ปฏิรูประบบบริหารราชการแผ่นดิน

ในช่วงของการระดมความคิดเสนอต่อคณะกรรมาธิการยกร่างรัฐธรรมนูญเพื่อนำไปใช้ประกอบในการจัดทำเป็นกรอบประเด็นสำหรับรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ คณะกรรมาธิการปฏิรูปการบริหารราชการแผ่นดินที่มีท่านอาจารย์ธีรยุทธ์ หล่อเลิศรัตน์ เป็นประธาน ได้ทำสรุปข้อเสนอไว้เป็นแนวทางเบื้องต้นสำหรับผู้สนใจได้ติดตาม รวม 7 ด้าน ดังนี้

1.ด้านธรรมาภิบาล

เสนอให้มีการจัดตั้งองค์กรตามรัฐธรรมนูญขึ้น เพื่อให้มีอำนาจหน้าที่ในการส่งเสริมและธำรงรักษาจริยธรรมและหลักธรรมาภิบาลในการบริหารราชการแผ่นดิน ซึ่งอาจใช้ชื่อว่า “คณะกรรมการจริยธรรมและธรรมาภิบาลแห่งชาติ” ประกอบด้วย ประธานกรรมการคนหนึ่งและกรรมการอื่นอีก 4 คน รับผิดชอบในการพัฒนาระบบและกลไกที่สำคัญเกี่ยวกับการใช้หลักธรรมาภิบาลในการบริหารราชการแผ่นดินด้วยความสุจริต ประพฤติชอบ กอปรด้วยคุณธรรม หลีกเลี่ยงการฉ้อฉลและการแสวงหาประโยชน์อันมิควรได้

มีกลไกและกระบวนการที่โปร่งใสในการสรรหาและคัดกรองข้าราชการและเจ้าหน้าที่ของรัฐทุกประเภทและทุกระดับเข้าสู่ตำแหน่ง การส่งเสริมคนดีและสร้างแรงจูงใจให้เจ้าหน้าที่ของรัฐมุ่งมั่นจัดทำบริการสาธารณะที่มีประสิทธิภาพแก่ประชาชน ตลอดจนให้มีการตรวจสอบและมีมาตรการในการลงโทษผู้ฝ่าฝืนจริยธรรมและธรรมาภิบาลอย่างร้ายแรง รวมถึงการแทรกแซงหรือใช้อำนาจโดยไม่เป็นธรรมให้คุณให้โทษแก่ข้าราชการและเจ้าหน้าที่ของรัฐอย่างเด็ดขาดและไม่ชักช้า

2.ด้านความสัมพันธ์ส่วนกลาง-ภูมิภาค-ท้องถิ่น

เสนอให้กำหนดขอบเขตภารกิจ อำนาจ หน้าที่ และจัดดุลอำนาจและความสัมพันธ์ที่ชัดเจนระหว่างราชการส่วนกลาง ส่วนภูมิภาค และส่วนท้องถิ่น ภายใต้หลักการของการเพิ่มอำนาจของประชาชนในการมีส่วนร่วมและบทบาทในการบริหารจัดการตนเองได้มากขึ้นเป็นลำดับ ลดทอนอำนาจและการรวมศูนย์ของราชการส่วนกลาง

ส่วนกลาง ดำเนินการได้เฉพาะในกิจการด้านการป้องกันประเทศ การต่างประเทศ การยุติธรรม ระบบการเงินการคลัง ระบบการสื่อสาร คมนาคม การพลังงาน และการพัฒนาวิทยาศาสตร์เทคโนโลยีของประเทศ ส่วนการดำเนินการของกิจการอื่นที่ลงไปปฏิบัติจัดทำในส่วนภูมิภาคและพื้นที่ ส่วนภูมิภาค ทำหน้าที่กำกับดูแล ตรวจสอบการดำเนินงานขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น  ส่วนท้องถิ่น มีอำนาจในการตัดสินใจในกิจการของท้องถิ่นได้เอง ภายใต้เงื่อนไขของการเปิดให้องค์กรชุมชน/ภาคประชาสังคมเข้ามามีบทบาทในการพัฒนาพื้นที่ให้มากขึ้น

