โรดแมปสันติภาพ ดึงมาเลย์-โดดเดี่ยวบีอาร์เอ็น

โดย...ทีมข่าวการเมืองโพสต์ทูเดย์

นับเป็นก้าวย่างที่ชาญฉลาดของรัฐบาล พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา​ กับการเลือกจังหวะเวลานี้เยือนมาเลเซีย​เพื่อใช้เป็นจุดเริ่มต้นหารือการพูดคุยเพื่อสันติสุขแก้ปัญหาชายแดนภาคใต้

เมื่อมาเลเซียจะรับหน้าที่ประธานอาเซียน ตั้งแต่ต้นปี 2558 การให้บทบาทมาเลเซียเป็นผู้อำนวยความสะดวกกระบวนการพูดคุย ด้านหนึ่งจึงเป็นการให้เกียรติได้แสดงบทบาทผู้นำอาเซียนแก้ปัญหา

อีกด้านหนึ่งยังเป็นการบีบให้มาเลเซียไม่เล่นนอกบทมาเป็นผู้ไกล่เกลี่ย อย่างที่เคยทำมาในการพูดคุยสันติภาพสมัยรัฐบาลยิ่งลักษณ์ ชินวัตร แต่ให้ทำหน้าที่แค่การประสานงาน นัดหมาย จัดสถานที่ และบันทึกการประชุมเท่านั้น

ความล่าช้าของการเริ่มต้นกระบวนการพูดคุย หลังการควบคุมอำนาจ วันที่ 22 พ.ค. แสดงให้เห็นถึงความจงใจของฝ่ายทหาร

ด้านหนึ่งต้องการจัดขบวนใหม่ ย้าย พล.ท.ภราดร พัฒนถาบุตร เลขาธิการสภาความมั่นคงแห่งชาติ (สมช.) พ.ต.อ.ทวี สอดส่อง เลขาธิการศูนย์อำนวยการบริหารจังหวัดชายแดนภาคใต้ (ศอ.บต.)​ ซึ่งมีบทบาทสูงในการพูดคุยที่ผ่านมา แต่งตั้งให้ พล.อ.อกนิษฐ์ หมื่นสวัสดิ์ อดีตที่ปรึกษาผู้บัญชาการทหารบก และ พล.อ.อักษรา เกิดผล ประธานคณะที่ปรึกษากองทัพบก ไปประสานงานกับมาเลเซีย ในประเด็นว่าไทยต้องการพูดคุยกับทุกกลุ่ม ไม่เฉพาะแต่บีอาร์เอ็น

ความแตกต่างที่รัฐบาลนี้ไม่เจาะจงเจรจากับเฉพาะบีอาร์เอ็น ​ยังถือเป็นการโยนความรับผิดชอบไปยังฝ่ายมาเลเซีย ในฐานะผู้อำนวยความสะดวก 

ดังจะเห็นว่า ​​อนุสิษฐ คุณากร เลขาฯ สมช. บอกชัดว่า ไทยเสนอจะคุยทุกกลุ่ม แต่จะมีกลุ่มไหนมาคุยบ้าง (บีอาร์เอ็น พูโลเก่า พูโลใหม่ บีไอพีพี จีเอ็มไอพี) เป็นหน้าที่ของมาเลเซีย ไทยจะไม่ไปแตะในเรื่องนี้

ความน่าสนใจอยู่ที่ทหารโดยกองอำนวยการรักษาความมั่นคงภายในราชอาณาจักร (กอ.รมน.) ภาค 4 ส่วนหน้า เข้ามามีบทบาทในการร่วมงานกับภาคประชาสังคมในพื้นที่ชายแดนภาคใต้มากขึ้น  ซึ่งเดิมงานมวลชนเหล่านี้เป็นสิ่งที่ พ.ต.อ.ทวี อดีตเลขาฯ ศอ.บต. วางเอาไว้ และทำให้ภาพลักษณ์ของ พ.ต.อ.ทวี เป็นบวกในสายตาภาคประชาสังคมในพื้นที่

