กระแสโลกกับบทบาทองค์กรกำกับดูแล สถาบันการเงิน-คุ้มครองผู้ลงทุน(ตอนที่1)

ผลจากวิกฤตการเงินโลก กระแสการเปลี่ยนแปลงของโลก และการเชื่อมโยงเศรษฐกิจและการเงินในภูมิภาค มีผลกระทบต่อทุกภาคส่วนของสังคม และทำให้มีความต้องการจากทุกภาคส่วนเพิ่มมากขึ้น กฎระเบียบการเงินของโลกถูกผลักดันให้ต้องปรับเปลี่ยน เพื่อสร้างภูมิคุ้มกันและป้องกันไม่ให้เกิดวิกฤตซ้ำ และทำให้สถาบันการเงินในตลาดทุนต้องปรับตัวเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพและสร้างนวัตกรรม เพื่อพร้อมแข่งขัน

จึงขอประมวลเรื่องราวการเปลี่ยนแปลง ของภาคการเงินและตลาดทุนของโลก และแนวคิดการกำกับดูแลของสำนักงานเพื่อตอบรับกับกระแสการเปลี่ยนแปลง เพื่อเป็นมุมมองและความรู้ของผู้อ่านในแง่แนวคิดการกำกับดูแลสถาบันการเงินอย่างยั่งยืนและสอดคล้องกับความต้องการของทุกภาคส่วนของสังคม ซึ่งส่วนใหญ่สำนักงานได้มีแผนงานชัดเจน เพื่อรองรับการเปลี่ยนแปลงดังกล่าวแล้ว

การเปลี่ยนแปลงที่มีผลกระทบต่อระบบสถาบันการเงิน

(1) วิกฤตการเงินของโลกและความเสี่ยงจากภาคการเงินที่ไม่ใช่ธนาคาร ซึ่งในปัจจุบันผลเสียหายจากวิกฤตยังคงอยู่ และหลายประเทศโดยเฉพาะประเทศพัฒนาแล้วยังคงไม่สามารถฟื้นตัวได้อย่างมีเสถียรภาพ และเกิดผลกระทบต่อสภาพแวดล้อมทางเศรษฐกิจและสังคม

(2) ผลของการปรับเปลี่ยนเครื่องมือของนโยบายทางการเงินของประเทศพัฒนาแล้ว ทำให้ภาวะเงินทุนเคลื่อนย้ายผันผวนรุนแรง

(3) ยุคหลังวิกฤตการเงินโลก มีความพยายามของประเทศพัฒนาแล้วและองค์กรระหว่างประเทศที่จะปรับเปลี่ยนกฎระเบียบด้านการเงินของโลก เพื่อนำไปใช้เป็นกฎเกณฑ์การกำกับดูแลสถาบันการเงินในตลาดทุนของสากลและในประเทศสมาชิกขององค์กร เพื่อสร้างภูมิคุ้มกันและป้องกันไม่ให้เกิดวิกฤตซ้ำ

นอกจากนี้ มีการกำหนดกฎเกณฑ์ที่มีผลกับบุคคลภายนอกประเทศของสหภาพยุโรปและสหรัฐอเมริกา ซึ่งมีผลถึงสถาบันการเงินในประเทศอื่นที่มีธุรกรรมระหว่างกัน ตัวอย่างสำคัญ เช่น

- สหภาพยุโรป (EU) ได้กำหนดเกณฑ์ Alternative Investment Fund Directive (AIFMD) ซึ่งจะกระทบต่อผู้ให้บริการบริหารจัดการลงทุน (Alternative Investment Fund Managers : AIFM) ของประเทศอื่นที่ให้บริการจัดการลงทุนหรือเสนอขายผลิตภัณฑ์ 1 แก่ผู้ลงทุนของ EU รวมทั้ง กฎเกณฑ์

- European Market Infrastructure Regulation (EMIR) เพื่อกำหนดมาตรฐานและกำกับดูแลผู้ให้บริการด้านการชำระราคาของประเทศอื่นที่ให้แก่ผู้ให้บริการทางการเงินของสหภาพยุโรปจากกฎเกณฑ์ของ EMIR จะมีผลให้ผู้ให้บริการเป็นตัวกลางชำระราคา (CCP) ของสินค้าทางการเงินทั้งหลักทรัพย์และ Derivatives (ที่ซื้อขายในหรือนอก Exchange) ของประเทศอื่น (Non-EUCCP) ที่จะให้บริการ Clearing Services แก่ผู้ให้บริการทางการเงินของยุโรปหรือสาขาของผู้ให้บริการ ต้องได้รับ Recognition 2

(4) การเข้าสู่การเชื่อมโยงเศรษฐกิจการเงินกับต่างประเทศและในภูมิภาค เช่น การเชื่อมโยงตลาดทุนของภูมิภาคอาเซียนภายใต้ ASEAN Capital Markets Forum (ภายใต้กรอบ AEC) โดยการให้นำเสนอขายสินค้าและบริการในตลาดทุนข้ามประเทศได้ การเปิดเสรีเงินทุนเคลื่อนย้ายตามแผนแม่บทเงินทุนเคลื่อนย้าย ที่จะอนุญาตให้ผู้ลงทุนทุกประเภทสามารถลงทุนในหลักทรัพย์ต่างประเทศได้โดยตรง หรือการเปิดเสรีการให้บริการด้านการเงินกับประเทศพัฒนาแล้วภายใต้กรอบเจรจา FTA

