'สร้างมูลค่าชีวมวล'

ปัจจุบันวัสดุเหลือจากระบบเกษตรกรรมในประเทศไทย ถูกนำมาใช้ประโยชน์ต่อยอดได้แล้วเกือบทุกประเภทไม่ว่าจะเป็นการแปรรูปเป็นอาหารสัตว์ เชื้อเพลิง พลังงาน ผลิตภัณฑ์ของใช้ในชีวิตประจำวัน ฯลฯ ซึ่งล้วนแล้วแต่สร้างมูลค่าเพิ่มให้กับสินค้าเกษตรทั้งสิ้น

สำหรับการนำเศษวัตถุดิบทางการเกษตรมาสกัดเป็นสารตั้งต้นในการสังเคราะห์เชื้อเพลิงและสารเคมีที่มีมูลค่าสูง เพราะสามารถทดแทนสารเคมีนำเข้านั้นจะเรียกว่าไม่มีใครทำเลยในประเทศไทยก็คงไม่ได้แล้ว

ล่าสุด ทีมวิจัยจากมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี (มจธ.) ได้บุกเบิกงานวิจัยและพัฒนาที่ว่าด้วย “กระบวนการแปรสภาพชีวมวลเป็นเชื้อเพลิงและสารเคมีมูลค่าสูง” จากซังข้าวโพด ชานอ้อย ฟางข้าว กะลาปาล์ม และเศษวัตถุดิบอื่นๆ ที่หลงเหลือจากระบบเกษตรกรรมและอุตสาหกรรม

ทั้งนี้ เป็นที่ทราบกันดีว่า ชีวมวล คือ สารอินทรีย์ที่เป็นแหล่งกักเก็บพลังงานจากธรรมชาติ ชีวมวล ได้แก่ เศษวัสดุเหลือจากการเกษตรหรือกากจากกระบวนการผลิตในอุตสาหกรรมการเกษตร เช่น แกลบ น้ำตาลทราย เศษไม้ ชีวมวลเหล่านี้มีองค์ประกอบหลัก 3 ชนิด คือ เซลลูโลส เฮมิเซลลูโลส และลิกนิน ซึ่งสารประกอบทั้งสามชนิดสามารถนำมาแปรสภาพเป็นสารตั้งต้นในอุตสาหกรรมต่างๆ โดยเฉพาะในอุตสาหกรรมปิโตเคมีและอุตสาหกรรมเคมีได้อย่างมีประสิทธิภาพ

รศ.ดร.นวดล เหล่าศิริพจน์ อาจารย์ประจำบัณฑิตวิทยาลัยร่วมด้านพลังงานและสิ่งแวดล้อม มจธ. กล่าวไว้ว่าเราพยายามค้นหาคุณค่าอีกมุมหนึ่งของชีวมวล โดยเริ่มต้นจากการแยกส่วนแล้วนำไปผลิตเป็นสารเคมี เพราะชีวมวลในประเทศไทยมีจำนวนมาก เราต้องการสร้างมูลค่าเพิ่มที่มากกว่าเดิม และพบว่าการนำตัวทำละลายในกลุ่มคีโตน แอลกอฮอล์ และกรด ซึ่งทั้งหมดเป็นสารอินทรีย์เข้าไปทำละลายชีวมวล ด้วยอุณหภูมิและความดันในระดับต่างๆ ภายใต้ระยะเวลาที่เหมาะสมกระทั่งเมื่อหยุดกระบวนการสกัดแล้วจะได้สารทั้งสามชนิดออกมาในระดับที่บริสุทธิ์มาก โดยเฉพาะลิกนินที่บริสุทธิ์มากถึง 95%

อย่างไรก็ตาม ภายหลังจากประสบความสำเร็จในงานวิจัยระดับแล็บแล้ว เมื่อปีที่ผ่านมา บริษัท พีทีที โกลบอล เคมิคอล (พีทีที จีซี) ได้ เข้ามาสนับสนุนทุนวิจัยและยกระดับจากแล็บสเกลขึ้นมาเป็นตัวต้นแบบ (Prototype) เพื่อพัฒนาต่อยอดองค์ความรู้และเทคโนโลยีดังกล่าวสู่เชิงพาณิชย์

ทั้งเฮมิเซลลูโลส เซลลูโลส และลิกนิน เป็นสารตั้งต้นในกระบวนการผลิตระดับอุตสาหกรรม อาทิ อุตสาหกรรมอโรแมติกสามารถเปลี่ยนเป็นสารฟินอลิกคอมพาวด์ Phenolic Compounds ฯลฯ สามารถลดการนำเข้าจากต่างประเทศ ส่วนการผลิตในประเทศจะต้องอาศัยการสกัดจากน้ำมันดิบ ซึ่งในประเทศไทยไม่มีวัตถุดิบประเภทนี้มากนักจึงอาจจะต้องนำเข้าน้ำมัน แล้วนำมากลั่นแยกเพื่อให้ได้องค์ประกอบของสารหลายๆ อย่างก่อนนำไปใช้ในอุตสาหกรรมอื่นๆ

ในทางกลับกันแทนที่เราจะนำเข้า เพราะประเทศไทยมีชีวมวลอยู่แล้วจำนวนมาก การนำมาสกัดแยกสารที่มีมูลค่ามากในระดับอุตสาหกรรมย่อมสร้างความเติบโตทางเศรษฐกิจและสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับสินค้าเกษตรของไทย