากรู้ลึกจริงๆ เผื่อจะเปลี่ยนอาชีพไปทำนาข้าวไรซ์เบอร์รี่ขาย ซึ่งผมคิดว่า น่าจะทำรายได้ดี เพราะนับวันคนจะนิยมบริโภคยิ่งขึ้น ก็ลองติดต่อศูนย์วิทยาศาสตร์ข้าวที่มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ดูทั้งหมดที่พูดถึงเรื่องข้าวไรซ์เบอร์รี่ ข้าวหอมนิล ข้าวขาวดอกมะลิ 105 อะไรมานี่ ไม่ใช่เป็นผู้เชี่ยวชาญเรื่องข้าวหรอกครับ เพราะถ้าใครหยิบข้าวพวกนี้มาให้ผมดู ผมก็แยกไม่ออกว่าข้าวชนิดไหนเป็นข้าวอะไร เพราะผมกินข้าวเป็นอย่างเดียว ปลูกไม่เป็น

ที่พูดถึงเพราะข้าวไรซ์เบอร์รี่นี้ ถ้ามีคุณค่าทางโภชนาการสูงอย่างที่ว่าจริงและอร่อยจริง (เรื่องอร่อยนี่รับรองได้เพราะกินมาแล้ว) ทำไมถึงไม่พัฒนาในเชิงพาณิชย์ให้เต็มรูปแบบเสีย และทำไมถ้าใครจะปลูกเชิงพาณิชย์ต้องขออนุญาตจากหน่วยราชการผู้พัฒนาพันธุ์ข้าวชนิดนี้ก่อน แทนที่จะส่งเสริมให้ชาวนาที่ปลูกข้าวขาวขายได้เกวียนละ 7,000-8,000 บาทอยู่เวลานี้ และไม่ทราบว่าอนาคตรัฐบาลจะช่วยเหลือรับจำนำหรือรับประกันรายได้ หรือมีมาตรการอื่นใดออกมาช่วยเหลือหรือไม่ ปลูกข้าวชนิดนี้แทนเพราะขายได้ราคาดี แต่หาซื้อยาก จนดูเหมือนจะเป็นสินค้าประเภทโอท็อปไป แทนที่จะเป็นสินค้าที่มีการซื้อขายเชิงพาณิชย์เหมือนข้าวชนิดอื่น

ถ้ามองไกลไปอีกหน่อย ข้าวขาวไทยกำลังมีปัญหาต้องขายแข่งกับข้าวของประเทศเพื่อนบ้าน และหลายคนบอกว่าเดี๋ยวนี้ข้าวหอมมะลิของพม่าหรือเวียดนามรสชาติดีกว่าข้าวหอมมะลิของไทย แต่ไม่ว่ารสชาติจะดีกว่าจริงหรือไม่ แต่ต้นทุนการผลิตของเขาต่ำกว่า แข่งกันไปแข่งกันมาคงสู้เขายาก หรือถ้าจะสู้ก็ต้องปล่อยให้ชาวนาไทยขายข้าวในราคาตลาด ชาวนาไทยก็จะยากจนต่อไป ปัญหาเรื่องข้าวก็จะวนเวียนอยู่กับชาวนาไทยต่อไปไม่รู้จบ

อย่ากระนั้นเลย ถ้าส่งเสริมให้ชาวนาไทยหันมาปลูกข้าวไรซ์เบอร์รี่เพื่อการส่งออก และ กวช.กับมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์รีบไปจดทะเบียนลิขสิทธิ์พันธุ์ข้าวนี้เสียให้เรียบร้อยในระดับโลก กันฝรั่งขโมยชื่อไปใช้อย่างข้าวหอมมะลิ ไทยอาจเป็นผู้ส่งออกข้าวไรซ์เบอร์รี่แบบผูกขาดรายเดียวในโลก และการค้าขายที่ทำกำไรดีที่สุดก็ทราบอยู่แล้วว่าได้แก่การค้าแบบผูกขาด

พูดถึงตรงนี้ หน่วยราชการทั้งสองจึงควรอนุญาตให้ชาวนาหรือเกษตรกรรายย่อยปลูกข้าวพันธุ์นี้โดยไม่เก็บค่าลิขสิทธิ์ และไม่ต้องขออนุญาต แต่ให้เกษตรจังหวัดแต่ละจังหวัดควบคุมดูแล แนะนำ และสนับสนุนเกษตรกรเหล่านี้ให้ปลูกอย่างถูกวิธี เพื่อผลิตข้าวที่ได้คุณภาพ ที่เหลือโดยกำหนดพื้นที่และปริมาณผลผลิตไว้ให้ชัดเจนในแต่ละปี ส่วนที่เหลือจากการจัดสรรให้ชาวนาและเกษตรกรจะขายลิขสิทธิ์เชิงพาณิชย์ให้พ่อค้าปลูกก็น่าจะเป็นผลดีเพื่อหาทุนวิจัยต่อไป

ข้อสำคัญคืออย่าทำกลับกัน คือ ให้โควตาพ่อค้าผูกขาดก่อนแล้วที่เหลือค่อยจัดสรรให้เกษตรกรก็แล้วกัน ประเทศไทยเป็นประเทศเกษตรกรรม และผมเชื่อว่าจุดแข็งของประเทศอยู่ตรงการเกษตร ถ้าจะแถมด้านการท่องเที่ยวคงไม่ผิด ถ้าเราพัฒนาการเกษตรของประเทศให้มีการยกระดับคุณภาพได้เหมือนข้าวไรซ์เบอร์รี่ ผมเชื่อว่าไม่ว่าเศรษฐกิจโลกจะเป็นอย่างไรเราก็อยู่ได้อย่างมีศักดิ์ศรีกว่าการทำธุรกิจที่ต้องอาศัยจมูกคนต่างชาติหายใจ ให้เขามาขอมีบูรณภาพเหนือดินแดนไทย

ข้าวไรซ์เบอร์รี่นั้นเป็นแค่ศักยภาพในตัวอย่างของการพัฒนาผลผลิตทางการเกษตรของไทยว่าไม่ได้ด้อยกว่าชาติอื่น และอาจเป็นแนวทางการพัฒนาเศรษฐกิจของชาติอย่างยั่งยืนเป็นรูปธรรมได้ในอีกหลายทศวรรษข้างหน้า

แต่ว่าถึงเดี๋ยวนี้ผมก็ยังไม่ทราบเลยว่า ถ้าผมกินข้าวไรซ์เบอร์รี่ที่คนให้มาตอนปีใหม่หมดแล้ว จะไปซื้อมาเพิ่มได้ที่ไหนเลยครับ ใครทราบบอกด้วย