วันนี้ของ "เกาะล้าน" กับสถานการณ์น่าเป็นห่วง

โดย... นรินทร์ ใจหวัง

"เกาะล้าน" เกาะเล็กๆ ที่อยู่ห่างจากหาด พัทยาใต้ไปแค่ 7.5 กิโลเมตร นับเป็นในสถานที่ท่องเที่ยวที่มีผู้เดินทางไปเยือนจำนวนมาก เนื่องจากอยู่ไม่ไกลจากกรุงเทพฯ แถมยังมีหาดทรายอันสวยงาม กับน้ำทะเลใสๆรอต้อนรับนักท่องเที่ยว

ทว่าปัจจุบันเกาะล้านกำลังเผชิญกับปริมาณ "ขยะ" ที่พุ่งขึ้นแบบก้าวกระโดด โดยเฉพาะในช่วงวันหยุดสุดสัปดาห์ ที่มีนักท่องเที่ยวเดินทางมาเยือนจำนวนมากนั้น จะมีปริมาณขยะสูงถึงกว่า 20 ตัน ซึ่งทางท้องถิ่นต้องจัดการขนย้ายกลับไปทิ้งยังฝั่งพัทยา

ขยะจำนวนมากเหล่านี้ไม่สามารถขนกลับไปทิ้งได้หมด เนื่องจากอุปสรรคด้านการเดินทาง ภาวะน้ำขึ้นน้ำลง ทำให้เรือขนขยะไม่สามารุเทียบท่าได้ ส่งผลให้ขยะเหลือจำนวนมากสะสมเป็นภูเขาขยะอยู่ในพื้นที่บ่อขยะกลางเกาะ

นอกจากนี้ยังไม่นับรวมถึงปัญหารถสองแถวรับส่งคนบนเกาะที่ขับกันด้วยความเร็วสูง รวมทั้งธุรกิจการท่องเที่ยวที่ขยายตัวอย่างรวดเร็วจนเริ่มส่งผลกระทบต่อสภาพแวล้อมภายในเกาะ

เกาะล้านกับความเป็นจริงวันนี้

ช่วงปลายปี2556 ข่าวใหญ่เรื่องเรือข้ามฟากเกาะล้านล่ม จนมีผู้เสียชีวิตเกือบ 10 ราย เนื่องจากจำนวนเสื้อชูชีพไม่เพียงพอกับจำนวนผู้โดยสารที่อัดกันมาแบบเต็มลำ เพราะเป็นเรือเที่ยวสุดท้ายที่ออกจากเกาะ

ผ่านมาปีกว่าๆ ในตอนนี้ ถึงแม้จะเสื้อชูชีพจะกองอยู่เต็มหลังห้องคนขับ แต่ก็ไม่มีการประชาสัมพันธ์ให้นักท่องเที่ยวตื่นตัวต่อการสวมใส่มากนัก หนักกว่านั้นในบางเที่ยวก็ไม่มีเจ้าหน้าที่ขึ้นตรวจตราว่าทุกคนบนเรือสวมเสื้อชูชีพครบแล้วหรือไม่ ดังนั้นไม่ใช่เรื่องแปลกที่เรือบางเที่ยวจะไม่มีใครใส่เสื้อชูชีพ นี่ยังไม่นับรวมปัญหาไซส์เสื้อชูชีพที่ไม่ค่อยอำนวยต่อนักท่องเที่ยวชาวต่างชาติอีกด้วย

ขณะที่นักท่องเที่ยวที่ยอมควักกระเป๋าเพื่อแลกกับความเร็ว ก็จะเลือกใช้บริการเรือ สปีด โบ๊ท ที่คอยให้บริการอยู่รายรอบแหลมบาลีฮาย ซึ่งเป็นปัจจัยหนึ่งที่ทำให้จำนวนสัตว์ทะเลบริเวณรอบเกาะล้านลดจำนวนลง เพราะเรือเร็วจำนวนมากวิ่งเข้าออกเกาะล้าน ทำให้น้ำมันไหลลงทะเล

"เมื่อก่อนประมงคนเกาะล้านทำประมงกัน 100 เปอร์เซ็นต์ แต่ตอนนี้เหลือแค่20 เปอร์เซ็นต์เท่านั้น เพราะคนท้องถิ่นเขาพยายามปรับตัวเข้ากับการท่องเที่ยวมากขึ้น ปลาทะเลเองมันก็หายากขึ้นด้วย เพราะนักท่องเที่ยวมาเยอะ ปลามันหาย ปลาไม่ได้กลัวนักท่องเที่ยวหรอกครับ แต่กลัวเรือเร็ว ที่วิ่งกันเยอะ น้ำมันก็ไหลลงทะเล เรือสปีดโบ๊ท คนเกาะล้านเองมีแค่2-3ลำ นอกจากนั้นมาจากพัทยาทั้งนั้น" บุญเชิด บุญยิ่ง ประธานชุมชนเกาะล้าน เล่าผ่านประสบการณ์กว่า50 ปีเศษ ที่เกิดและโตอยู่บนเกาะนี้

