การตลาด ท่องเที่ยวไทย

ในปัจจุบันนี้ ผมยังมีความเห็นว่า สองเสาหลักในธุรกิจท่องเที่ยวของไทยที่ขับเคลื่อนโดยภาคเอกชนมาตราบอดีตจนถึงปัจจุบันนั้น ยังไม่ได้มีการทำการตลาดในด้านธุรกิจท่องเที่ยวอย่างจริงจัง และถูกต้องตามหลักการที่ควรจะเป็น

ผมกำลังหมายถึง ธุรกิจโรงแรม กับธุรกิจตัวแทนท่องเที่ยวในประเทศไทยครับ

ตลอดเวลาที่ผ่านมานั้น ทั้งสองภาคส่วนธุรกิจนี้เน้นการขายมากกว่าการตลาดครับ ซึ่งจะเห็นคำตอบของผลการปฏิบัติได้อย่างชัดเจน คือตลอดเวลาหลายทศวรรษที่ผ่านมา ทั้งราคาโรงแรมและราคาบริการนำเที่ยวของบริษัทตัวแทนท่องเที่ยวประเภทอินบาวด์ในประเทศเรา อยู่ในสภาพที่เรียกว่าย่ำอยู่กับที่แถมยังต่ำกว่าประเทศอื่นๆแม้กระทั่งกลุ่มประเทศอาเซียนด้วยกัน อย่างที่ไม่ควรจะเป็นครับ

สาเหตุที่สำคัญในเชิงประจักษ์ คือเรามุ่งเน้นการแข่งขันการขายสินค้าท่องเที่ยว โดยใช้ราคาเป็นยุทธวิธี มากกว่าจะมียุทธศาสตร์การตลาดแบบองค์รวมหรือแบบสมัยใหม่ครับ ดังนั้นราคาห้องพักโรงแรม ราคาค่าทัวร์ในบ้านเรา จึงได้เป็นอย่างที่รับทราบกันอยู่ตลอดมาคือราคาถูก ต่อรองพร้อมกับสามารถลด แลก แจก แถมได้ตลอดเวลา

หน่วยงานที่ช่วยส่งเสริมการท่องเที่ยวของภาครัฐเองก็เช่นเดียวกันครับ ส่วนใหญ่จะมุ่งเน้นการโฆษณาประชาสัมพันธ์ควบคู่ไปกับการสนับสนุนการขายไปกับภาคเอกชน เพื่อให้ได้มาซึ่งปริมาณของนักท่องเที่ยว ซึ่งก็ไม่ผิดหรอกครับ เพราะเป็นการปฏิบัติงานในกรอบของการเดินตามหลังภาคเอกชน โดยเฉพาะตลาดท่องเที่ยวเกิดใหม่ ในช่วงทศวรรษที่แล้วหรือที่เรียกกันว่า Emerging Markets ทั้งหลาย อาทิ จีน อินเดีย หรือรัสเซีย เป็นต้น

ประเทศคู่ค้าเหล่านี้ที่ต่อมากลายเป็นตลาดของนักท่องเที่ยวเชิงปริมาณขนาดใหญ่ที่เกิดมาได้ เพราะภาคเอกชนทั้งโรงแรมและบริษัทนำเที่ยว เป็นหน่วยงานที่เข้าไปบุกเบิกเข้าไปในช่วงกว่าสิบปีที่ผ่านมาครับ ผมคงต้องเรียนว่าหน่วยกล้าตายเหล่านี้ เข้าไปแบบที่ว่าแทบจะไม่มีข้อมูลการตลาดในมือกันเลยครับ ไม่ว่าจะเป็นพฤติกรรมการเดินทางของนักท่องเที่ยวในแต่ละเมือง กฎเกณฑ์การเดินทางภายในและภายนอกประเทศ ระเบียบทางการควบคุมเงินตรา ระบบธนาคาร หรือแม้กระทั่งการสื่อสารยังมีความยากลำบากโดยเฉพาะในประเทศจีนและรัสเซีย ที่มักไม่นิยมใช้ภาษาอังกฤษเท่าใดนัก

