กับดักด้อยพัฒนา

เป็นความจำเจซ้ำซาก สำหรับประเทศด้อยพัฒนา และประเทศกำลังพัฒนาทั้งหลาย ที่เศรษฐกิจพึ่งพาการส่งออกส่วนใหญ่จะต้องเจอกับผลกระทบทันทีเมื่อการค้าโลกเจอกับภาวะซบเซาอย่างเช่นในปัจจุบัน อย่างประเทศไทยเองก็พึ่งพาการส่งออกคิดเป็นถึง 70% ของกิจกรรมทางเศรษฐกิจทั้งหมด เมื่อตลาดโลกซบ ไทยเองก็ต้องซบตาม เป็นปัญหาที่แก้ไม่ตกครับ

ที่เรียกว่าเป็นกับดัก เพราะประเทศเหล่านี้ยังหนีไม่พ้นกับแนวทางการพัฒนาเศรษฐกิจแบบเดิมๆ คือการเป็นฐานการลงทุนของต่างชาติ และพึ่งพาการส่งออกเป็นหลัก เพื่อสร้างงานให้กับคนในประเทศ ประเทศเหล่านี้ย่อมมีความเสี่ยงมากกว่าเพราะต้องพึ่งพาตลาดส่งออก และตลาดการค้าโลก

การปรับเปลี่ยนโครงสร้างทางเศรษฐกิจเสียใหม่จึงเป็นทางออกเดียวครับที่จะนำไปสู่การพึ่งพาตัวเองได้อย่างยั่งยืน ตัวอย่างที่เห็นได้ชัดก็คือเศรษฐกิจจีน ที่ในขณะนี้จีนพยายามเปลี่ยนผ่านจากการเป็นโรงงานผลิตของโลกสู่การพึ่งพาพลังซื้อจากคนภายในประเทศเป็นสำคัญ แม้ว่าการเปลี่ยนผ่านนี้อาจจะทำให้เศรษฐกิจจีนชะลอตัวลงไปบ้างแต่จีนก็ยอมครับ เพราะในระยะยาวจะเป็นการช่วยสร้างฐานที่มั่นคงให้กับเศรษฐกิจของประเทศมากกว่าที่จะต้องมามัวพึ่งพาตลาดส่งออก

ในสหรัฐอเมริกา ซึ่งเป็นประเทศที่มีขนาดเศรษฐกิจที่ใหญ่ที่สุดของโลก เศรษฐกิจของพญาอินทรี 2 ใน 3 ก็ขับเคลื่อนด้วยแรงซื้อของคนภายในประเทศเป็นสำคัญ ขณะที่ในยุโรปก็มีการส่งเสริมให้คนเป็นเจ้าของกิจการเอง การผลักดันธุรกิจขนาดกลาง และขนาดเล็กถือเป็นกลไกที่สำคัญของเศรษฐกิจในยุโรป

โมเดลเหล่านี้เป็นสิ่งที่ควรเอาเยี่ยงอย่างครับ แต่นอนว่าอาจจะทำได้ยากแต่ก็ควรเริ่ม  ในประเทศไทยเรายังคงพึ่งพาการส่งออกเป็นหลัก รายได้ของประชาชนส่วนใหญ่มาจากการเป็นแรงงานในภาคการผลิตที่จะได้รับอิทธิพลจากภาวะเศรษฐกิจโลกเสมอ

การส่งเสริมให้คนเป็นเจ้าของธุรกิจขนาดกลางและขนาดย่อมในบ้านเรายังถือว่าอ่อนแออย่างยิ่งยวด เอสเอ็มอีจำนวนไม่น้อยล้มหายตายจากไปมากตั้งแต่วิกฤตเศรษฐกิจโลก มาจนถึงวิกฤตการเมืองในบ้านเราเองที่เรื้อรังต่อเนื่องมาหลายปี

ยิ่งไปกว่านั้น นอกเหนือจากการขาดการผลักดันให้ประชาชนเป็นเจ้าของกิจการอย่างเป็นจริงเป็นจัง เศรษฐกิจของประเทศกำลังพัฒนาในประเทศแถวนี้ยังกลับเปิดช่องให้เกิดการผูกขาดตลาดของนายทุนรายใหญ่เพียงไม่กี่เจ้า ปัญหานี้ยิ่งทำให้การกระจายรายได้ของประเทศมีปัญหาครับ

ประเทศไทยควรจะต้องกลับมาคิดใหม่ทำใหม่ในเรื่องโครงสร้างเศรษฐกิจอย่างจริงจังครับ ไม่เช่นนั้นประเทศเราก็จะเจอกับปัญหาเดิมๆ ทุกครั้งเมื่อโลกมีปัญหา ไทยจะทำอย่างไรให้พึ่งพาตัวเองได้มากที่สุด ทั้งในระดับประชาชน และระดับประเทศครับ