สารพัดปัญหา เกาะล้าน

หลังหัวเรือข้ามฟากขนาด 200 ที่นั่ง มุ่งหน้าออกจากฝั่งเมือง อีก 45 นาทีต่อจากนี้ ทุกคนจะได้ก้าวขึ้นฝั่งที่เกาะล้าน ภาพแรกๆ ที่นักท่องเที่ยวมักได้พบ คือน้ำทะเลสีฟ้าสดใส ไล่ลำดับไปจนถึงขั้นเขียวเข็มในส่วนที่ลึกกว่า ปลาเล็กปลาน้อย แหวกว่ายกันเป็นฝูง จนอดที่จะควักสมาร์ทโฟน ขึ้นมาเก็บภาพประทับใจไม่ได้ ทว่า เมื่อมองเข้าไปในเกาะ ก็จะเริ่มเห็นความหนาแน่นของบรรดารีสอร์ท เตียงผ้าใบคอยให้บริการอยู่บนชายหาด

เมื่อสาวเท้าเข้ามาจนถึงพื้นดินของเกาะ ก็จะได้พบบรรดาจักรยานยนต์รับจ้าง และผู้ประกอบการให้เช่าจักรยานยนต์ ที่ออกมาต้อนรับนักท่องเที่ยว ทั้งไทยและเทศอย่างคึกคัก ซึ่งบางครั้งความจอแจมากเกินความจำเป็นก็ทำให้นักท่องเที่ยวหลายคนเบือนหน้าหนี

ศิริลักษณ์ พอทรัพย์ พนักงานบริษัทเอกชนในกรุงเทพฯ รายหนึ่ง ซึ่งเรียกตัวเองว่าเป็นขาประจำเกาะล้าน เพราะมาเยือนเกาะล้านหลายครั้ง ถ่ายทอดความเปลี่ยนแปลงที่เห็นตั้งแต่การมาเยือนครั้งแรกจนถึงปัจจุบันว่า เกาะล้านมีสิ่งปลูกสร้างเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ ไม่เหมือนแต่ก่อนที่จะโล่งๆ สบายตา ตอนนี้กลายเป็นชุมชนแออัด ส่วนตัวมองว่า ถ้าแออัดขนาดนี้ หาดูในกรุงเทพก็ได้ ซึ่งตอนนี้เสน่ห์ของที่นี่อย่างเดียวเลยคือน้ำทะเล

"เกาะล้านกับเกาะเสม็ดไปบ่อยพอๆ กันเลย แต่ทั้ง2ที่ ให้ความรู้สึกที่ต่างกัน เกาะล้านดีกว่าตรงที่อยู่ใกล้กรุงเทพมาก หลายๆ อย่างราคาถูกกว่า ที่นี่ให้บรรยากาศแบบธรรมชาติๆ หน่อย ไม่มีสถานบันเทิงเหมือนเกาะเสม็ด เอาเข้าจริงๆ น้ำทะเลที่นี่จะสวยกว่าด้วยซ้ำ แต่ทุกๆ ครั้งที่มา เราจะเห็นความเปลี่ยนแปลงตลอด"ศิริลักษณ์กล่าว

หาดตายายถือเป็นหาดโปรด ของเธอ แต่กลับไม่ได้รับการต้อนรับที่ดีจากผู้ประกอบการร้านอาหารและเตียงผ้าใบ ที่มักจะให้บริการเฉพาะนักท่องเที่ยวต่างชาติ

“เดินเข้าไปสั่งข้าวกิน พนักงานร้านอาหารเดินมาบอกเราบอกว่า รับแต่ทัวร์จีน เรานี่ทั้งอึ้ง ทั้งโมโห คือเราก็มีเงินซื้อกินนะ นี่ตกลงจะไม่รับลูกค้าคนไทยเลยหรอ”หญิงสาวกล่าวอย่างหัวเสีย