ผลกระทบของวิกฤตการเงินโลกและกระแสการเปลี่ยนแปลงกฎระเบียบทางการเงินของโลกและการเข้าสู่การเชื่อมโยงด้านเศรษฐกิจการเงินกับภูมิภาค จึงมีความกังวลของคนในทุกภาคส่วนของสังคม ถึงโอกาสที่จะไม่สามารถปรับตัวให้ทันและอยู่รอดกับการเปลี่ยนแปลง และหากเกิดอย่างนั้นจะยิ่งทำให้มีความเหลื่อมล้ำทางเศรษฐกิจและสังคมที่อยู่ในระดับสูงจะยิ่งเพิ่มมากขึ้น ดังนั้น จึงทำให้มีความต้องการจากทุกภาคส่วนเพิ่มมากขึ้น

2.การส่งเสริมและพัฒนาศักยภาพของสถาบันการเงิน

2.1 การเพิ่มประสิทธิภาพและการแข่งขันของระบบสถาบันการเงินในการสนับสนุนระบบเศรษฐกิจ

(1) นำความต้องการจากทุกภาคส่วน โดยเฉพาะความต้องการของสถาบันการเงิน และภาคธุรกิจเอกชนมาประกอบการพิจารณากำหนดนโยบายเพื่อให้สถาบันการเงินมีบทบาทในการสนับสนุนระบบเศรษฐกิจอย่างเหมาะสมในการนี้ ความต้องการจากทุกภาคส่วนที่สำคัญ เช่น

- ความต้องการของภาคสถาบันการเงิน ต้องการการกำกับดูแลของทางการที่ยืดหยุ่นเอื้อต่อการประกอบธุรกิจ เพื่อให้สามารถแข่งขันและพร้อมต่อการเชื่อมโยงตลาดการเงินในภูมิภาค เพื่อให้ได้ประโยชน์จากการขยายตลาดและได้การประหยัดจากขนาด ตลอดจนต้องการนวัตกรรมเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพ

- ความต้องการของภาคธุรกิจเอกชน โดยเฉพาะผู้ประกอบการธุรกิจขนาดกลางและขนาดย่อมมีความต้องการเข้าถึงแหล่งเงินทุนเพื่อก่อตั้งและขยายธุรกิจ มีกฎเกณฑ์ภาครัฐที่ยืดหยุ่นเกื้อหนุนต่อการประกอบธุรกิจ ต้องการนวัตกรรมเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตและการให้บริการ ต้องการโครงสร้างพื้นฐานที่มีความพร้อมและช่วยในการบริหารต้นทุน รวมทั้งต้องการมีผู้ให้บริการทางการเงินและการเข้าถึงผลิตภัณฑ์ทางการเงิน เพื่อบริหารความเสี่ยงและบริหารทางการเงิน

- ความต้องการของภาครัฐ ต้องการแหล่งเงินทุนเพื่อลงทุนในการก่อสร้างโครงสร้างพื้นฐานขนาดใหญ่ และเงินทุนเพื่อนำไปพัฒนาเศรษฐกิจและสังคม นอกจากนี้ จากปัญหาประชากรผู้สูงอายุจะมากขึ้นต่อเนื่อง ซึ่งอาจนำไปสู่ปัญหาสังคมและภาระทางการคลังของภาครัฐ จึงต้องการกลไกส่งเสริมให้ประชาชนสะสมเงินออมและลงทุนเพื่อมีรายได้ในวัยเกษียณ

(2) สร้างกลไกการกำกับดูแลสถาบันการเงินเพื่อให้เกิดความยั่งยืน อันจะทำให้สถาบันการเงินเข้มแข็งและปรับตัวได้  “กลไกการกำกับดูแลที่ยั่งยืน” จะมีหลักเกณฑ์ที่ชัดเจนเท่าที่จำเป็น สมเหตุสมผลและส่งเสริมการพัฒนาความคิดริเริ่มสร้างสรรค์ และจะช่วยตอบสนองความต้องการของผู้มีส่วนร่วมได้อย่างมีประสิทธิภาพ และจะทำให้สถาบันการเงินเติบโตเข้มแข็งปรับตัวได้และสร้างโอกาสภายใต้กระแสการเปลี่ยนแปลงของโลกและสนับสนุนการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมอย่างยั่งยืน เพื่อให้บรรลุเป้าหมายดังกล่าว จึงส่งเสริมการกำกับดูแลให้อยู่บนหลัก Principles-based มากขึ้น เพื่อให้สถาบันการเงินในตลาดทุนที่อยู่ภายใต้การกำกับดูแลมีความยืดหยุ่นในการสร้างวินัยในตนเอง และใช้เครื่องมือต่างๆ ในการกำกับดูแล ทั้งการออกกฎเกณฑ์ การกำกับดูแล การบังคับใช้กฎหมาย และมาตรการส่งเสริม-สนับสนุนอื่นในระดับที่เหมาะสมและสมดุล ผ่านผู้มีส่วนร่วมในตลาด

(3) สร้างความเชื่อมโยงเศรษฐกิจการเงินกับต่างประเทศและการยกระดับมาตรฐานสากลของการกำกับดูแลสถาบันการเงิน พร้อมทั้งการกำหนด Extraterritorial Rules ของสหภาพยุโรปและสหรัฐ จะทำ ให้สถาบันการเงินต้องปรับตัวเพิ่มมาตรฐานการให้บริการให้สอดคล้องกับสากล และเพิ่มประสิทธิภาพและสร้างนวัตกรรมด้านการผลิตสินค้าและการให้บริการ ตลอดจนกระบวนการจัดการ เพื่อพร้อมแข่งขัน และเพื่อที่จะสร้างโอกาสได้จากการขยายตลาด เพื่อเพิ่มลูกค้าและปริมาณธุรกรรมจนสามารถบริหารต้นทุนให้ได้อย่างคุ้มทุนและได้การประหยัดจากขนาด