ปฏิรูปไม่สำเร็จบ้านเมืองรุนแรงกว่าเดิม

การปฏิรูปประเทศไทยเป็นการเปลี่ยนแปลงขั้นพื้นฐาน เพื่อให้ประเทศไทยหลุดออกจากสภาวะวิกฤตไปสู่ความเจริญที่แท้จริง จึงเป็นเรื่องที่มีความสำคัญสูงสุด แต่ก็ยากสุดๆ ถ้าปฏิรูปไม่สำเร็จบ้านเมืองคงจะเกิดความรุนแรงกว่าเดิม เพราะปัจจัยที่ก่อให้เกิดความรุนแรงในปี 2553 และ 2556-2557 ยังอยู่ครบทุกอย่าง

จึงควรที่ทุกภาคส่วนในสังคมไทยจะร่วมกันในกระบวนการปฏิรูปให้สำเร็จ

ปัจจัยของความสำเร็จอยู่ที่

1.พลังทางสังคม คือ การมีส่วนร่วมของคนทั้งประเทศ หรือการสานพลัง 2.พลังทางปัญญา คือ ใช้ข้อมูล ความรู้ การวิเคราะห์สังเคราะห์ให้เป็นปัญญาที่ลึกซึ้งใช้การได้ 3.พลังการสื่อสารให้ทุกภาคส่วนของสังคมเข้าใจตรงกันและมีส่วนร่วม

4.พลังการจัดการ มีการจัดการที่ดีให้พลังทางสังคม พลังทางปัญญา พลังทางการสื่อสาร เกิดขึ้นอย่างเหมาะสมและเชื่อมโยงกัน ซึ่งนอกเหนือไปจากสภาปฏิรูปแห่งชาติ (สปช.) แล้ว ควรมีองค์ประกอบและกระบวนการอื่นที่เชื่อมโยงกัน ซึ่งรวมกันแล้วมีดังนี้

1) สปช.ซึ่งทำงานเชื่อมโยงกับ สนช. ครม. และ คสช.

2) สภาพลเมือง ประกอบด้วยผู้ที่ได้รับเสนอชื่อเป็น สปช. แล้วไม่ได้รับเลือก บุคคลเหล่านี้จำนวนมากมีคุณค่าและมีความสนใจที่จะทำงานเพื่อบ้านเมือง ไม่ควรจะทิ้งไปให้สูญเปล่า ควรจะจัดตั้งเป็นสภาพลเมืองเพื่อมีส่วนร่วมในการปฏิรูป อาจมีบุคคลทั่วไปที่สนใจเข้าร่วมด้วย สภาพลเมืองควรเป็นสภาเปิดที่มีพลเมืองเข้าร่วมตามความสมัครใจ

3) สมัชชาปฏิรูปจังหวัด เป็นการจัดประชุมผู้นำชุมชนท้องถิ่นและประชาคมในจังหวัดแต่ละจังหวัด เพื่อการมีส่วนร่วมในการปฏิรูปจากชุมชนท้องถิ่นทั่วประเทศ ประชาคมจังหวัดคุ้นเคยกับกระบวนการสมัชชาสุขภาพจังหวัดและสมัชชาปฏิรูปอยู่แล้ว

องค์กรที่เป็นเจ้าภาพในการจัดประชุมสมัชชาสุขภาพจังหวัด คือสำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ (สช.) องค์กรที่เป็นเจ้าภาพในการจัดประชุมสมัชชาปฏิรูป คือ สำนักงานประสานการพัฒนาสังคมสุขภาวะ (สปพส.) ซึ่งก็อยู่ใน สช. องค์กรนี้สามารถช่วยจัดสมัชชาปฏิรูปจังหวัด

4) โครงการ Inspiring Thailand : 100 โครงการเปลี่ยนประเทศไทย ภายใต้ความร่วมมือระหว่าง สสส.กับสภาหอการค้าไทย เพื่อชักชวนคนไทยทั่วประเทศเข้าร่วมในกระบวนการเปลี่ยนประเทศไทย

5) ประชาชนทั่วประเทศควรมีส่วนร่วมโดยการสื่อสารไปมาอย่างทั่วถึง

6) คณะทำงานวิชาการที่เข้มแข็งสนับสนุนกระบวนการปฏิรูป โดยเชื่อมโยงทุกฝ่ายด้วยข้อมูลความรู้ สังเคราะห์ข้อคิดเห็นที่หลากหลายออกมาเป็นประเด็นสำหรับพิจารณาต่อหรือเป็นข้อมติ ประสานงานให้มีการวิจัยเพิ่มเติม

งานวิชาการสำหรับการปฏิรูปเป็นเรื่องยาก ต้องการนักวิชาการที่เก่งจริงๆ และมีประสบการณ์ในการสังเคราะห์นโยบาย ควรแสวงหาจากนักวิชาการที่เคยร่วมในกระบวนการสมัชชาสุขภาพและสมัชชาปฏิรูป สปช. และสภาพลเมืองควรมีคณะทำงานวิชาการชุดเดียวกันทำหน้าที่สนับสนุนและคณะทำงานวิชาการนี้เชื่อมโยงกับคณะทำงานการสื่อสารเพื่อการปฏิรูปตาม

7) คณะทำงานการสื่อสารเพื่อการปฏิรูปทำการสื่อสารให้รู้ถึงกันและระหว่างกันอย่างทั่วถึงทุกองค์ประกอบทั้งประเทศ โดยขอให้หนังสือพิมพ์ทุกฉบับ สถานีวิทยุ และโทรทัศน์ทุกแห่ง เป็นสื่อกลางรวบรวมความคิดเห็นของประชาชนทั้งประเทศและสื่อไปถึงประชาชนทั้งประเทศ

