ระวังหนี้

ปิดฉากกันไปแล้วสำหรับการประชุมรัฐมนตรีคลังกลุ่มประเทศ จี20 เมื่อวันเสาร์ที่ผ่านมา ที่เมืองปูซาน ประเทศเกาหลีใต้ งานนี้ไร้ซึ่งประเด็นหรือทางออกใหม่ๆ มีเพียงมติของที่ประชุมว่า โลกต้องร่วมมือกันมากขึ้นเพื่อแก้ปัญหาการขาดดุลงบประมาณ ซึ่งเสี่ยงนำไปสู่ความปั่นป่วนในตลาดการเงิน และอาจชะลอการฟื้นตัวของภาวะเศรษฐกิจโลก

เราเคยได้ยินวิกฤตเศรษฐกิจระดับโลกกันมามาก อาทิ วิกฤตการณ์ในตลาดหุ้นแบล็กมันเดย์ ปี 1987 วิกฤตฟองสบู่ดอตคอม ในปี 2000 หรือวิกฤตการณ์ซับไพรม์ ในปี 2007 ซึ่งส่วนใหญ่ล้วนมาจากการปั่นเก็งกำไรของคนกลุ่มหนึ่ง ซึ่งก่อให้เกิดผลสะเทือนไปยังภาคเศรษฐกิจอื่นๆ ตามมา

ทว่าในครั้งนี้ปัญหาเรื่องหนี้สาธารณะออกจะต่างไปสักเล็กน้อย หนี้ดูจะเป็นสิ่งที่ทุกฝ่ายยอมรับได้ หากไม่มีการก่อหนี้ ก็จะไร้ซึ่งทุนที่จะขับเคลื่อนเศรษฐกิจและการพัฒนาของประเทศออกไป ที่ผ่านมาเราจึงมักไม่ใส่ใจปัญหานี้กันสักเท่าไหร่ และไม่ได้ใส่ใจกับคำว่าหนี้สาธารณะหรือหนี้ครัวเรือนกันนัก ทั้งที่เราในฐานะประชากรของประเทศ ต่างก็เป็นส่วนหนึ่งในวงจรหนี้นั้นด้วย

การลดหนี้ จึงกำลังเป็นเทรนด์ใหม่ในกลุ่มรัฐมนตรีคลังทั่วโลก โดยเฉพาะในยุโรปและสหรัฐ ซึ่งนายกรัฐมนตรีเยอรมนี อังเกลา แมร์เกิล และผู้ว่าการธนาคารกลางยุโรป (อีซีบี) ฌอง โคลด ตริเชต์ ยังต้องเอ่ยปากเรียกร้องให้ทั่วโลกหันมาดำเนินมาตรการตัดลดหนี้กันอย่างจริงจังเสียที

เราจึงอาจต้องขอบคุณกรีซ ที่พลีชีพเป็นกรณีตัวอย่างให้โลกได้หันมาตระหนักถึงความรุนแรงของปัญหาดังกล่าวที่อาจกลายเป็นปัจจัยนำไปสู่ Double Dip เพราะทุกวันนี้หลายชาติต่างยังไม่สามารถถอนตัวจากมาตรการกระตุ้นเศรษฐกิจกันได้ โดยที่อาจหลงลืมไปว่ามาตรการกระตุ้นทั้งหลายนั้นล้วนอยู่บนพื้นฐานส่วนหนึ่งของการก่อหนี้ อาทิ การระดมทุนออกพันธบัตรรัฐบาล

ปัญหาหนี้ในยุโรปกำลังทำให้โลกอยู่ในภาวะกลืนไม่เข้าคายไม่ออกมากขึ้น กับการปรับสมดุลงบประมาณ มีแนวโน้มว่าปัญหาใหม่ในยุโรปจะส่งผลให้การฟื้นตัวทางเศรษฐกิจโลกจะช้าออกไป ยุโรปนำเข้าสินค้าและบริการน้อยลง นักท่องเที่ยวลดลง ส่งผลกระทบต่อการส่งออกและการท่องเที่ยวในเอเชียตามมา ขณะที่ธนาคารกลางสหรัฐ (เฟด) ก็อาจต้องเลื่อนการปรับขึ้นอัตราดอกเบี้ยออกไปก่อน

สิ่งเหล่านี้ทำให้แต่ละชาติยังไม่สามารถถอนมาตรการกระตุ้นเศรษฐกิจได้ และในแง่หนึ่งก็หมายว่า รัฐมีรายจ่ายเพิ่มขึ้นซึ่งในแง่หนึ่งก็คือ การก่อหนี้มากขึ้น ทว่าในขณะเดียวกัน การลดหนี้ของฝั่งยุโรป ก็ย่อมหมายถึงผลกระทบต่อการค้ากับทั่วโลกโดยเฉพาะเอเชียด้วยเช่นเดียวกัน

กรีซหรือสเปนจึงไม่ใช่เป็นแค่ปัญหาหนี้ในยุโรป ที่มองกันว่าเป็นเรื่องไกลตัวอีกต่อไปค่ะ