2015 ทุนโลกป่วนระวังทุนนอกไหลออก...

โดย...ก้องภพ เทอดสุวรรณ

ท่ามกลางแนวโน้มความผันผวนของเศรษฐกิจโลกในปี 2015 สิ่งที่ท้าทายสำหรับประเทศตลาดเกิดใหม่มากที่สุด คงหนีไม่พ้นนโยบายการเงินที่ไร้ทิศทางของประเทศมหาอำนาจทางเศรษฐกิจ ทั้งสหรัฐ จีน ญี่ปุ่น และยุโรป

สภาพเศรษฐกิจของชาติมหาอำนาจตลอดปี 2014 ที่ผ่านมา ต้องนับว่ามีความแตกต่างกันสูงมาก เห็นได้จากสภาพเศรษฐกิจสหรัฐกำลังฟื้นตัวได้อย่างต่อเนื่องหลังจากต้องเผชิญกับภาวะซบเซามาตลอดหลังจากวิกฤตการเงินโลกปี 2009 แต่เศรษฐกิจจีนกลับชะลอตัวเนื่องจากการปฏิรูปโครงสร้างเศรษฐกิจภายในประเทศ หลังจากที่เติบโตอย่างร้อนแรงมาตลอดช่วง 5 ปีที่ผ่านมา

ขณะที่ญี่ปุ่นกับสหภาพยุโรป (อียู) กำลังเสี่ยงที่จะจมดิ่งสู่ภาวะเงินฝืด โดยญี่ปุ่นได้เข้าสู่ภาวะถดถอยทางเทคนิคเป็นที่เรียบร้อยแล้วหลังจากเศรษฐกิจหดตัวติดต่อกัน 2 ไตรมาส ด้านอัตราการเติบโตของเศรษฐกิจอียูก็ลดลงอย่างต่อเนื่อง
เช่นเดียวกับอัตราเงินเฟ้อ ส่วนอัตราการว่างงานยังคงสูง

ภาวะเศรษฐกิจโลกที่แตกต่างกันมากเช่นนี้ ส่งผลให้มีแนวโน้มที่ชาติมหาอำนาจทางเศรษฐกิจดำเนินนโยบายทางการเงินในทิศทางที่ต่างกันในปีหน้าตามไปด้วยเช่นกัน

สำหรับสหรัฐนั้นมีแนวโน้มที่เศรษฐกิจจะฟื้นตัวต่อเนื่องในปี 2015 ด้านธนาคารกลางสหรัฐ (เฟด) จึงเริ่มกระชับนโยบายทางด้านการเงินให้มีความเข้มงวดมากขึ้น เห็นได้จากเฟดยุติการใช้นโยบายผ่อนคลายเชิงปริมาณ (คิวอี) เป็นที่เรียบร้อยตั้งแต่เดือน ต.ค.ที่ผ่านมา หลังจากที่อัดฉีดเงินสู่ระบบเศรษฐกิจอย่างต่อเนื่องหลังจากวิกฤตการเงินโลก และยังเตรียมจะปรับขึ้นอัตราดอกเบี้ยเป็นครั้งแรกตั้งแต่ปี 2009 อีกด้วย

สวนทางกับธนาคารกลางญี่ปุ่น (บีโอเจ) และธนาคารกลางยุโรป (อีซีบี) กำลังงัดทุกมาตรการออกมาจนแทบหมดหน้าตัก เพื่อฉุดให้เศรษฐกิจรอดพ้นจากภาวะเงินฝืด ทั้งการดำเนินนโยบายดอกเบี้ยต่ำใกล้ศูนย์หรือติดลบ รวมถึงการอัดฉีดเงินสู่เศรษฐกิจ เพื่อให้เกิดสภาพคล่องมากที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้

เช่นเดียวกับธนาคารกลางจีน (พีบีโอซี) ที่มีนโยบายในเชิงผ่อนคลายทางการเงินเพื่อประคับประคองตลาดอสังหาริมทรัพย์ ซึ่งถือเป็นภาคส่วนที่สำคัญของเศรษฐกิจแดนมังกร โดยใช้ทั้งการปรับลดดอกเบี้ยลง และยังอัดฉีดเงินในรูปแบบเงินกู้ให้แก่ธนาคารรายใหญ่ รวมถึงการผ่อนคลายกฎด้านการเงินอย่างเช่นการลดจำนวนเงินสำรองของธนาคาร ในฐานะหลักประกันเพื่อการปล่อยสินเชื่อ

