รอยร้าว "สปช." สัญญาณร้ายปฏิรูป

โดย...ทีมข่าวการเมืองโพสต์ทูเดย์

เริ่มต้นลงสู่ถนนของการปฏิรูปก็ดูเหมือนสมาชิกสภาปฏิรูปแห่งชาติ (สปช.) ต้องเผชิญเส้นทางที่ขรุขระทันที

เห็นได้จากการทำงานผ่านการตั้งคณะกรรมาธิการ (กมธ.) 2 คณะ ประกอบด้วย 1.คณะ กมธ.ยกร่างข้อบังคับการประชุม สปช. มีหน้าที่บัญญัติกระบวนวิธีการทำงานของ สปช.ให้เป็นลายลักษณ์อักษร เพื่อให้ทุกย่างก้าวของ สปช.มีกฎหมายรองรับ ตรงนี้อาจยังไม่น่าเป็นห่วงนัก

แต่สำหรับคณะที่สอง คือ คณะ กมธ.กิจการ สปช.ชั่วคราว (วิป สปช.) มีภาระในการประสานงานการทำงานภายใน สปช.ให้เกิดความเป็นเอกภาพ รวมไปถึงการจัดสรรตำแหน่งให้กับสมาชิก สปช. แต่ในทางปฏิบัติกลับไม่เป็นเช่นนั้น

เมื่อเกิดกระแสต่อต้านวิป สปช. ภายหลังวิป สปช.ไปกำหนดที่มาของคณะ กมธ.ยกร่างรัฐธรรมนูญในสัดส่วนของ สปช.ให้มาจากคนในที่เป็นสมาชิก สปช.จำนวน 15 คน (สปช.ด้านวิชาชีพ 11 คน และ สปช.จังหวัด 4 คน) และมาจากคนนอกที่ไม่ได้เป็นสมาชิก สปช.อีก 5 คน

บวรศักดิ์ อุวรรณโณ หนึ่งในวิป สปช.ให้เหตุผลถึงการดึงคนนอกมาทำงานในตำแหน่ง กมธ.ยกร่างฯ ต่อที่ประชุม สปช. เมื่อวันที่ 27 ต.ค. ว่า “เพราะความขัดแย้งประเทศตั้งแต่ 2548 ผ่านการทำรัฐธรรมนูญมาก แต่ถูกกล่าวหาว่าเป็นกติกาของผู้ชนะ ส่วนความขัดแย้งจะไปสู่จุดที่สิ้นสุดหรือไม่อยู่ที่ร่างรัฐธรรมนูญหรือปฏิรูป

ถ้าไม่ต้องการให้รัฐธรรมนูญถูกตราหน้าว่าเป็นกติกาของผู้ชนะ ซึ่งไม่ได้มาจากการเลือกตั้งของประชาชนด้วยซ้ำ ทางเดียวคือเปิดโอกาสให้คู่ขัดแย้งเข้ามามีส่วนร่วมร่างรัฐธรรมนูญเสียด้วย แต่ต้องไม่เข้ามาเป็นเสียงข้างมาก ซึ่งจะต้องไม่ใช่แค่รับฟัง แต่ต้องยื่นมือให้เขาเข้ามามีส่วนร่วม แต่ขณะเดียวกันต้องไม่ใช่เสียงข้างมากที่ครอบงำนำชักการปฏิรูป”

อย่างไรก็ตาม คำชี้แจงและข้อเสนอของวิป สปช.ยังคงถูกทัดทานจากสมาชิก สปช.อยู่ไม่น้อย ที่สุดแล้วสมาชิก สปช.จึงมีมติเสียงข้างมาก 175 เสียงต่อ 39 เสียง หักวิป สปช.เพื่อให้คณะ กมธ.ยกร่างฯ มาจากสมาชิก สปช.ทั้งหมด 20 คน

มติ 175 เสียงที่เกิดขึ้นเมื่อวันที่ 27 ต.ค. เป็นเรื่องที่ไม่สามารถมองข้ามไปได้

มีไม่บ่อยนักที่มติวิปจะถูกหักโดยมติของที่ประชุมใหญ่ เพราะโดยปกติแล้วแม้มติวิปในแต่ละเรื่องจะไม่ถือว่าเป็นที่เด็ดขาด แต่ด้วยโครงสร้างของวิปที่ประกอบด้วยตัวแทนจากบุคคลแต่ละกลุ่ม ย่อมเท่ากับว่ามติของวิปเป็นเสมือนมติของที่ประชุมใหญ่ของสภา

