หนี้ฉุดปีหน้าฟุบสภาพัฒน์เตือนรับมือบริโภค 1-2 %

โดย...ทีมข่าวเศรษฐกิจโพสต์ทูเดย์

ปัญหาหนี้ท่วมครัวเรือนไทย ที่กำลังกลายเป็นปัจจัยที่กัดกร่อนเศรษฐกิจไทยให้ย่ำแย่ จนไม่ว่ารัฐบาลจะส่งมาตรการอะไรมากระตุ้นก็ไม่ช่วยให้การบริโภคฟื้นตัวขึ้นมาเลย

ว่ากันว่า หนี้ครัวเรือนไทยสูงเกิน 100% ของผลิตภัณฑ์มวลรวมในประเทศ (จีดีพี) ไปแล้ว เบญจรงค์ สุวรรณคีรี ผู้อำนวยการศูนย์วิเคราะห์เศรษฐกิจ ธนาคารทหารไทย ระบุว่า ภาวะหนี้ครัวเรือนที่สูงกว่า 83% ต่อจีดีพี เป็นหนี้ในระบบ หากรวมทั้งหนี้ในระบบและนอกระบบ เชื่อว่าตัวเลขที่แท้จริงน่าจะสูงกว่า 100% ต่อจีดีพี ถือเป็นความเปราะบางต่อภาวะเศรษฐกิจไทย

กองทุนการเงินระหว่างประเทศ (ไอเอ็มเอฟ) เคยทำการศึกษากลุ่มประเทศที่พัฒนาแล้วพบว่า การมีหนี้ครัวเรือนสูงจะได้รับผลกระทบจากปัจจัยที่ไม่คาดคิดไว้ล่วงหน้ามากกว่าประเทศที่มีหนี้ต่ำ การบริโภคและเศรษฐกิจจะหดตัวรุนแรง ขณะที่การว่างงานจะเพิ่มสูงขึ้น

อาคม เติมพิทยาไพสิฐ รมช.คมนาคม และเลขาธิการคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สศช.) กล่าวว่า ปัญหาหนี้สินครัวเรือนที่อยู่ในอัตราที่สูงว่า แม้ว่าครัวเรือนจะมีหนี้สินเพิ่มขึ้น แต่หากมีรายได้เข้ามาชำระหนี้ก็ไม่มีปัญหา แต่ต้องไม่ลืมว่าวันนี้รายได้ครัวเรือนหายไปโดยเฉพาะครัวเรือนชาวนาที่เคยขายข้าวได้ 1.5 หมื่นบาทต่อตัน แต่วันนี้ขายข้าวไม่ได้ราคานั้นแล้ว ส่งผลให้ความต้องการบริโภคต้องลดลงตามเป็นปกติ

“ตอนที่ชาวนาขายข้าวเปลือกได้ 1.5 หมื่นบาท ทำให้การบริโภคตอนนั้นสูงกว่าเกณฑ์ปกติ บวกกับการที่รัฐบาลมีมาตรการรถคันแรกทำให้คนใช้จ่ายล่วงหน้า ซึ่งดีมานด์ที่เกิดขึ้นในวันนั้น เป็นการนำเงินในอนาคตมาใช้หมดแล้ว” วันนี้ดีมานด์ต้องลงอาคม กล่าว

ทั้งนี้ ในช่วงรัฐบาลทักษิณ ชินวัตร การบริโภคของครัวเรือนเพิ่มสูงเป็น 67% จากการบริภาคปกติของไทยที่อยู่ที่ระดับ 34% ซึ่งเป็นผลจานโยบายต่างๆ เช่น กองทุนหมู่บ้าน แต่หลังจากนั้นการบริโภคกลับสู่ภาวะปกติ แต่ในช่วง 12 ปีที่แล้วการบริโภคเพิ่มขึ้นจากโครงการรถยนต์คันแรก อาคม คาดว่า การบริโภคโดยรวมของไทยในปีนี้อาจขยายต่ำกว่า 1% และปีหน้าอาจขยายตัวเพียง 12% ภาคเพราะมาตรการกระตุ้นเศรษฐกิจในช่วงที่ผ่านมา ทำให้เกิดการบริโภคล่วงหน้า ดังนั้น ธุรกิจต้องปรับตัวรับมือกำลังซื้อในประเทศที่ลดลง

