สมาร์ทโฟนจีนบุกตลาดโลกลุยโค่นซัมซุง-แอปเปิ้ล

โดย...เสาวลักษณ์ ขันกสิกรรม

อุปกรณ์สื่อสารอิเล็กทรอนิกส์แบบไร้สายในโลกยุคดิจิทัล โดยเฉพาะโทรศัพท์มือถือแบบสมาร์ทโฟน ได้เข้ามามีบทบาทในชีวิตประจำวันของมนุษย์ทั่วโลกมากยิ่งขึ้น จากข้อมูลของเว็บไซต์ สตาติสตา ดอทคอม ซึ่งเป็นบริษัทชั้นนำด้านข้อมูลสถิติในโลกออนไลน์ แสดงว่าสัดส่วนผู้ใช้โทรศัพท์มือถือสมาร์ทโฟนทั่วโลกมีแนวโน้มเพิ่มสูงขึ้นทุกปี โดยยอดการจำหน่ายทั่วโลกสิ้นปี 2013 สูงถึง 967.78 ล้านเครื่อง เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปี 2007 ที่ขายได้เพียง 122.32 ล้านเครื่องเท่านั้น

สอดรับกับข้อมูลของบรรษัทข้อมูลระหว่างประเทศ (ไอดีซี) ซึ่งระบุว่า ตลาดสมาร์ทโฟนทะยานขึ้นถึง 25.3% เมื่อเทียบปีต่อปี ในช่วงเวลาเดียวกันของไตรมาส 2 ปี 2014

ความต้องการของผู้บริโภคที่มีแนวโน้มว่าจะยังคงเติบโตอย่างต่อเนื่องนี้ ส่งผลให้ตลาดสมาร์ทโฟนกลายเป็นเค้กชิ้นใหญ่ที่บริษัทผู้ผลิตอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ทั้งจากซีกโลกตะวันตกและตะวันออกต่างก็พาเหรดเข้ามาแข่งขันในสมรภูมิอันดุเดือดนี้เพิ่มขึ้น เพื่อช่วงชิงส่วนแบ่งทางการตลาดอันมีมูลค่ามหาศาล

อย่างไรก็ดี เมื่อช่วง 23 ปีที่ผ่านมา เจ้าตลาดแห่งอุตสาหกรรมผู้ผลิตสมาร์ทโฟนในตลาดโลกคงหนีไม่พ้นยักษ์ใหญ่จากสหรัฐอย่าง “แอปเปิ้ล อิงค์” และคู่แข่งตลอดกาลจากเกาหลีใต้ “ซัมซุง อิเล็กทรอนิกส์” ซึ่งกวาดส่วนแบ่งทางการตลาดรวมกันสูงที่สุด หรือมีมาร์เก็ต แชร์ เกือบครึ่งของตลาดสมาร์ทโฟนทั่วโลกเลยทีเดียว

กระนั้นสถานการณ์ของผู้ผลิตสมาร์ทโฟนยักษ์ใหญ่ทั้งสองบริษัทในปี 2014 นี้ ดูแล้วไม่ค่อยจะดีนัก เนื่องจากส่วนแบ่งทางการตลาดของทั้งแอปเปิ้ลและซัมซุงเริ่มปรับลดลง ทั้งนี้จากข้อมูลของไอดีซี พบว่า ไตรมาส 2 ปี 2014 ซัมซุงสูญเสียส่วนแบ่งทางการตลาดเมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปี 2013 ไปแล้วถึง 7% ขณะที่แอปเปิ้ลยังสามารถครองใจผู้บริโภคในตลาดกลุ่มบริคส์ไว้ได้ ทำให้ส่วนแบ่งทางการตลาดของแอปเปิ้ลตกลงเพียงเล็กน้อยราว 1.3% ในช่วงเวลาเดียวกัน