กล่าวอีกนัยหนึ่ง คือ ในขณะที่สหรัฐกำลังเข้มงวดมาตรทางการเงินมากขึ้น ชาติผู้มีอิทธิพลทางเศรษฐกิจรายอื่นกลับกำลังพยายามผ่อนคลายมาตรการต่างๆ เพื่อการกระตุ้นเศรษฐกิจ ความเคลื่อนไหวดังกล่าวย่อมทำให้ทิศทางการไหลของเงินทุนมุ่งหน้าไปสู่สหรัฐมากขึ้น ตามนักลงทุนที่ต้องการหาผลตอบแทนสูงสุดจากทุนที่มี

สำหรับกลุ่มประเทศตลาดเกิดใหม่ แน่นอนว่าเกมนโยบายการเงินชาติมหาอำนาจทางเศรษฐกิจ ย่อมเป็นเงื่อนไขสำคัญที่จะทำให้เกิดความผันผวนด้านการเงินในปี 2015 และจะสร้างความเสียหายให้กับเศรษฐกิจของประเทศตลาดเกิดใหม่ไม่น้อยทีเดียว

ทั้งนี้ แนวโน้มทิศทางตลาดการเงินที่น่าจะเกิดขึ้นในปี 2015 ก็คือ ปรากฏการณ์สกุลเหรียญสหรัฐแข็งค่าขึ้น โดยในปัจจุบันนั้นสกุลเงินเมืองลุงแซมก็ทำสถิติแข็งค่ามากที่สุดในรอบ 5 ปีไปแล้ว เนื่องจากเกิดภาวะทุนไหลกลับเข้าไปในสหรัฐอันเป็นผลจากการคาดการณ์ว่าเฟดจะเริ่มปรับขึ้นอัตราดอกเบี้ย กอปรกับนโยบายผ่อนคลายทางการเงินของประเทศอื่นๆ เช่นญี่ปุ่นที่จะทำให้สกุลเงินท้องถิ่นอ่อนค่าลงเมื่อเทียบกับค่าเงินเหรียญสหรัฐ

ในทางกลับกัน กลุ่มประเทศตลาดเกิดใหม่ต้องเผชิญกับความเสียหายทางเศรษฐกิจที่เกิดจากภาวะเงินทุนไหลออกที่จะทำให้สภาพคล่องร่อยหรอ และที่สำคัญที่สุดคือการทำให้สกุลเงินท้องถิ่นอ่อนค่า ซึ่งแน่นอนว่าภาวะเงินทุนไหลออก กอปรกับค่าของสกุลเงินท้องถิ่นที่ลดลงจะทำให้การชำระหนี้ในรูปแบบสกุลเงินเหรียญสหรัฐนั้นทำได้ยากขึ้น และการผิดนัดชำระหนี้ในท้ายที่สุด ซึ่งก็เป็นการเข้าเงื่อนไขของการเกิดวิกฤตการเงินเอเชียที่ลุกลามในปี 1997

กรณีนี้ยังไม่นับรวมปัจจัยภาวะราคาน้ำมันโลกดิ่งเหว ซึ่งทำให้เกิดภาวะเงินทุนไหลออกในกลุ่มประเทศตลาดเกิดใหม่ที่พึ่งพาการส่งออกน้ำมันอย่างรัสเซียและเวเนซุเอลา ยืนยันได้จากความเคลื่อนไหวของสกุลเงินรูเบิ้ลของรัสเซียที่อ่อนค่าลงเกือบครึ่งหนึ่งเมื่อเทียบกับช่วงต้นปี หลังจากราคาน้ำมันลดฮวบ แม้ธนาคารกลางรัสเซียจะพยายามขึ้นดอกเบี้ย แต่ก็ไม่สามารถสกัดภาวะเงินทุนไหลออกได้

อย่างไรก็ตาม โมฮัมเหม็ด เอล อีเรียน หัวหน้าที่ปรึกษาด้านเศรษฐกิจของอลิอันซ์ กล่าวว่า เงื่อนไขทางเศรษฐกิจในปัจจุบันนั้นไม่เหมือนกับเงื่อนไขในช่วงวิกฤตเศรษฐกิจปี 1997 เนื่องจากกลุ่มประเทศตลาดเกิดใหม่มีโครงสร้างทางเศรษฐกิจที่ดี และมีทุนสำรองระหว่างประเทศในปริมาณที่มากกว่าช่วงปี 1997 มาก นอกจากนี้ตัวเลขหนี้ที่เกิดขึ้นส่วนใหญ่ยังเป็นหนี้ที่ก่อโดยภาคเอกชนไม่ใช่หนี้ที่ก่อโดยรัฐบาล ทำให้ผลกระทบน่าจะอยู่ในวงจำกัด

ถึงกระนั้นก็ปฏิเสธไม่ได้ว่า เกมการเงินของมหาอำนาจจะเป็นปัจจัยที่สำคัญที่สร้างความเสียหายให้กับตลาดเกิดใหม่ในปี 2015 เมื่อช้างสารประสานงา หญ้าแพรกก็ต้องแหลกลาญไปด้วยอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้