ผลการทำงานแบบนี้ ก็ได้ผลลัพธ์อย่างที่เห็นอยู่ คือส่วนใหญ่จะได้แต่จำนวนนักท่องเที่ยวมีค่าใช้จ่ายในการพำนักในไทยต่อคนน้อยมาก แถมยังมีทัวร์ประเภทศูนย์เหรียญ ประเภทเซ็กซ์ทัวร์ให้ประเทศต้องประสบกับภาพลบในสายตาชาวโลกอยู่เสมอมา

โดยปกติตามธรรมเนียมปฏิบัติที่สืบเนื่องกันมา หน่วยงานท่องเที่ยวของภาครัฐจะตามเข้าไปในตลาดเหล่านี้ภายหลังที่เริ่มมีนักท่องเที่ยวเข้ามาบ้านเราจำนวนมากพอสมควรแล้ว ทั้งในการจัดตั้งสำนักงาน เจ้าหน้าที่ประจำการ รวมถึงการกำหนดแผนงานต่างๆ เพื่อให้บรรลุวัตถุประสงค์และความต้องการของภาครัฐในด้านนี้ ซึ่งตามความเป็นจริง เมื่อภาครัฐเข้าไปภายหลังภาคเอกชนแล้ว การเข้าไปแก้ไขหรือดำเนินการอย่างหนึ่งอย่างใด จะทำได้ยากลำบากมากครับ

ไหนๆ ประเทศเราเองก็ได้มีการตื่นตัวในด้านการปฏิรูปการปกครอง การบริหารจัดการ พร้อมทั้งสร้างวิสัยทัศน์ใหม่ให้ทันสมัยเพียงพอ เพื่อที่จะก้าวเข้าไปสู่การแข่งขันในเวทีโลกยุค Digital Economy โดยเฉพาะในภาคบริการงานท่องเที่ยว

ผมเองเลยอยากจะเห็นการปฏิรูปอย่างเป็นรูปธรรม ของหน่วยงานท่องเที่ยวภาครัฐบ้างครับ คือการก้าวล่วงไปเป็นผู้นำภาคเอกชน เข้าไปบุกเบิกตลาดท่องเที่ยวใหม่ๆ ที่มีศักยภาพ มีกำลังซื้อที่เหมาะสมกับประเทศไทยมากกว่าที่จะมาเดินตามภาคเอกชนอย่างที่ผ่านมาในอดีตครับ

ผมอยากจะเห็นถึงความเป็นไปได้ในการทำการตลาดสมัยใหม่ งานวิจัยที่ศึกษาค้นคว้ารวมทั้งพฤติกรรม ประเมินความต้องการ รสนิยมของนักท่องเที่ยว สภาพเศรษฐกิจในปัจจุบัน และการคาดการณ์ของความน่าจะเป็นในอนาคต กฎหมายระเบียบต่างๆ ในด้านพิธีการเดินทางเข้าออกประเทศ กฎเกณฑ์ข้อบังคับทางการเงินและการค้า ธนาคารพันธมิตรในการโอนชำระเงิน สื่อมวลชนและสื่อสารสนเทศต่างๆ รวมไปถึงการส่งเสริมภาพลักษณ์ทางการท่องเที่ยวของประเทศไทย ที่แสดงออกถึงความรับผิดชอบต่อสังคมและการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ อีกทั้งนวัตกรรมสินค้าทางการท่องเที่ยวต่างๆ ให้เข้าไปในตลาดกลุ่มเป้าหมายใหม่ๆ นี้อย่างมีประสิทธิภาพ ทันต่อเหตุการณ์และการแข่งขันกับประเทศอื่นๆ

ผมว่าถึงเวลาแล้วนะครับ ที่หน่วยงานทางการท่องเที่ยวของภาครัฐ จะต้องดำเนินยุทธศาสตร์การตลาดเชิงรุก ทำงานวิจัยแสวงหาข้อมูลให้มากขึ้นโดยเฉพาะจากผู้บริโภคหรือนักท่องเที่ยวโดยตรง เพื่อเป็นเสมือนผู้บุกเบิกตลาดใหม่ๆ ทางการท่องเที่ยว ให้ภาคเอกชนตามเข้าไปดำเนินงานขายอย่างถูกต้องตรงตามความต้องการของตลาด ในราคาที่เหมาะสม เพื่อการลด ละ เลิก การตัดราคาห้องพักโรงแรม หรือราคาค่าบริการสินค้าทางการท่องเที่ยวในประเทศไทยกันเสียทีครับ