แต่กระนั้นมติของ สปช.ที่หักกับวิป สปช.ดังกล่าวอาจไม่สำคัญเท่ากับว่าสภาพภายในของ สปช.ที่เริ่มพบการแบ่งกลุ่มแบ่งก๊วนอย่างชัดเจนขึ้นเป็นระยะๆ ซึ่งเริ่มมาตั้งแต่การเลือกตำแหน่งประธาน สปช.คนที่ 2

กลุ่ม สปช.จังหวัดแสดงความจำนงมาตลอดว่าเพื่อให้เกิดความสมดุลในมิติของโครงสร้าง สปช. ควรให้สมาชิก สปช.จังหวัดได้ทำหน้าที่รองประธาน สปช.คนที่ 2 แต่ปรากฏว่า สปช.จากส่วนกลางกลับเห็นตรงกันข้าม เพราะเห็นว่าควรเปิดโอกาสให้สุภาพสตรีได้ทำงาน เพื่อให้เกิดความเท่าเทียมกันทางเพศระหว่างชายและหญิง จนเป็นที่มาของการขึ้นสู่เก้าอี้รองประธาน สปช.คนที่ 2 ของ “ทัศนา บุญทอง”

สภาพของ สปช.ในขณะนี้กำลังเข้าสู่สภาพของสภาการเมืองเข้าไปทุกที กล่าวคือสมาชิก สปช.มีการจับกลุ่มแบ่งฝ่ายตามที่มาของตัวเอง โดยเฉพาะกับกลุ่มสมาชิก สปช.จังหวัด ซึ่งสมาชิก สปช.ในส่วนนี้จะจับกลุ่มหารือเพื่อนสมาชิกที่มาจากจังหวัดด้วยกันเอง ซึ่งสภาพแบบนี้ทำให้ สปช.เริ่มมีรูปแบบเหมือนกับการแบ่งพรรคแบ่งพวกในวุฒิสภาตามรัฐธรรมนูญ 2550 ที่แบ่งเป็นกลุ่ม สว.สรรหา และกลุ่ม สว.เลือกตั้ง

สปช.ส่วนกลางไม่ค่อยวางใจกับ สปช.จังหวัดมากนัก เนื่องจากมองว่า สปช.จากจังหวัดบางส่วนมีกลุ่มการเมืองหนุนหลัง และเข้ามาทำงานใน สปช.เพื่อปูทางให้ตัวเองเข้าสู่สนามเลือกตั้ง สส.หรือ สว.ในอนาคต เช่นเดียวกับ สปช.จังหวัดก็มอง สปช.ส่วนกลาง 11 ด้าน ด้วยความเคลือบแคลงไม่น้อย เนื่องจากเห็นว่า สปช.กลุ่มนี้มีธงปฏิรูปประเทศแบบสุดโต่ง

ยิ่งไปกว่านั้น สปช.จังหวัดรู้สึกว่าตัวเองกำลังถูกกีดกันออกจากการมีส่วนร่วมในการเข้าไปเป็นหนึ่งในคณะ กมธ.ยกร่างฯ หลังจากวิป สปช.เริ่มมีแนวคิดว่าจะให้การเลือก กมธ.ยกร่างฯ เป็นไปโดยอิสระ ที่ให้สมาชิก สปช.ทุกคนสามารถสมัครเข้ามาได้โดยไม่แบ่งเป็นตัวแทนแต่ละด้าน

ตรงนี้เองทำให้สมาชิก สปช.จังหวัดคิดว่าหากการเลือก กมธ.ยกร่างฯ เป็นไปในแบบไม่แบ่งเป็นตัวแทนแต่ละด้าน จะเป็นผลให้ สปช.จังหวัดไม่มีโอกาสเข้าไปอยู่ใน กมธ.ยกร่างฯ จากที่คิดว่าจะได้ 4 คน ตามโควตาแต่ละภูมิภาค

ถ้าใช้สูตรใหม่ของวิป สปช. จากที่คิดว่าจะได้ 4 คน อาจจะเหลือแค่ 3 คน หรือน้อยกว่านั้น

รอยร้าวที่เกิดขึ้นใน สปช.ตั้งแต่ยังไม่ทันเริ่มกระบวนการปฏิรูปประเทศจากการจัดสรรโควตา กมธ.ยกร่างฯ ด้านหนึ่งอาจเป็นเรื่องเล็กในวันนี้ แต่กำลังจะเป็นปัญหาใหญ่ในอนาคต เพราะหาก สปช.ร้องเพลงแห่งการปฏิรูปกันคนละคีย์เสียแล้ว คงไม่ต้องบอกว่าการปฏิรูปจะเป็นอย่างไร