เดอะ อีโคโนมิสต์ วิเคราะห์ว่า ส่วนแบ่งทางการตลาดที่ปรับตัวลดลงของ 2 ยักษ์ใหญ่แห่งธุรกิจสมาร์ทโฟนนี้ น่าจะเกิดขึ้นจากแรงกดดันของการผงาดขึ้นมาของผู้ผลิตสมาร์ทโฟนสัญชาติจีน ที่มีราคาย่อมเยากว่า ด้วยฟังก์ชั่นที่ครบครันไม่แพ้ผู้ผลิตรายใหญ่อื่นๆ ซึ่งนอกจากจะสร้างยอดขายถล่มทลายในประเทศของตัวเองแล้ว สมาร์ทโฟนสัญชาติจีนยังพร้อมที่จะเปลี่ยนโฉมตลาดสมาร์ทโฟนโลก ด้วยการบุกสู่ตลาดโลกแบบไม่หวั่นเกรงรัศมีเจ้าตลาดเดิมในอนาคตอันใกล้นี้ด้วย

ทั้งนี้ ยอดขายสมาร์ทโฟนของจีนในไตรมาส 2 ที่ผ่านมา มีจำนวนสูงมากกว่า 100 ล้านเครื่อง หรือคิดเป็นสัดส่วนสูงถึง 1 ใน 3 ของยอดจำหน่ายจากทั่วโลก ซึ่งทำให้ตลาดจีนกลายเป็นตลาดสมาร์ทโฟนที่มีขนาดใหญ่ที่สุดของโลก แต่สิ่งที่น่าสังเกตของธุรกิจสมาร์ทโฟนในจีน คือ 8 ใน 10 ของบริษัทที่มียอดจำหน่ายสูงสุดเป็นบริษัทสัญชาติจีน โดยมี “เสี่ยวมี่” แบรนด์ท้องถิ่นขึ้นแท่นคว้ายอดจำหน่ายสูงสุดในประเทศได้

ทั้งนี้ เสี่ยวมี่สามารถจำหน่ายสมาร์ทโฟนในจีนช่วงไตรมาส 2 ที่ผ่านมาได้ถึง 15.4 ล้านเครื่อง และคาดว่ายอดจำหน่ายรวมในปีนี้น่าจะสูงถึง 60 ล้านเครื่องเลยทีเดียว แถมคาดการณ์ว่าจะทำยอดขายปี 2015 ให้ได้ 100 ล้านเครื่อง

ไม่เฉพาะตลาดจีนเท่านั้น เสี่ยวมี่ยังรุกคืบไปยังตลาดอินเดียเมื่อเดือน ก.ค.ที่ผ่านมา และเริ่มจำหน่ายในตลาดเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ แถมยังมีแผนที่จะพัฒนาตลาดในบราซิลด้วย นอกจากนั้นยังมีรายงานอย่างไม่เป็นทางการว่าเสี่ยวมี่จะบุกตลาดสหรัฐ โดยอาจจะเปลี่ยนชื่อให้เรียกง่ายขึ้นว่า “มี่” และตั้งเป้ายอดขายที่ 1 ล้านเครื่อง

สอดคล้องกับวอลสตรีท เจอร์นัล ที่รายงานว่า ซัมซุงสูญเสียการเป็นเบอร์ 1 ของบริษัทที่มียอดจำหน่ายสูงสุดในจีนและอินเดีย อันเป็นตลาดผู้ซื้อที่มีขนาดใหญ่ที่สุดเป็นอันดับต้นๆ ของโลกไปแล้ว เฉพาะในตลาดจีน ยอดจำหน่ายซัมซุงไตรมาส 2 ของปี 2014 เสียแชมป์ให้เสี่ยวมี่ ที่มีส่วนแบ่งทางการตลาดสูงในแดนมังกรถึง 14% หรือสูงกว่าซัมซุงที่มีส่วนแบ่งทางการตลาดเกาะกลุ่มกับคลูแพดและเลอโนโวที่ 12%