ทว่าเมื่อทหารคุมอำนาจ คุมการแก้ปัญหาชายแดนภาคใต้เบ็ดเสร็จ โดย พล.อ.ประยุทธ์ เป็นประธาน คณะกรรมการขับเคลื่อนการแก้ไขปัญหาจังหวัดชายแดนภาคใต้ (คปต.) และตั้ง ภาณุ อุทัยรัตน์ มาเป็นเลขาฯ ศอ.บต. ทหารโดย กอ.รมน.ภาค 4 เข้ามาทำงานมวลชนแทน ศอ.บต.

ภาคประชาสังคมในพื้นที่เหล่านี้ แม้จะยังระวังท่าที ไม่แสดงออกว่าเข้าข้างทหาร แต่ระยะหลังที่เกิดเหตุกับประชาชนผู้บริสุทธิ์ โดยเฉพาะไทยพุทธ ล่าสุดกรณียิงนักเรียนมัธยมที่ปัตตานี ภาคประชาสังคมเหล่านี้ได้ออกโรงเรียกร้องการยุติความรุนแรงต่อผู้บริสุทธิ์ ซึ่งกระทบต่อภาพลักษณ์ของบีอาร์เอ็น

การวางจังหวะก้าวในการประสานงานกับมาเลเซีย การแสดงเจตนาพูดคุยกับทุกกลุ่ม และการทำงานมวลชนร่วมกับองค์กรภาคประชาสังคมในพื้นที่เหล่านี้ ถือเป็นการโดดเดี่ยวบีอาร์เอ็น ทำให้
บีอาร์เอ็นอาจเหลือทางเลือกไม่มากนักในการร่วมโต๊ะการพูดคุยสันติภาพ

วิธีการพูดผ่านยูทูบซึ่งเคยทำให้ทีมเจรจาสมัย พล.ท.ภราดร กลืนไม่เข้าคายไม่ออก​ อาจใช้ไม่ได้อีกต่อไป

สิ่งบ่งชี้ต่างๆ เหล่านี้ ทำให้เห็นว่า ฝ่ายทหารกำลังบีบทั้งมาเลเซียและบีอาร์เอ็น​ให้เข้ามาสู่กระบวนการที่ฝ่ายไทยโดยทหารได้วางโรดแมปเอาไว้

แต่สิ่งที่ยังต้องระวัง คณะพูดคุยฝ่ายไทยทั้ง 10 คนนั้น ยังไม่เปิดเผยว่ามีใครบ้าง และจะมีตัวแทนภาคประชาสังคมเข้าร่วมในสัดส่วนเท่าไหร่

รวมทั้งการสร้างความไว้เนื้อเชื่อใจต่อมาเลเซีย ทั้งฐานะผู้ประสานงาน ประธานอาเซียน และตัวแทนของโลกมุสลิม โดยเฉพาะโอไอซี  หากมาเลเซียไว้เนื้อเชื่อใจ และยอมรับนโยบายการพูดคุยเพื่อสร้างสันติภาพของรัฐบาลไทย ก็จะส่งผลดีต่อการยอมรับของโลกมุสลิม ซึ่งจะส่งผลสำคัญต่อแนวทางของรัฐบาลใหม่ภายหลังการเลือกตั้งทั่วไป ที่จะทำให้นานาชาติในสังคมโลกยอมรับมากขึ้น

หากโรดแมปสันติภาพดำเนินไปได้ด้วยดี อาจถือเป็นผลงานที่โดดเด่นที่สุดของรัฐบาล พล.อ.ประยุทธ์ หลังจากที่ไม่ประสบความสำเร็จเรื่องแก้ปัญหาเศรษฐกิจ รวมทั้งการเมือง ที่การปฏิรูปก็ส่อเค้าปั่นป่วน