เปิดแนวทางระบบเลือกตั้ง

โดย...ทีมข่าวการเมืองโพสต์ทูเดย์

สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร ได้จัดทำรายงานเรื่อง “ปัญหาการบังคับใช้รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย : แนวทางแก้ไข” ให้กับสภาปฏิรูปแห่งชาติ โดยเป็นการสรุปข้อดีข้อเสียที่เกี่ยวกับการบังคับใช้รัฐธรรมนูญที่ผ่านมา พร้อมกับมีข้อเสนอแนะในบางประเด็น ซึ่งมีสาระสำคัญดังนี้

1.การเลือกตั้ง สส.

แบบเขตเดียวคนเดียว

มีข้อดีที่ทำให้ประชาชนมีสิทธิในการเลือก สส.ได้ 1 คน อย่างเท่าเทียมกันทั้งประเทศ สส.สามารถดูแลเอาใจใส่ต่อความทุกข์ยากของประชาชนอย่างทั่วถึง เป็นการจูงใจให้ผู้สมัคร รับเลือกตั้งมีความตื่นตัวและขยันในการหาเสียงเพื่อหวังผลในการได้รับเลือกตั้ง

ข้อเสีย คือ การซื้อสิทธิขายเสียงกระทำได้ง่ายมาก โดยสามารถทุ่มใช้เงินซื้อเสียงในจำนวนที่มากและเป็นไปตามเป้าหมาย เพราะเขตเลือกตั้งเล็ก เป็นระบบที่เน้นตัวบุคคลมากกว่านโยบายของพรรค โดยไม่สามารถชี้ได้ว่าประชาชนเลือกพรรคการเมืองหรือเลือกตัวบุคคล

แบบบัญชีรายชื่อ

ข้อเสีย คือ เป็นระบบที่มีแต่พรรคใหญ่เท่านั้นที่ได้เปรียบ พรรคขนาดกลางและขนาดเล็ก เสียเปรียบ ไม่มีโอกาสได้รับเลือกตั้ง และที่ผ่านมาผู้สมัครที่อยู่ในบัญชีรายชื่อส่วนใหญ่เป็นนายทุนของพรรค

ข้อดี ช่วยส่งเสริมและพัฒนาระบบพรรคการเมือง กล่าวคือ สนับสนุนให้ประชาชนเลือกนโยบายของพรรคการเมืองมากกว่าเลือกตัวบุคคล และอาจเป็นวิธีที่ช่วยลดปัญหาการซื้อสิทธิขายเสียง

2.ที่มาของ สว.

สว.จากการเลือกตั้ง

ข้อดี คือ สอดคล้องกับหลักการประชาธิปไตย ที่ สว.ต้องเป็นตัวแทนของประชาชน ซึ่งเท่ากับว่าเสียงของประชาชนเป็นผู้สรรหา ทำให้ สว. ต้องให้ความสำคัญกับประชาชน

ข้อเสีย คือ มีโอกาสที่ สว.อาจมีความสัมพันธ์กับนักการเมืองในพื้นที่ ซึ่งจะทำให้การกลั่นกรองกฎหมายไม่มีประสิทธิภาพ

สว.จากการสรรหา

ข้อดี มีโอกาสที่จะได้ สว.ที่มีความหลากหลายในสาขาอาชีพ เพื่อช่วยทำหน้าที่พิจารณากฎหมายให้เกิดความรอบคอบ และยังได้ สว. ที่ไม่มีความเกี่ยวข้องกับนักการเมืองหรือพรรคการเมือง

ข้อเสีย คือ สว.ที่มาจากการสรรหาของบุคคลไม่กี่คน จะถือเป็นตัวแทนของปวงชนชาวไทยไม่ได้ ขาดความเชื่อมโยงกับประชาชน เพราะไม่จะเป็นต้องมีความรับผิดชอบหรือตอบสนองทางการเมืองกับประชาชน ไม่ทราบและไม่เข้าใจปัญหาของประชาชน เพราะไม่ใช่คนในพื้นที่ ไม่มีหลักประกันว่าจะไม่มีระบบเครือญาติในวุฒิสภา