3.ด้านประสิทธิภาพและประสิทธิผลของระบบบริหารราชการแผ่นดิน

พัฒนาหน่วยงานของรัฐให้มีประสิทธิภาพทำงานมุ่งผลสัมฤทธิ์ เป็นองค์กรที่ใช้ความรู้ที่สร้างสรรค์ มีโครงสร้างขนาดเล็กกะทัดรัด ลดบทบาทภารกิจให้ทำงานเฉพาะที่เป็นหน้าที่สำคัญของรัฐ วางระบบการทำงานแบบบูรณาการ มุ่งเพิ่มผลิตภาพ โดยให้มีการนำเทคโนโลยีสารสนเทศมาประยุกต์ใช้อย่างเหมาะสม

4.ด้านการเข้าถึงบริการภาครัฐและการมีส่วนร่วมของประชาชน

ส่งเสริมระบบการบริหารกิจการบ้านเมืองแบบร่วมมือกันระหว่างภาครัฐ ภาคเอกชน และประชาชน รวมทั้งปรับปรุงหลักเกณฑ์ วิธีการ พัฒนากลไก พัฒนาระบบการมีส่วนร่วมของประชาชนในมิติต่างๆ ให้ถูกต้องเหมาะสมตามหลักวิชาการและสภาพแวดล้อมในสังคม

กำหนดในรัฐธรรมนูญให้ชัดเจนว่าในการจัดสรรทรัพยากรบางประเภท เช่น ทรัพยากรพลังงาน ให้ดำเนินการโดยผู้มีอำนาจควบคุมจัดการที่เป็นอิสระจากภายนอก “Independent Regulator”และการจัดบริการสาธารณะบางประเภท เช่น สื่อ ให้ดำเนินการโดยผู้ให้บริการที่เป็นอิสระจากภายนอก “Independent Provider”

5.การจำกัดอำนาจ บทบาท ขนาด และการขยายตัวของภาครัฐ

กำหนดให้รัฐจะต้องกำหนดแนวทางในการปรับลดบทบาทของภาครัฐลง รวมถึงลดการแทรกแซงของภาครัฐในกลไกตลาด ในกิจการที่ภาคเอกชนสามารถดำเนินการได้มีประสิทธิภาพสูงกว่า ภาครัฐไม่ควรไปแข่งขันกับเอกชนในการดำเนินการ แต่ควรส่งเสริมสนับสนุน และมีบทบาทในการกำกับดูแลมาตรฐาน และประกันโอกาสการเข้าถึงบริการของประชาชน

ในกิจการที่กลุ่มชุมชน องค์กรพัฒนาเอกชน หรือภาคประชาสังคมสามารถดำเนินการได้มีประสิทธิภาพภาครัฐควรจัดสรรงบประมาณสนับสนุนให้กลุ่ม/องค์กรดังกล่าวเป็นผู้ดำเนินการ ทั้งเพื่อลดต้นทุนค่าใช้จ่ายที่รัฐจะต้องตั้งหน่วยขึ้นดำเนินการเอง และเพื่อส่งเสริมให้ภาคประชาสังคมเติบโตขึ้น อันจะทำให้ดุลยภาพระหว่างภาครัฐ ภาคเอกชน และภาคประชาสังคมมีความสมดุลมากขึ้น

6.ด้านความมั่นคงแห่งรัฐ

ต้องมีการจัดทำยุทธศาสตร์ชาติระยะยาว เช่น 20-30 ปี เพราะการบริหารราชการแผ่นดินที่ยึดตามนโยบายพรรคการเมืองในการหาเสียง ทำให้ขาดความต่อเนื่อง ขาดความรอบคอบ การมุ่งเน้นผลประโยชน์ของชาติและประชาชนอย่างแท้จริง

7.ด้านความมั่นคงของรัฐ

รัฐต้องพิทักษ์รักษาไว้ซึ่งเอกราช อธิปไตย โดยเฉพาะอย่างยิ่งการปกครองระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์เป็นประมุข การเจริญเติบโตและพัฒนาขึ้นของชาติ การอยู่ร่วมกันอย่างเป็นปึกแผ่น สันติสุข เป็นธรรม และความอยู่ดีมีสุขของคนในชาติ และการอยู่กับประชาคมโลกอย่างมีเกียรติและศักดิ์ศรี ทั้งจักต้องจัดให้มีกำลังทหารที่มีศักยภาพในการปกป้องภัยคุกคามได้ทุกรูปแบบและเพื่อการพัฒนาประเทศ