สนช.ผ่านวาระแรกร่างพรบ.ค้างาช้าง

สนช.ผ่านร่างพ.ร.บ.ค้างาช้าง-ร่างพ.ร.บ.สงวนและคุ้มครองสัตว์ป่าวาระแรก ด้วยมติเอกฉันท์ ตั้งกมธ.พิจารณา 15 คน

เมื่อวันที่ 2 ต.ค. การประชุมสภานิติบัญญัติแห่งชาติ (สนช.) ที่มีนายพรเพชร วิชิตชลชัย ประธานสนช. ทำหน้าที่ประธานที่ประชุม  ได้พิจารณา ร่างพ.ร.บ.การค้างาช้าง พ.ศ... โดยมีหลักการและเหตุผล คือ ประเทศไทยมีกฎหมายควบคุมการค้าการครอบครองงาช้าง หรือผลิตภัณฑ์ที่ทำจากงาช้างตามกฎหมายว่าด้วยการสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า แต่ยังไม่มีกฎหมายควบคุมการค้าและการครอบครองงาช้าง หรือผลิตภัณฑ์ที่ทำจากงาช้างตามกฎหมายว่าด้วยสัตว์พาหนะ

ทั้งนี้ จึงมีการนำช้างป่าตามกฎหมายว่าด้วยการสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่ามาสวมสิทธิและจดทะเบียนเป็นสัตว์พาหนะเพื่อตัดงาช้าง รวมถึงลักลอบนำเข้างาช้างแอฟริกาเพื่อนำมาค้า หรือแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์ที่ทำจากงาช้าง ประกอบกับไทยไม่ได้เข้าเป็นภาคีอนุสัญญาว่าด้วยการค้าระหว่างประเทศ ซึ่งชนิดสัตว์ป่าและพืชป่าที่ใกล้สูญพันธุ์ (CITES) จึงมีพันธกรณีที่จะต้องปฏิบัติตามอนุสัญญาที่กำหนดให้ประเทศสมาชิกต้องมีมาตรการควบคุมการค้างาช้าง หรือผลิตภัณฑ์ที่ได้มาจากการแปรรูปงาช้างภายในประเทศมิให้ปะปนกับงาช้างที่ได้มาโดยมิชอบด้วยกฎหมาย

อย่างไรก็ดี ร่างดังกล่าวมีการกำหนดให้รมว.ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม เป็นผู้รักษาการตามกฎหมาย มีสาระสำคัญ ให้ผู้ประกอบกิจการค้างาช้างต้องยื่นคำขออนุญาตประกอบกิจการต่ออธิบดีกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช โดยหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขในการขออนุญาต การอนุญาต การประกอบกิจการ และการพักใช้หรือเพิกถอนใบอนุญาต ให้เป็นไปตามที่กำหนดในกฎกระทรวง

ห้ามผู้ใดส่งออกหรือนำเข้างาช้าง เว้นแต่ได้รับอนุญาตจากอธิบดี ผู้ใดที่มีงาช้างไว้ครอบครองต้องมาแจ้งต่ออธิบดี เพื่อออกเอกสารการครอบครองไว้เป็นหลักฐาน หากกรณีใดน่าสงสัยให้ผู้ครอบครองนำเอกสารมายืนยัน ว่าได้งาช้างมาโดยถูกต้องตามกฎหมาย แต่ถ้าไม่สามารถพิสูจน์ได้ก็ให้ยึดตกเป็นของแผ่นดินภายใน 30 วัน แต่เจ้าของมีสิทธิอุทธรณ์ต่อรัฐมนตรีได้ภายใน 15 วัน โดยให้คำวินิจฉัยของรัฐมนตรีเป็นอันสิ้นสุด 

นอกจากนี้ หากผู้ครอบครองช้างต้องการโอนการครอบครอง เปลี่ยนแปลงสถานที่ แปรสภาพ หรือเปลี่ยนรูปร่างงาช้างที่อยู่ในความครอบครอง ต้องแจ้งเป็นหนังสือต่ออธิบดีก่อนวันดำเนินการ โดยกฎหมายให้อำนาจเจ้าพนักงาน (ตำรวจ)สามารถเข้าไปตรวจสอบสถานที่ประกอบกิจการในระหว่างเวลาพระอาทิตย์ขึ้นจนถึงพระอาทิตย์ตก หรือในเวลาทำการของสถานที่เพื่อตรวจสอบ

ส่วนการกำหนดบทลงโทษ หากไม่มีการแจ้งประกอบการกับอธิบดี หรือนำเข้า ส่งออกโดยไม่ได้รับอนุญาตมีโทษจำคุก 1 ปี ปรับไม่เกิน 2 ล้านบาท  หากมีไว้ครอบครองแล้วไม่มีการแจ้ง หรือโอนการครอบครอง เคลื่อนย้าย แปรสภาพงาช้างโดยไม่แจ้งก่อนล่วงหน้า มีโทษปรับไม่เกิน 1ล้านบาท  และหากไม่อำนวยความสะดวกให้กับเจ้าพนักงาน มีโทษปรับไม่เกิน 5 หมื่นบาท

ทั้งนี้สมาชิกสนช.ส่วนใหญ่อภิปรายสนับสนุนร่างดังกล่าว เนื่องจากเห็นว่าขณะนี้มีปัญหาเกี่ยวกับการลักลอบซื้อขายงาช้างจำนวนมาก พร้อมทั้งแสดงความเป็นห่วงต่อการจำแนกช้างไทย ซึ่งที่ผ่านมาไม่ได้มีการทำอย่างเป็นระบบและรัดกุมเพียงพอ อาจก่อให้เกิดช่องโหว่ให้เจ้าหน้าที่รัฐแสวงหาประโยชน์ หรือกลายเป็นเหตุถูกฟ้องร้องได้

จากนั้น ที่ประชุมได้ลงมติรับร่างดังกล่าวด้วยคะแนน 197 เสียง รับหลักการในวาระที่ 1 พร้อมทั้งตั้งคณะกรรมาธิการ (กมธ.) วิสามัญพิจารณาจำนวน 15 คน และนอกจากนี้ ที่ประชุมยังมีการรับหลักการร่างพ.ร.บ.สงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า พ.ศ.. ด้วยมติเอกฉันท์ 196 เสียง โดยใช้คณะกรรมาธิการวิสามัญชุดเดียวกับร่างพ.ร.บ.การค้างาช้าง