ดังนั้น แต่ละรูปแบบก็มีข้อเสียแตกต่างกันไป และคิดว่าไม่มีระบบใดที่จะสามารถคัดสรรผู้ที่เข้ามาดํารงตําแหน่งให้เข้ามาทําหน้าที่อย่างบริสุทธิ์ยุติธรรมตลอดวาระการดํารงตําแหน่ง จึงมีความเห็นว่าควรกําหนดรูปแบบการได้มาซึ่ง สว.ให้สอดคล้องกับสภาพสังคมไทย บนพื้นฐานของประโยชน์สาธารณะ

3.การยุบพรรคและเพิกถอนสิทธิเลือกตั้ง

ข้อดี คือ เพื่อให้ความเกรงกลัว การใช้เงินซื้อเสียงจะได้ลดน้อยลง และสร้างกระบวนการรับผิดชอบและสร้างจิตสำนึกให้กับพรรคการเมือง

ข้อเสีย คือ มีนักวิชาการส่วนใหญ่ให้ความเห็นว่าบทลงโทษมีความรุนแรงและเกินกว่าเหตุ ทั้งที่เป็นเพียงการกระทำความผิดของบุคคล คนเดียว แต่กลับเป็นการให้นำไปสู่การยุบพรรคการเมืองและเพิกถอนสิทธิเลือกตั้งของกรรมการ บริหารพรรค อันเป็นการจำกัดสิทธิและเสรีภาพของบุคคล

ดังนั้น หากจะมีการแก้ไขก็ควรให้เป็นความผิดเฉพาะตัวของผู้กระทําความผิดเท่านั้น โดยไม่กําหนดให้เป็นการนําไปสู่การยุบพรรคการเมือง เพื่อให้สอดคล้องกับนานาประเทศ โดยต้องทําให้พรรคการเมืองอยู่อย่างต่อเนื่อง ไม่ควรให้มีการใช้กฎหมายเกี่ยวกับการยุบพรรคเป็นตัวทําลายความต่อเนื่องของพรรคการเมือง เพราะทําให้แต่ละพรรคยกมาเป็นประเด็นในการยื่นยุบพรรคกันและกัน

4.การเลือกนายกฯ โดยตรง

เป็นการให้ประชาชนมีสิทธิเลือกตั้งนายกรัฐมนตรีเหมือนกับการให้ประชาชนมีสิทธิเลือกตั้ง สส. เพื่อแยกอํานาจฝ่ายบริหารและฝ่ายนิติบัญญัติให้ออกจากกัน ตลอดจนให้นายกรัฐมนตรีมีความรับผิดชอบโดยตรงต่อประชาชนอย่าง แท้จริง และมีความเป็นอิสระไม่ต้องเกรงใจ สส. หรือนายทุนของพรรคการเมือง

ข้อดี คือ นายกรัฐมนตรีสามารถแต่งตั้งผู้ที่มี ความรู้ความสามารถเข้ามาเป็นคณะรัฐมนตรี โดยไม่ต้องกังวลถึงสัดส่วนรัฐมนตรีจากพรรค ร่วมรัฐบาล มีโอกาสที่จะทําให้การบริหารประเทศมีประสิทธิภาพ ทําให้ได้ฝ่ายบริหารที่มาจากประชาชนอย่างแท้จริง

ข้อเสีย คือ หากจํานวน สส.ส่วนใหญ่ไม่เห็นด้วยกับการทํางานของนายกรัฐมนตรีจะทําให้การประสานงานระหว่างนายกรัฐมนตรีกับรัฐสภายากขึ้น และอาจจะมีปัญหาในการผ่านกฎหมายของรัฐบาล หรือทําให้มีนายทุนมาสนับสนุนผู้สมัครนายกรัฐมนตรีเพื่อหวังผลประโยชน์จากการที่สนับสนุนและจะเป็นเหตุไปสู่การทุจริตในที่สุด