นอกจากนี้ วอลสตรีท เจอร์นัล ยังระบุเพิ่มเติมด้วยว่า สถานการณ์การขายสมาร์ทโฟนของซัมซุงในไทยและฟิลิปปินส์ก็อยู่ในระดับที่น่ากังวลว่าจะหลุดตำแหน่งแชมป์เช่นกัน เพราะแม้ซัมซุงจะยังรั้งอันดับ 1 แบรนด์ที่มียอดจำหน่ายมากที่สุดของโลก แต่ก็เริ่มสูญเสียส่วนแบ่งทางการตลาดตั้งแต่ไตรมาสที่ผ่านมา

นอกจากเสี่ยวมี่แล้ว ผู้ผลิตสมาร์ทโฟนแบรนด์ท้องถิ่นของจีนอีกหลายรายก็เริ่มผงาดขึ้นมาในตลาดอย่างสดใส ไล่เรียงตั้งแต่ “วันพลัส” สมาร์ทโฟนตลาดบน ที่มีราคาถูกกว่าไอโฟนเกือบครึ่ง แต่ประสิทธิภาพสูง ซึ่งมีแผนจะรุกตลาดเป้าหมายกว่า 16 ประเทศ ตามมาด้วย หัวเว่ย เลอโนโว และซีทีอี ที่กำลังกลายมาเป็นดาวรุ่งพุ่งแรงเข้าแชร์ส่วนแบ่งในตลาดสมาร์ทโฟนทั้งในจีนและทั่วโลกอย่างคึกคัก

การผงาดขึ้นมาของสมาร์ทโฟนสัญชาติจีนนี้ สร้างความวิตกกังวลต่อบริษัทผู้ผลิตอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์รายใหญ่ว่าน่าจะทำให้การแข่งขันรุนแรงกว่าเดิม อย่างไรก็ดีเจ้าหน้าที่ฝ่ายออกแบบผลิตภัณฑ์จากบริษัทยักษ์ใหญ่ด้านอิเล็กทรอนิกส์หลายแห่ง อาทิ โจนาธาน ไอวี จากแอปเปิ้ล ต่างก็ออกมาประณามว่า บริษัทสัญชาติจีนลอกเลียนนวัตกรรมและเทคโนโลยีของผู้อื่นอย่างไร้ยางอาย โดยอาศัยประโยชน์จากช่องว่างทางกฎหมาย ที่ช่วยให้บริษัทท้องถิ่นละเมิดสิทธิบัตรระหว่างประเทศได้ รวมถึงการแข่งขันในระดับนานาชาติด้วย

ขณะเดียวกัน นักวิเคราะห์ก็ให้ความเห็นในประเด็นนี้ด้วยว่า การทำสงครามระหว่างบริษัทท้องถิ่นจีนกับยักษ์ใหญ่ธุรกิจสมาร์ทโฟนนี้ น่าจะส่งสัญญาณให้เกิดการผลิตที่มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น อีกทั้งยังช่วยให้การพัฒนานวัตกรรมและเทคโนโลยีก้าวหน้ารวดเร็วมากขึ้น

ในส่วนของประเด็นการเลียนแบบนวัตกรรมของผู้อื่นในบริษัทผู้ผลิตสัญชาติจีนนั้น คงปฏิเสธไม่ได้ แต่ในอีกมุมหนึ่ง การเลียนแบบอาจจะถือได้ว่าเป็นจุดเริ่มต้นของการสร้างสรรค์นวัตกรรมใหม่ เช่นเดียวกับบริษัทชาติตะวันตกทั้งหลายเคยสร้างความทึ่งแก่โลกมาแล้วเช่นกัน

คงถึงเวลาที่ยักษ์ใหญ่แห่งธุรกิจสมาร์ทโฟนต้องปรับกลยุทธ์สู้ศึกใหญ่ในครั้งนี้ ก่อนที่ “แจ๊ค” บริษัทท้องถิ่นสัญชาติจีน จะล้มยักษ์แบบสนั่นโลกในอนาคตอันใกล้