ช่องโหว่ขายเหมาเข่ง

มติของคณะกรรมการนโยบายและบริหารจัดการข้าว ที่มี พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรี เป็นประธาน เมื่อวันที่ 19 ธ.ค.ที่ผ่านมา ที่อนุมัติหลักการว่าให้ประมูลข้าวแบบยกคลัง หากคลังไหนมีคุณภาพสมบูรณ์ก็สามารถประมูลได้ทั้งคลัง แต่ถ้าหากคลังไหนข้าวไม่สมบูรณ์ ให้แยกขายเป็นประเภทและให้ตั้งราคากลางไว้ กลายเป็นประเด็นที่ถกเถียงกันในวงกว้าง

เนื่องจากแนวทางดังกล่าว เคยมีปัญหาในห้วงที่รัฐบาล ยิ่งลักษณ์ ชินวัตร เคยดำเนินการและมีปัญหาในทางปฏิบัติอย่างมาก และเปิดโอกาสให้มีการนำข้าวมาเวียนเทียนเข้าร่วมโครงการรับจำนำข้าวของรัฐบาล

ในหลักการขายข้าวแบบยกคลังอาจดูดี เนื่องจากเป็นการเปิดโอกาสให้เอกชนเป็นผู้เสนอราคาซื้อข้าวในแต่ละคลัง ขณะที่รัฐเป็นผู้กำหนดเกณฑ์ราคาขาย หากราคาเหมาะสมก็อนุมัติขาย แต่หากต่ำกว่าที่รัฐตั้งไว้ก็จะไม่อนุมัติขาย และวิธีการนี้รัฐไม่ต้องรับผิดชอบต่อคุณภาพข้าวที่จะส่งมอบ

อย่างไรก็ตาม บรรดาผู้ซื้อสามารถรู้ข้อมูลในเชิงลึกของคุณภาพข้าวได้ เนื่องจากคณะกรรมการระบายข้าวจะต้องแจ้งราคาขั้นต่ำที่ต้องการขายให้เอกชนที่สนใจซื้อข้าวให้ได้รับทราบ เท่ากับเป็นการเปิดเผยราคาขั้นต่ำที่รัฐบาลประสงค์จะขาย ทำให้สามารถกะเกณฑ์ราคาได้ง่าย

ทว่าในความเป็นจริง การขายข้าวแบบยกคลังจะนำมาซึ่งปัญหาที่รัฐบาลจะแก้ไม่ตกในอนาคต เนื่องจากมีข้าวปริมาณมากอยู่ในมือรัฐขณะนี้ถึง 17 ล้านตันเศษ หากใช้วิธีการขายแบบนี้ ย่อมหมายถึงเปิดโอกาสให้ข้าวเปลี่ยนมือจากรัฐบาลมาอยู่ในมือเอกชน ซึ่งจะยังผลให้มีปัญหาด้านราคาข้าวในตลาดในอนาคต

ขณะเดียวกัน การขายยกคลังเสมือนเป็นการขายแบบเหมาเข่งคละรวมกันไป ย่อมมีโอกาสที่บรรดาพ่อค้าข้าวจะกดราคาลงมา โดยมีข้ออ้างว่าเผื่อของคุณภาพต่ำก็จะยิ่งมีผลต่อราคาข้าวในตลาดมากขึ้น

ที่สำคัญวิธีขายแบบเหมานี้ อาจกลายเป็นยกประโยชน์แก่ผู้ทุจริตที่เอาข้าวเสื่อมคุณภาพเข้าคลัง ไม่ต้องรับผิดชอบในความเสียหายที่เกิดขึ้น เพราะรัฐบาลขายเหมารวมไปเรียบร้อยแล้ว

ประเด็นสำคัญที่รัฐบาลจะต้องตระหนักในการตัดสินใจนำข้าวในสต๊อกรัฐบาลออกมาขายแบบยกคลัง คือ ราคาขายจะต่ำกว่าปกติ และอาจเปิดโอกาสให้มีการทุจริตทางนโยบายได้ง่าย เพราะสามารถยกข้ออ้างว่ามีข้าวคุณภาพต่ำปะปนทำให้ราคาต่ำได้

แนวทางการขายข้าวแบบยกคลังอาจเป็นการง่ายที่รัฐบาลจะดำเนินการโละข้าวในสต๊อกรัฐบาลที่สะสมอยู่และกดดันราคาข้าวของไทยในปัจจุบัน แต่ก็เป็นช่องทางในการทำกำไรของบรรดาพ่อค้าข้าวที่ดีที่สุด การเร่งระบายข้าวออกไปเป็นเรื่องจำเป็น แต่วิธีการก็ต้องรัดกุมรอบคอบด้วย