อีกหนึ่งในปัญหา ที่ไม่ว่านักท่องเที่ยวจะใหม่หรือเก่าเห็นเข้าก็ต้องอารมณ์เสีย คือเรื่องรถสองแถว ซึ่งคอยวิ่งให้บริการทัวร์ชาวต่างชาติ ที่มักขับขี่ด้วยความเร็วสูง ขณะที่ภูมิประเทศ ของเกาะนี้ เป็นเนินขึ้นลง และโค้งจำนวนมาก ทำให้ หลายครั้งนักท่องเที่ยวที่เช่าจักรยานยนต์ ขี่ท่องเที่ยวไปยังที่ต่างๆ ต้องหยุด เพื่อให้รถสองแถวไปก่อน เนื่องจากถนนแคบเกินไปกว่าจะให้ รถ2 คันวิ่งสวนกันได้

วสันต์ หมอยา ชายวัย30ปลายๆ ซึ่งพาครอบครัวมาเที่ยวเกาะล้านเป็นครั้งแรก แม้จะออกตัวว่าประทับใจกับความสวยงามของเกาะล้าน และอัธยาศัยของคนท้องถิ่นเป็นอย่างดี แต่ก็เอ่ยปาก ตำหนิบรรดาผู้ขับขี่รถสองแถว ที่ใช้ความเร็วสูงเกินความจำเป็น ที่ดูอย่างไรก็ไม่เหมาะสมกับภูมิประเทศเลยสักนิด

“มันไม่เหมาะที่จะเอารถกระบะเข้ามาวิ่งที่นี่เลยผมว่า เพราะถนนมันแคบมาก นักท่องเที่ยวส่วนใหญ่จะขี่มอเตอร์ไซค์ไปเที่ยวหาดโน้นหาดนี้ ซึ่งบางคนขี่รถไม่เก่ง บางคนไม่ชินทาง พอมาเจอกับรถสองแถวที่วิ่งเร็วมากแบบนี้ สวนทางกันทีอันตรายมาก ขนาดผมเหมารถกระป้อของรีสอร์ทมา ผมยังเห็นว่าตลอดทางรถสองแถวขับเร็วมาก บางครั้งก็ขับกินเลนไปถึงฟุตบาทที่ชาวต่างชาติกำลังเดินอยู่”

ซึ่งในประเด็นนี้เอง แม้จะเป็นคนท้องถิ่นเองก็ยังส่ายหน้ากับปัญหารถสองแถวที่วิ่งรับส่งผู้โดยสาร ด้วยความเร็วสูง แต่ก็ต้องยอมรับชะตากรรม เพราะเชื่อว่าหากไม่มีรถสองแถว การขนส่งคนในเกาะก็จะเกิดความขัดข้องทันที

ประธานชุมชนเกาะล้านระบุว่า เรื่องร้องเรียนรถสองแถว มีแทบจะทุกนาทีก็ว่าได้ เพราะเขาวิ่งกันเร็วจริง ไม่ใช่แค่นักท่องเที่ยวที่ประสบปัญหาอย่างเดียว คนท้องถิ่นก็ด้วยเหมือนกัน

"ตอนนี้รถสองแถวทั้งหมดที่วิ่งรอบเกาะมีอยู่33คัน เริ่มเข้ามาวิ่งตั้งแต่ปี2548 แล้วก็เพิ่มจำนวนขึ้นมาเรื่อยๆ จน คสช.เข้ามาจัดระเบียบและอนุญาตให้มีจำนวนแค่นี้เท่านั้น กรรมการชุมชนเองก็เคยพูดคุยกับโชว์เฟอร์ ให้เขาขับช้าลงแล้ว แต่ก็กลับมาเป็นเหมือนเดิมอีก อยากให้ใครก็ได้ช่วยเข้ามาดูแลจัดระเบียบรถสองแถวจริงๆ

แต่ก่อนคนเกาะล้านจะมีแค่รถกระป้อรับส่งคน แต่พอนักท่องเที่ยวเพิ่มขึ้นมาก แค่รถกระป้อเอาไม่อยู่ ก็ต้องพึ่งรถสองแถวนี่แหละ แต่ปัญหาการขับรถเร็ว ไม่รู้จะแก้อย่างไง อยากให้ลงข่าวแล้วมีหน่วยงานมาอบรมอีกที จริงๆ ครับ"ประธานชุมชนกล่าวอย่างท้อใจ

 

คนเยอะ ขยะแยะ กำจัดอย่างไรก็ไม่หมด

เมื่อปี2556 เทศบาลเมืองพัทยาทุ่มเงินกว่า 3.4ล้านบาทเพื่อ ขุดบ่อขยะแบบมาตรฐาน มีแผ่นยางรองป้องกันการรั่วซึม บริเวณทางขึ้นเขานม ใกล้ชายหาดแสม เพื่อพักและกำจัดขยะให้เสร็จก่อนนำไปทำลายต่อไป แต่ในวันนี้กองขยะดังกล่าวมีแต่จะเพิ่มจำนวนขึ้นอย่างรวดเร็ว โดยไม่มีทีท่าว่าจะลดลงแม้แต่น้อย

