สิทธิ อำนาจ หน้าที่

ปัญหาประการหนึ่งที่เราประสบพบกันมาเมื่อคราวที่ใช้รัฐธรรมนูญปี 50 โดยเฉพาะประเด็นทางการเมืองเกี่ยวกับการแก้ไขเพิ่มเติมรัฐธรรมนูญ คือ การพิจารณาตีความมาตรา 68 ที่บัญญัติถึงสิทธิพิทักษ์รัฐธรรมนูญใจความว่า “บุคคลจะใช้สิทธิและเสรีภาพตามรัฐธรรมนูญเพื่อล้มล้างการปกครองระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุขตามรัฐธรรมนูญนี้ หรือเพื่อให้ได้มาซึ่งอำนาจในการปกครองประเทศโดยวิธีการซึ่งมิได้เป็นไปตามวิถีทางที่บัญญัติไว้ในรัฐธรรมนูญนี้ มิได้”

บทบัญญัติเช่นว่านี้มีมาตั้งแต่รัฐธรรมนูญปี 40 อยู่ในมาตรา 63 บัญญัติถึง “สิทธิ” และ “เสรีภาพ” แต่มีคนจำนวนหนึ่งไผลไปว่า มาตรานี้ไม่เกี่ยวข้องกับการใช้ “อำนาจ” หรือการทำ “หน้าที่”

พื้นฐานความเข้าใจเช่นว่าไป หากพิจารณาเพียงตามตัวบท หรือตามตัวอักษรย่อมในมุมแคบ เช่นที่ได้มีการตีความกันไปจากบุคคลจำนวนหนึ่ง แต่หากตีความตามความถูกต้องแห่ง “สิทธิ” และ “เสรีภาพ” อันจะนำไปสู่ “อำนาจ” และ “หน้าที่” เราพบว่าการที่บุคคลใช้อำนาจได้ เพราะว่ามี “สิทธิ” และการที่บุคคลจะทำ “หน้าที่” ก็ย่อมมี “เสรีภาพ” ในการทำหน้าที่นั้นๆ

เมื่อเป็นเช่นนี้ การที่มาตรา 68 ของรัฐธรรมนูญปี 50 หรือมาตรา 63 ของรัฐธรรมนูญปี 40 บัญญัติถึงการใช้ “สิทธิ” และ “เสรีภาพ” ก็เป็นเพราะเหตุดังว่าไปแล้ว การตีความสองวลีดังกล่าวจึงครอบคลุมถึงการใช้ “อำนาจ” และการทำ “หน้าที่” ด้วย

การที่เราไม่มองให้เห็น ดูให้เป็นในเรื่อง “สิทธิ” “เสรีภาพ” “อำนาจ” “หน้าที่” นี้ ก็ยังผลให้ความไม่ชัดเจน ยิ่งไม่ชัดเจนมาปรากฏอยู่ในมาตรา 6 ของรัฐธรรมนูญชั่วคราวปี 57 อีก แม้จะไม่ได้บัญญัติเรื่องเกี่ยวกับ “สิทธิ” “เสรีภาพ” แต่ระบุถึง “หน้าที่” ไว้ นั่นคือ ความในวรรคสองของมาตราดังกล่าวบัญญัติให้ “สภานิติบัญญัติแห่งชาติทำหน้าที่สภาผู้แทนราษฎร วุฒิสภา และรัฐสภา” โดยไม่ได้ระบุว่าให้มี “อำนาจ” อย่างไร และให้สามารถใช้ “สิทธิ” และ “เสรีภาพ” เช่นไรได้ หรือไม่ได้ อย่างไร

การพิจารณาเช่นว่าเกิดจากการเชื่อมโยง “หน้าที่” ไปสู่ “อำนาจ” ซึ่งก็คงจะไม่ผิดนัก เช่นเดียวกับการที่ “สิทธิ” และ “เสรีภาพ” ก็ต้องถูกเชื่อมโยงกับ “อำนาจ” และ “หน้าที่” เช่นเดียวกัน แต่สมาชิก สนช.ก็คงจะหลงลืม “หน้าที่” อีกประการหนึ่งของการเป็นสมาชิกวุฒิสภาไปเสียมิได้ คือ การยื่นบัญชีทรัพย์สินและหนี้สิน เพราะหาก “หน้าที่” เช่นว่านี้ไม่ได้ถูกปฏิบัติ การอ้างเอา “อำนาจ” ในการที่จะถอดถอนผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง ก็ย่อมจะไม่สามารถทำได้

คิดให้ถูก ให้ชอบ ทำให้เหมาะ ให้ควร ก็จะแก้ปัญหาได้ มิเช่นนั้น ก็จะกลายเป็นคนก่อปัญหาเสียเอง