รวมทั้งการสื่อสารออนไลน์มีการจัดหมวดหมู่ความคิดเห็นของประชาชนและกระจายไปสู่การรับรู้อย่างทั่วถึง รวมทั้งประเด็นที่ได้มาจากการประชุม สปช. สภาพลเมือง สมัชชาจังหวัด หรือจากอื่นใด เพื่อการศึกษาเพิ่มเติมต่อยอดทั้งหมดจะเป็น “การเรียนรู้ร่วมกันในการปฏิบัติ” (Interactive Learning through action) ของคนทั้งประเทศ ซึ่งควรทำด้วยความเคารพให้เกียรติกันและกัน กระบวนการนี้จะสร้างพลังอย่างมหาศาลให้ประเทศไทย

ทั้งหมดนี้จะเป็นการถักทอพลังทุกฝ่ายเข้ามาด้วยกันทั้งภาคประชาชน ชุมชนท้องถิ่น ประชาคม ภาควิชาการ ภาคธุรกิจ ฝ่ายบริหาร ฝ่ายนิติบัญญัติ เจ้าหน้าที่ของรัฐทั้งพลเรือนและทหาร ภาคการสื่อสาร อย่างไม่เคยมีมาก่อนในประเทศไทย

ครม. และ คสช. ต้องอำนวยให้กระบวนการสานพลังของคนทั้งชาติ เพื่อการปฏิรูปครั้งนี้เป็นไปได้ ในระบบราชการตามปกติมีข้อติดขัดมากมาย ทั้งข้อกฎหมาย กฎ ระเบียบ วิธีการ งบประมาณ จนนายกรัฐมนตรีที่มีอำนาจมากคนหนึ่งเคยตะโกนขึ้นว่า “กลุ้มใจฉิบหายเลยโว้ย ทำไอ้โน่นก็ไม่ได้ ทำไอ้นี่ก็ไม่ได้”

ในครั้งนี้ ครม. และ คสช.ต้องใช้อำนาจบริหารและอำนาจพิเศษที่รัฐธรรมนูญให้ไว้แก้ไขข้อติดขัดให้ทำให้ได้

การถักทอกันทางสังคมทำให้เรื่องที่เป็นไปไม่ได้เป็นไปได้ (Social weaving makes the impossible possible) การใช้โอกาสแห่งการปฏิรูป ก่อให้เกิดการถักทอหรือสานพลังกันทั้งประเทศ ดังที่เสนอไว้นี้จะทำให้ประเทศไทยเกิดพลังมหาศาล เพราะอาศัยหลักความคิดใหญ่คือคนไทยทุกคนมีศักดิ์ศรีแห่งความเป็นมนุษย์และมีศักยภาพแห่งความสร้างสรรค์

แต่ไหนแต่ไรมาคนไทยถูกมายาคติต่างๆ จำขังไว้ในคุกที่มองไม่เห็น (The invisible prison) ทำให้ไม่มีเกียรติ ไม่มีศักดิ์ศรี ไม่มีศักยภาพ กระบวนการปฏิรูปที่ประชาชนทั้งประเทศมีส่วนร่วมเป็นการปลดปล่อยประชาชนออกจากคุกแห่งมายาคตินั้นไปสู่ความมีเกียรติมีศักดิ์ศรีมีศักยภาพ

ประเทศที่คนส่วนใหญ่ไม่มีเกียรติเป็นประเทศที่อ่อนแอ ไม่มีภูมิคุ้มกันในตัว คนทั้งประเทศต้องมีเกียรติมีศักดิ์ศรี ประเทศจึงจะแข็งแรง การเรียนรู้ร่วมกันในการปฏิบัติเป็นการเรียนรู้ที่สำคัญที่สุด การที่คนไทยทั้งประเทศมีโอกาสเรียนรู้ร่วมกันในการปฏิบัติในการปฏิรูปประเทศจึงเป็นเรื่องที่สร้างพลัง 5 อย่าง หรือเบญจพละ เข้ามาบรรจบกันเป็นพลังมหาศาล คือ

1) พลังทางสังคมที่คนทั้งหมดเข้ามาร่วมกัน

2) พลังทางปัญญามีการใช้ข้อมูล ความรู้ การวิเคราะห์ สังเคราะห์ ให้เป็นปัญญาที่สูงขึ้น

3) พลังทางการจัดการ

4) พลังของความถูกต้อง คือเพื่อให้ประเทศพ้นวิกฤตไปสู่ความเจริญอย่างแท้จริง

5) พลังแห่งสันติวิธี ไม่ได้ใช้ปืนหรือเอ็ม 79 ไปยิงใส่ใครที่ไหน

กระบวนการถักทอกันจะทำให้เกิดความเชื่อถือไว้วางใจกัน (Trust) ซึ่งมีค่ามากที่เงินหมื่นล้านแสนล้านบาทก็ซื้อไม่ได้ แต่เกิดจากการทำงานร่วมกัน เมื่อเกิดความเชื่อถือไว้วางใจกันจะเกิดความสุขอย่างลึกซึ้งและมีพลังของความสำเร็จสูง

กระบวนการถักทอกับปฏิรูปประเทศไทยในครั้งนี้ จะทำให้สังคมไทยค้นพบโครงสร้างการทำงานแบบใหม่ที่ก้าวข้าม (Transcend) อุปสรรคของความเป็นรัฐ ข้าราชการไทยที่เป็นประดุจภูเขาที่ขวางกั้นการพัฒนาประเทศไทยมาช้านาน ทำให้การแก้ปัญหายากๆ ที่แก้ไม่ได้ในอดีต ประเทศไทยจะไม่เหมือนเดิมอีกต่อไปและจะไม่กลับมาเกิดความรุนแรงอีกหลังมีการเลือกตั้ง