รมช.คมนาคม ยังเตือนถึงการก่อหนี้ของรัฐบาลว่า การก่อหนี้รัฐบาลเป็นสิ่งที่ต้องพิจารณาอย่างรอบคอบ เพราะประเทศในกลุ่มสหภาพยุโรปที่มีปัญหาหนี้สินและการใช้จ่ายเกินตัว จะพบว่าปัญหาก็ไม่ได้แก้จบในปีเดียว เช่น กรีซ ติดกับดักหนี้มา 56 ปีแล้ว ทุกวันนี้ยังแก้ปัญหาหนี้สาธารณะไม่จบเลย

“เขาต้องดิ้นรน อย่างกรีซที่มีปัญหาหนี้ เขาก็ติดอยู่กับปัญหานี้มา 56 ปีแล้ว และปัญหาหนี้ที่มีอยู่ก็ยังแก้ไม่ได้ กรีซตอนนี้ก็ปวดหัวทุกวัน เพราะไม่รู้ว่าจะทำอย่างไรดี ปัญหาหนี้ของกรีซมีมากกว่าเราเสียอีก ซึ่งเชื่อว่าสุดท้ายเขาต้องรื้อโครงสร้างในการสร้างรายได้ใหม่” อาคม กล่าว

อนุสรณ์ ธรรมใจ กรรมการธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) กล่าวว่า สหรัฐอเมริกาและเกาหลีใต้เคยเจอปัญหาหนี้ครัวเรือนจากการบริโภคของประชาชนสูงเกิน 100% ของจีดีพี

อเมริกามีรัฐสวัสดิการที่ดีทำให้ประชาชนไม่ค่อยเปลี่ยนพฤติกรรมการใช้จ่าย มีเงินเท่าไหร่ใช้จ่ายหมด เพราะมีหลักประกันจากรัฐบาล ทำให้การออมต่ำ

ส่วนเกาหลีใต้มีปัญหาหนี้ครัวเรือนสูงมากในช่วงที่เกิดวิกฤตแฮมเบอร์เกอร์ รัฐบาลเกาหลีใต้ใช้เวลาแก้ไขปัญหา23 ปี ก็แก้ไขได้ โดยให้ธนาคารพาณิชย์ลดการปล่อยสินเชื่อบุคคลลง หดสินเชื่อไปเรื่อยๆ จนกว่าปริมาณหนี้จะลดลง

อย่างไรก็ดี ปัญหาของเกาหลีใต้ไม่เหมือนไทย เพราะหนี้ที่เกิดขึ้นเป็นหนี้ในสถาบันการเงินแก้ไขง่าย แก้ไขผ่านระบบสถาบันการเงินก็หายไป ในขณะที่หนี้ครัวเรือนของไทยเป็นหนี้นอกระบบ สูงเกือบครึ่งของหนี้ทั้งหมด แก้ไขผ่านสถาบันการเงินก็แก้ปัญหาได้ไม่มากนัก

อนุสรณ์ กล่าวว่า การแก้ไขหนี้ครัวเรือนของไทยอาจต้องใช้เวลาแก้ไขนานกว่าเกาหลีใต้ ด้วยการแก้ไขโครงสร้างต้องกระจายรายได้ให้เป็นธรรม ลดความเหลื่อมล้ำของช่องว่างคนรวยและคนจน ซึ่งจะเป็นการแก้ไขปัญหาได้อย่างยั่งยืน

อย่างไรก็ดี "อาคมกล่าว

อาคม ย้ำว่า ทุกรัฐบาลและรัฐบาลนี้เป็นห่วงปัญหาหนี้สาธารณะและหนี้ครัวเรือน แม้แต่ พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรี ก็ยอมรับว่าหนักใจ ไม่มีหลักประกันอะไรที่จะไปห้ามไม่ให้มีการใช้นโยบายประชานิยมมาหาเสียง เพราะก่อนที่จะไปห้ามการใช้นโยบายประชานิยม ก็ต้องจำกัดความให้ได้ก่อนว่าอะไรคือประชานิยม

“ถ้าจะป้องกันประชานิยม ก็อย่าไปเขียนในรัฐธรรมนูญว่าหาเสียงอย่างไรก็ต้องทำอย่างนั้น เพราะมันจะจุกคอตัวเอง เพราะถ้าไม่ทำก็ผิด” อาคม กล่าว