ลำบากใจ

เสร็จสิ้นไปแล้วสำหรับการประชุมกลุ่มความร่วมมือทางเศรษฐกิจเอเชีย-แปซิฟิก (เอเปก) ที่กรุงปักกิ่งของจีน ต่อกันด้วยการประชุมสุดยอดผู้นำสมาคมประชาชาติแห่งเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (อาเซียน) ที่กรุงเนย์ปิดอว์ของประเทศพม่า ในพิธีเปิดมีการกล่าวต้อนรับผู้นำน้องใหม่ของอาเซียนด้วยก็คือ ประธานาธิบดี โจโก วิโดโด แห่งอินโดนีเซีย และ พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรีของไทยนี่เอง

ประเด็นหลักที่คุยกันในเวทีนี้ หลักๆ มีอยู่ 3 เริื่อง คือปัญหาข้อพิพาทในทะเลจีนใต้ ปัญหากลุ่มติดอาวุธไอซิสที่ปรากฏว่ามีชาวอาเซียนในบางประเทศอย่างอินโดนีเซียและมาเลเซียเห็นอกเห็นใจไป
เข้าร่วมกับกลุ่มไอซิสในอิรักและซีเรียไม่น้อย ส่วนอีกประเด็นสำคัญก็คือ การปัญหาการระบาดของไวรัสอีโบลาในแอฟริกาตะวันตก ซึ่งก็ถือว่าอาเซียนก็มีความเสี่ยงที่อีโบลาจะเดินทางมาถึงเราได้เช่นกัน

แต่ปัญหาเรื้อรังที่น่าจับตาหนีไม่พ้นปัญหาข้อพิพาทในทะเลจีนใต้ ที่มีชาติสมาชิกอาเซียนเข้าไปเกี่ยวข้องโดยตรง ทั้งเวียดนาม ฟิลิปปินส์ มาเลเซีย และบรูไน ที่อ้างสิทธิเหนือดินแดนทับซ้อนกับที่จีนมหาอำนาจแห่งเอเชียนั่นเอง ซึ่งดูเหมือนว่า เวียดนามและฟิลิปปินส์นั้นจะมีท่าทีแข็งกร้าวต่อปัญหานี้มากกว่าเพื่อน

ปัญหาของกรณีข้อพิพาทคือ อาเซียนเป็นเจ้าของดินแดนข้อพิพาทได้ดึงเอามหาอำนาจมาปะทะกัน อย่างเมื่อวานนี้ นายกรัฐมนตรี ชินโสะ อาเบะ แห่งญี่ปุ่น ที่รวมการประชุมด้วยในฐานะประเทศคู่เจรจาของอาเซียน ก็เสนอความช่วยเหลือการดูแลชายฝั่งให้สมาชิกอาเซียนด้วยเช่นกัน หรือพูดง่ายๆ ก็คือ ญี่ปุ่นพยายามแทรกตัวช่วยอาเซียนต่อกรกับจีนนั่นล่ะครับ

จะเห็นได้ว่า การวางตัวของอาเซียนต่อกรณีนี้ตลอดที่ผ่านมาถือว่าอยู่ในสภาพที่ “ลำบากใจ” อย่างยิ่งเพราะมหาอำนาจแต่ละชาตินั้นก็ล้วนแต่มีอิทธิพล และเป็นที่เกรงอกเกรงใจของอาเซียนอยู่ทั้งนั้น

ไม่ว่าจะเป็นญี่ปุ่นในฐานะผู้ลงทุนรายใหญ่ จีนเองก็ถือว่าสนิทชิดเชื้อกับอาเซียนมานาน และกำลังมีอิทธิพลทางเศรษฐกิจต่ออาเซียนมากขึ้นเรื่อยๆ ส่วนสหรัฐนั้นก็ดังเป็นที่รู้กันอยู่ว่ามีอิทธิพลทั้งทางเศรษฐกิจและการทหารเหนือภูมิภาคนี้มากเพียงใด

จึงเป็นสิ่งสำคัญที่อาเซียนต้องถ่วงดุลมหาอำนาจไว้ให้ได้ครับ เพราะแต่ละมหาอำนาจต่างก็จ้องที่จะหาโอกาสเข้าแทรกแซงสถานการณ์และฉกฉวยผลประโยชน์จากภูมิภาคนี้เหมือนๆ กันทั้งนั้น