เหตุใดว่างงานไทยถึงต่ำ?

สำนักข่าวบลูมเบิร์กนำเสนอรายงานพิเศษในประเด็นเกี่ยวกับอัตราการว่างงานของประเทศไทยที่อยู่ในระดับต่ำมาก เมื่อเทียบกับประเทศเพื่อนบ้านในภูมิภาคเอเชียว่าไม่สอดคล้องกับสถานการณ์ความเป็นจริงของเศรษฐกิจไทยสักเท่าไรนัก โดยอัตราการว่างงานของไทยช่วงสิ้นปี 2014 อยู่ที่ 0.56% ขณะอินเดียอยู่ที่ 9.4% หรือฟิลิปปินส์ที่ 6%

รายงานจากบลูมเบิร์กได้รวบรวมความเห็นจากนักวิเคราะห์และประมวล “สาเหตุ” ที่ทำให้อัตราการว่างงานของไทยต่ำเอาไว้ 4 ประการด้วยกัน นอกเหนือจากความเห็นของ จิรเทพ เสนีวงศ์ ณ อยุธยา โฆษกธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) ที่ให้เหตุผลว่า ส่วนหนึ่งเป็นเพราะไทยให้นิยาม “ว่างงาน” แตกต่างจากประเทศอื่น อีกส่วนหนึ่งมาจากปัญหาในเชิงโครงสร้าง

สำหรับสาเหตุประการแรกสุด คือ ไทยมีแรงงานอิสระนอกระบบ เช่น พ่อค้าแม่ค้าตามท้องถนน มอเตอร์ไซค์รับจ้าง พนักงานขับแท็กซี่ และฟรีแลนซ์ โดยภาคส่วนดังกล่าวมีปริมาณสูงถึง 64% ของแรงงานทั้งหมดในตลาดปี 2013 และไทยนับภาคส่วนนี้ให้เป็นส่วนที่ “ได้รับการจ้างงาน”

นอกจากนี้ ประเทศไทยยังไม่มีประกันหรือกองทุนรองรับการว่างงานเป็นระยะเวลานาน จึงเป็นแรงกระตุ้นให้ผู้ที่สูญเสียงานหรือยังว่างงานเข้าไปสู่ในภาคส่วนนี้และงานพาร์ตไทม์ ซึ่งมักได้รับการนับรวมเป็นการ “จ้างงาน” เช่นกัน

ประการที่สอง ภาคเกษตรกรรม โดยจำนวนประชากรที่อยู่ในภาคส่วนนี้คิดเป็น 40% ของจำนวนประชากรทั้งหมดในประเทศและอัตราการจ้างงานได้นับรวมคนที่ไม่ได้ทำงานตามความรู้ความสามารถ เช่น นาย ก. ถนัดการบัญชี แต่ตกงานจึงกลับบ้านเกิดช่วยงานครอบครัวอย่างน้อย 1 ชั่วโมงต่อสัปดาห์

ประการที่สาม อัตราการเกิดของประชากร กองทุนประชากรแห่งสหประชาชาติ ประเมินว่า ไทยมีอัตราการสืบพันธุ์ระหว่างปี 2010-2015 อยู่ที่ 1.4% ประกอบกับไทยมีจำนวนประชากรผู้สูงอายุมากกว่าหรือเท่ากับ 60 เพิ่มขึ้นถึง 15% ในปี 2014 เมื่อเทียบกับ 7% ในปี 1994 ดังนั้น ไทยจึงมีจำนวนประชากรวัยเกษียณมากขึ้น แต่เข้าสู่ตลาดแรงงานน้อยลงนั่นเอง

ประการที่สี่ แรงงานต่างด้าว ส่วนใหญ่แล้วแรงงานจากทั้งกัมพูชา ลาว และพม่า ไม่ได้เป็นแรงงานทางการที่ลงทะเบียนกับทางราชการ แม้รัฐบาลจะพยายามที่จะลงทะเบียนแรงงานเหล่านั้น โดย ฮิวแมน ไรต์ส วอตช์ องค์กรเพื่อสิทธิมนุษยชน ระบุว่า แรงงานต่างด้าวในไทยมีมากถึง 3 ล้านคน