แอ็บไพร่ ขอคืนพื้นที่ ตำรวจมะเขือเทศ ทหารแตงโม พาเหรดจ่อคิวบรรจุพจนานุกรม

คําใหม่ๆ ที่ใช้สื่อสารระหว่างกันผุดขึ้นมากมายใครไม่สนใจติดตามข่าวสาร ไม่เสาะแสวงหาติดตามความเปลี่ยนแปลงของสังคม อาจ “เอาต์” กับคำบางคำหรือไม่เคยได้ยินมาก่อน ราชบัณฑิตในฐานะหน่วยงานที่ทำหน้าที่บัญญัติคำใหม่ๆ จึงต้องตามสถานการณ์ความเปลี่ยนแปลงด้านภาษาที่ว่าอย่างต่อเนื่อง ปริมาณคำที่จะพิจารณาบัญญัติขึ้นใหม่ บางส่วนเพิ่งนำมาใช้เป็นครั้งแรก และเป็นคำเก่าที่ถูกนำกลับมาใช้ในบริบทใหม่ ตามจุดมุ่งหมายในการสื่อสารที่เปลี่ยนไปตามยุคสมัย

หลายคำจึงยังไม่ถูกนับเป็นคำที่ถูกบัญญัติ เพราะยังถือว่าเป็นคำที่เกิดขึ้นใหม่ เป็นความเข้าใจร่วมกันของสังคมที่ใช้สื่อสารกันได้ ทั้งหมดนี้สะท้อนให้เห็นว่า เกิดอะไรขึ้นในช่วงเวลาหนึ่ง ราชบัณฑิตต้องนำเข้าสู่ที่ประชุมเพื่อหารือร่วมกันว่า จะตัดสินเปลี่ยนเป็นมาตรฐานตามแบบใด ส่วนหนึ่งจะถูกบรรจุใน “พจนานุกรมคำใหม่” ที่รวบรวมคำไทย ซึ่งพบนอกเหนือจากที่ปรากฏในพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน

กาญจนา อธิบายว่า ธรรมชาติของคำบางคำเป็นภาษาพูดที่ขยายจากกลุ่มเล็กๆ ไปสู่กลุ่มใหญ่ จนได้รับการยอมรับจากสังคม ซึ่งจะถูกเก็บไว้ในคลังคำ หรือแยกออกมาบรรจุในพจนานุกรมคำศัพท์ใหม่ เพื่อจัดเก็บข้อมูลที่ถูกใช้ในช่วงเวลานั้นๆ ซึ่งมีทั้งคำใหม่และเป็นการนำคำมาผสมกัน เช่น ในช่วงที่ผ่านมาอย่างคำว่า “สุ่มเสี่ยง” ซึ่งเป็นคำใหม่ที่ยังไม่ได้บัญญัติในพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน เพราะรัฐบาลเพิ่งนำคำนี้มาใช้ในช่วงเหตุการณ์การชุมนุมทางการเมือง โดยให้ความหมายว่า เป็นการระบุถึงพื้นที่ที่เห็นว่ามีอันตราย แต่ไม่สามารถระบุได้ชัดเจน

สุ่มเสี่ยง เป็นคำผสม เดิม เฉพาะคำว่า “สุ่ม” เป็นคำนาม หมายถึง เครื่องมือจับปลาหรือเครื่องที่ใช้ครอบ ขังไก่ โดยหากเป็นคำกิริยา หมายถึง อาการที่เอาสุ่มครอบเพื่อจับปลา หรือใช้เรียกอาการที่เดา โดยนึกเอาเองอย่างสุ่มปลาว่า เดาสุ่ม ทั้งนี้ เมื่อรวมกับคำว่า“เสี่ยง” ซึ่งหากใช้เป็นคำกิริยา แปลว่า ลองดู เผชิญดู ทั้งสองคำเมื่อผสมกันกลับได้ความหมายใหม่ดังที่กล่าวไปแล้ว

กาญจนา ยกตัวอย่าง คำว่า “ก่อการร้าย” มีความหมายที่ค่อนข้างกว้าง ที่ผ่านมามักใช้กับเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นระหว่างประเทศและเหตุการณ์ใหญ่ แต่ในช่วงที่ผ่านมารัฐบาลนำมาใช้กับกลุ่มผู้ชุมนุม การใช้คำดังกล่าวกับสาธารณชน ทางราชบัณฑิตเห็นว่า ควรให้ความหมายที่จัดเจน เพื่อไม่ให้เกิดความสับสน ส่วนคำว่าขอคืนพื้นที่ กระชับพื้นที่ โรดแมป ไพร่ อำมาตย์ ฯลฯ ก็เช่นกัน ราชบัณฑิตจะพิจารณาว่า ยังใช้สื่อสารกันอย่างแพร่หลายในระยะเวลาหนึ่งหรือไม่ หากยังใช้สื่อความหมายก็จะรวบรวมไว้เป็นข้อมูลเบื้องต้น

ราชบัณฑิตสำนักศิลปกรรม กล่าวทิ้งท้ายว่า โดยธรรมชาติของภาษาแล้ว “คำ” สามารถเกิดขึ้นใหม่ได้ทุกวัน ในยุคสมัยที่มีเทคโนโลยีการสื่อสารใหม่ๆ ให้เลือกบริโภคมากมาย ก็ยิ่งเกิดเป็นช่องทางให้มีการสร้างคำใหม่ๆ มากขึ้นๆ เป็นเงาตามตัว ในทางกลับกันมีคำจำนวนไม่น้อยที่ถูกเลิกใช้หรือกลายเป็นคำโบราณไปในที่สุด

“ย้อนเวลากลับไปยังยุคหนึ่งสมัยหนึ่ง คำที่ใช้กันในแวดวงการเมือง อย่างคำว่า ประชาธิปไตย หาเสียง เอกราช เลือกตั้ง ฯลฯ ไม่เคยมีในพจนานุกรม เพราะยุคหนึ่งสมัยหนึ่งเรายังปกครองด้วยระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์ คำใหม่ๆ นั้นเกิดขึ้นจากเหตุการณ์ที่ต้องการคำอธิบายว่าเหตุการณ์ที่ดำเนินอยู่ เป็นอยู่นั้นคืออะไร เมื่ออธิบายสิ่งที่เกิดขึ้นด้วยคำที่ไม่คุ้น ก็ต้องอธิบายต่อไปอีกว่า หมายถึงอะไร ในที่สุดเมื่อสังคมยอมรับความหมายนั้น พจนานุกรมก็มีหน้าที่รวบรวมเก็บไว้ให้ศึกษา ทำความเข้าใจความหมายเดียวกันในวงที่กว้างขึ้นต่อไป”