ประธานชุมชนเกาะล้านกล่าวว่า ปัญหาขยะที่ยังเห็นกองเต็มบ่อขยะ เกิดจาก ทางเทศบาลพัทยาได้ว่าจ้างบริษัทเอกชนให้มากำจัดขยะแล้ว แต่ผู้ได้รับการว่าจ้างไม่ยอมเข้ามากำจัดขยะตามกำหนด ส่งผลให้เกิดขยะตกค้าง และขยะใหม่ๆ ที่เพิ่มขึ้น เมื่อไม่สามารถขนย้ายไปทิ้งได้ที่ฝั่งเมืองได้ตามกำหนดเวลา เนื่องจากมีขยะจำนวนมาก และปัญหาน้ำขึ้นน้ำลงด้วย

“เรามีการจัดเก็บช่วงเช้าและเย็น 2ครั้งต่อวัน แต่บางครั้ง เจ้าหน้าที่เอง ไม่เพียงพอ เพราะขยะเยอะมาก บริษัทรับเหมาไปแล้วก็ไม่ยอมมาจัดการ ทางกรรมการชุมชนก็ฟ้องยกเลิกไปแล้ว รอปีหน้าเทศบาลจะจ้างผู้รับเหมารายใหม่เข้ามาแทน ซึ่งระหว่างนี้ผมอยากให้เทศบาลช่วยเพิ่มจำนวนรถเก็บขยะให้มากขึ้น เพียงพอต่อจำนวนขยะ

นอกจากนี้ฝากวอนขอนักท่องเที่ยว ที่มาเกาะล้าน อย่านำขยะเข้ามาเยอะมากเลยครับ บางครั้งกล่องโฟม ซื้อเบียร์ ซื้ออะไรเข้ามาจากฝั่งเมืองแล้วขายเป็นขยะที่เกาะล้าน มันเป็นการเพิ่มขยะให้เราจัดการมากขึ้น ผมเข้าใจนะครับ เพราะราคาสินค้าฝั่งเมืองจะถูกกว่า ที่นี่3-4บาท แต่ผมอยากจะขอร้องว่า เมื่อนักท่องเที่ยวจะซื้อของมา เมื่อทานกลับช่วยกันคนละไม้ละมือ นำขยะกลับไปด้วย ถือเป็นการช่วยเหลือเกาะล้านให้กำจัดขยะง่ายขึ้น”

ประธานชุมชนเกาะล้าน ยังเล่าอีกว่า จากการขยายตัวทางเศรษฐกิจทำให้วิถีชีวิตของคนเกาะล้านเปลี่ยนไปมาก จากที่เคยทำประมงกันแทบทุกบ้าน ตอนนี้หันมาทำธุรกิจ รีสอร์ท ร้านอาหารกันอย่างเป็นล้ำเป็นสัน ขณะที่บางคนรวยจากอุสาหกรรมการท่องเที่ยว แต่บางคนไม่ประสบความสำเร็จและจนยิ่งกว่าเดิม แต่จะให้หันหน้ากลับไปเอาดี ออกเรือทำประมงเหมือนแต่ก่อน จำนวนปลาก็น้อย จนกลับตัวไม่ทันเสียแล้ว เวลานี้สิ่งเดียวที่หล่อเลี้ยงเศรษฐกิจของเกาะ คือการท่องเที่ยวเท่านั้น

“คนท้องถิ่นที่มีชื่อตามทะเบียนราษฎร์ มีอยู่ประมาณ 3,000 คน คนต่างถิ่นมาอยู่ 6,000 คน แข่งกันทำธุรกิจ บางคนรวย บางคนจน ชีวิตคนเกาะล้านไม่แน่นอนไปแล้ว แต่จะให้กลับมาทำประมง ปู ปลาก็หายากเหลือเกิน เราคงต้องเน้นการท่องเที่ยวเป็นหลัก ”นายบุญกล่าวเชิดทิ้งท้าย

หากไม่มีการจัดการที่ดี อาจทำให้เกาะล้านเข้าสู่ขาลง นึกไม่ออกเลยว่าคนบนเกาะทำอย่างไรต่อไป น่าเสียได้แทนอนาคต ถ้าไม่รีบอนุรักษ์เกาะล้านตั้งแต่วันนี้ ภายหน้าเกาะล้าน อาจจะเป็นเพียงชื่อในความทรงจำก็ได้