ศึกสัมปทานปิโตรเลียม

รสนา โตสิตระกูล สมาชิกสภาปฏิรูปแห่งชาติ (สปช.) ด้านพลังงาน แถลงข่าวภายหลังคณะกรรมการนโยบายพลังงานแห่งชาติ (กพช.) มีมติเห็นชอบให้มีการเปิดให้สัมปทานปิโตรเลียมรอบที่ 21 ว่า การรวบรัดเปิดสัมปทาน โดยไม่รอ สปช.นั้นเป็นเรื่องที่ไม่มีเหตุผล เพราะ สปช.ซึ่งกำลังทำงานด้านปฏิรูปและมีเวลาทำงานเพียง 1 ปี แต่ทำงานจริงๆ ไม่เกิน 6 เดือน จึงต้องถามว่าทำไมจึงไม่รอ

ประเด็นถัดมา คือ ความคลาดเคลื่อนของการให้ข้อมูลว่าปิโตรเลียมกำลังจะหมดภายใน 8 ปี จึงต้องเร่งเปิดสัมปทาน แต่จริงๆ แล้วอีก 8 ปีนั่นคือ เวลาที่เหลือของการให้สัมปทานในแหล่งผลิตขนาดใหญ่ นั่นคือ แหล่งบงกช ที่บริษัท ปตท.สผ.เป็นผู้ได้สัมปทาน และแหล่งเอราวัณ ที่กลุ่มเชฟรอนเป็นผู้รับสัมปทาน

ดังนั้น จึงตั้งข้อสังเกตว่าการให้สัมปทานเฉพาะที่โดยรอบ 2 แหล่งนี้เป็นการวางหมากเพื่อที่จะแก้กฎหมายเพื่อต่อสัมปทานให้แหล่งเดิมใช่หรือไม่

ที่สำคัญสัมปทานรอบที่ 21 ได้มีการเพิ่มแปลงสำรวจใหม่เข้ามาคือแปลง 1/2557 ซึ่งเป็นพื้นที่ใกล้เคียงกับพื้นที่พิพาทกับไทยกัมพูชา จึงตั้งข้อสังเกตว่า จะเป็นการยอมรับพื้นที่พิพาทระหว่างไทยกับกัมพูชา เพื่อที่จะได้นำไปเจรจากับกัมพูชาใช่หรือไม่

นอกจากนี้ แปลงสำรวจ 1/2557 ยังอยู่ใกล้กับแหล่งนงเยาว์และแหล่งจัสมิน ซึ่งเป็นของบริษัท มูบาดาลา ปิโตรเลียม จากสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ (ยูเออี)ซึ่งเป็นแหล่งที่ผลิตน้ำมันดิบ ซึ่งบริษัทนี้เคยให้เงินตอบแทนที่เป็นเงินให้เปล่าแก่กรมเชื้อเพลิงธรรมชาติ 1 ล้านเหรียญสหรัฐ จึงต้องตั้งข้อสังเกตว่า การเปิดพื้นที่สำรวจใหม่นี้เพื่อให้กลุ่มทุนเก่าได้รับผลประโยชน์ใช่หรือไม่

และน่าสังเกตว่าแม้จะมีการบอกว่าประเทศไทยมีพลังงานเพียงกระเปาะเล็กๆ แต่ปรากฏว่ามีผู้สำรวจและผลิตระดับโลกเข้ามาลงทุน ทั้งมูบาดาลา จากยูเออี เชฟรอนจากสหรัฐ รวมถึงโมเอโกะจากญี่ปุ่น ส่วนของไทยก็มี ปตท.สผ.

นอกจากนี้ แปลงที่เปิดให้เอกชนมายื่นสำรวจบนบกนั้น ส่วนใหญ่อยู่ในภาคอีสาน ซึ่งสหรัฐตรวจสอบพบว่า ส่วนใหญ่เป็นก๊าซธรรมชาติจากหินดินดาน หรือเชลล์แก๊ส ซึ่งกระบวนการผลิตจะมีการปล่อยก๊าซซัลเฟอร์ไดออกไซด์ออกมา จะกระทบต่อชุมชนและพื้นที่เกษตรกรรมอย่างมาก

รสนา ยังเห็นว่า การเปิดให้เกิดการลงทุนสำรวจและผลิตนั้นควรใช้ระบบแบ่งปันผลผลิตจะให้ประโยชน์กับประเทศมากกว่าระบบสัมปทาน เพราะระบบสัมปทานนั้นเท่ากับการไปยกอธิปไตยในพลังงานให้กับต่างชาติ และต่างชาติก็เคยเอาไปซื้อขายในตลาดหุ้น เช่น กรณีที่เกิดในปี 2556 ที่เพิร์ลออย เคยนำสัมปทานในแหล่งนงเยาว์และแหล่งมโนราห์ ไปขายให้แก่กลุ่มมูบาดาลาที่ตลาดหุ้นสิงคโปร์และได้กำไรไป 5,000 ล้านบาทเศษ แต่ประเทศไทยไม่ได้ประโยชน์อะไร

“เรื่องผลประโยชน์ทรัพยากรของชาติไม่ควรเร่งรีบ ไม่เช่นนั้นจะมีข้อสงสัยว่ามาแล้วเป็นส่วนต่อขยายให้กลุ่มทุนที่เคยทำไม่สำเร็จหรือไม่ ถ้าจะแก้ไขปัญหาความเหลื่อมล้ำจะต้องดูเรื่องนี้ให้ถี่ถ้วน เพื่อกระจายทรัพยากรธรรมชาติไปถึงทุกคน ไม่เช่นนั้น สปช.ก็ไม่ต่างอะไรกับโรงลิเก หลังจากนี้จะนำเรื่องนี้ไปหารือกับที่ประชุม สปช.ว่าเห็นด้วยกับเรื่องที่รัฐบาลกำลังทำหรือไม่ ทั้งที่อยู่ระหว่างการปฏิรูป เราไม่ควรรีบร้อนให้สัมปทานในขณะที่ยังมีความขัดแย้งกันอยู่ ตอนนี้ไม่ใช่ช่วงที่จะให้สัมปทานควรชะลอไว้แล้วคุยกันให้สะเด็ดน้ำก่อน เพราะพลังงานเป็นประโยชน์ของประชาชนทุกคนไม่ใช่ของกระทรวงพลังงานหรือรัฐมนตรีพลังงาน” รสนา กล่าวในตอนท้าย