อนาคตสมุย : การบริหารท้องถิ่น รูปแบบพิเศษ

โดย...บุญใจ แก้วน้อย

เมื่อเอ่ยถึงเกาะสมุย จ.สุราษฎร์ธานี เชื่อได้ว่า หลายคนไม่ว่าจะเป็นคนไทยหรือต่างชาติต่างก็รู้จักเป็นอย่างดี ว่าเป็นแหล่งท่องเที่ยวที่สำคัญและมีชื่อเสียงของภาคใต้ นับวันจำนวนนักท่องเที่ยวเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง

ข้อมูลหนึ่งที่สะท้อนความนิยมได้เป็นอย่างดีคือจำนวนนักท่องเที่ยวที่เดินทางเข้ามายังเกาะสมุยที่เพิ่มขึ้น โดยเฉพาะอย่างยิ่งในปี 2555-2556ทั้งนี้เป็นผลจากการขยายตัวของนักท่องเที่ยวเอเชีย ได้แก่ จีน รัสเซีย เกาหลี ญี่ปุ่น และมาเลเซีย ที่เพิ่มขึ้นค่อนข้างมาก ทำให้เกาะสมุยในวันนี้ขยายตัวอย่างรวดเร็วและสร้างรายได้ให้กับประเทศปีละไม่ต่ากว่า 15,000 ล้านบาทอยู่ในลำดับที่ 6 ของรายได้จากแหล่งท่องเที่ยวทั้งประเทศ

ทำให้หลายภาคส่วนหันมามองสมุยอย่างจริงจังโดยคณะกรรมการการกระจายอำนาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (ก.ก.ถ.) ได้มีมติเห็นชอบให้มีการจัดตั้งเกาะสมุยเป็นองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นรูปแบบพิเศษ โดยมอบหมายให้กระทรวงมหาดไทยดำเนินการนำร่าง พ.ร.บ.ระเบียบบริหารราชการเกาะสมุย พ.ศ. ... ซึ่งจะเน้นพัฒนาในเรื่องของการเป็นเมืองท่องเที่ยวสีเขียว เสนอคณะรัฐมนตรี (ครม.) พิจารณาโดยเร็ว

องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นรูปแบบพิเศษมีลักษณะที่ต่างจากหน่วยปกครองท้องถิ่นทั่วไปอยู่หลายประการ ได้แก่

1) โครงสร้างบริหาร ซึ่งมักจะมีสภา ที่ปรึกษา หรือสภาประชาชนเข้ามามีส่วนร่วมและให้คำแนะนำ

2) ที่มาของผู้บริหาร อาจมาจากการเลือกตั้ง แต่งตั้ง จ้างมืออาชีพ แต่ปัจจุบันกฎหมายกำหนดให้มาจากการเลือกตั้ง

3) อำนาจหน้าที่ มี 2 ส่วน คือ หน้าที่บริการสาธารณะทั่วไปเหมือนเทศบาล และหน้าที่บริการสาธารณะเฉพาะพื้นที่ ซึ่งการจัดทำบริการสาธารณะ สามารถจัดตั้งองค์กรมหาชนหรือหน่วยงานในสังกัดเข้ามาดำเนินการได้

4) ระบบการคลัง มีงบประมาณเพื่อบริหารตนเองที่เพียงพอ คือ มีอำนาจเก็บภาษีและค่าธรรมเนียมให้บริการและการได้รับเงินสนับสนุนจากรัฐบาลมากกว่าองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นทั่วไป เพื่อให้มีการบริหารและจัดทำบริการสาธารณะที่เหมาะสมกับพื้นที่ และตอบสนองความต้องการของประชาชนในพื้นที่ได้อย่างมีประสิทธิภาพ

ปัจจุบันพื้นฐานทางเศรษฐกิจของเกาะสมุยขึ้นอยู่กับการท่องเที่ยวและเกษตรกรรม ซึ่งมีศักยภาพที่จะพัฒนาให้เป็นเมืองท่องเที่ยวเชิงนิเวศได้ ทำให้การค้าและการลงทุนจะขยายตัวตามมา

ดังจะเห็นได้ในแต่ละปีที่เกาะสมุยมีรายได้จากการท่องเที่ยวประมาณปีละ 12,000-18,000 ล้านบาท

อย่างไรก็ตาม เกาะสมุยยังคงประสบปัญหา ด้านโครงสร้างพื้นฐาน สิ่งแวดล้อม การวางผังเมือง และ การจัดการด้านการท่องเที่ยว

ทั้งนี้ ส่วนหนึ่งเป็นผลมาจากการถ่ายโอนอำนาจหน้าที่ค่อนข้างช้า หรือบางอย่างมีความทับซ้อนกัน ไม่มีเอกภาพในการจัดทำบริการสาธารณะ อีกทั้งรายได้ของท้องถิ่นมีจำกัด เงินอุดหนุนที่ได้รับจากรัฐบาลกลางก็ไม่เพียงพอต่อค่าใช้จ่าย รวมทั้งรายได้ที่ได้รับการจัดสรรจากภาครัฐก็ไม่สอดคล้องกับรายได้ที่ได้รับจากการท่องเที่ยว

ดังนั้น หากมีการประกาศให้เกาะสมุยเป็นองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นรูปแบบพิเศษ เช่นเดียวกับเมืองพัทยา ที่เน้นการจัดการการท่องเที่ยว ซึ่งมีอำนาจหน้าที่ในเรื่องต่างๆ เช่น การรักษาความสงบเรียบร้อย การส่งเสริมและรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อมและทรัพยากรธรรมชาติ การวางผังเมือง การกำจัดมูลฝอยและสิ่งปฏิกูล การควบคุมและส่งเสริมการท่องเที่ยวก็จะทำให้มีอิสระในการบริหารจัดการมากขึ้นและเหมาะสมกับสภาพพื้นที่มากขึ้น สามารถแก้ปัญหาได้อย่างรวดเร็วทันต่อความต้องการและความเปลี่ยนแปลงที่รวดเร็ว เข้าทำนองเจ้าของบ้านย่อมรักษาดูแลบ้านได้ดีกว่า และเป็นการสร้างศักยภาพในการพัฒนาการท่องเที่ยว ในรูปแบบของการท่องเที่ยวเชิงนิเวศซึ่งจะเกิดความเชื่อมโยงกับความต้องการของคนในพื้นที่

เมื่อถึงเวลานั้นเราคงได้เห็นเกาะสมุยเติบโตได้อย่างยั่งยืนและติดอันดับ 1 ใน 10 ของแหล่งท่องเที่ยวที่ดีที่สุดของโลกก็ได้

บทความนี้เป็นข้อคิดเห็นส่วนบุคคล จึงไม่จำเป็นต้องสอดคล้องกับความเห็นของธนาคารแห่งประเทศไทย