ปฏิรูปผ่านบัวน้อย

“บัวน้อย” คือชื่อของลิงกอริลล่า (Gorilla) ที่อยู่ที่สวนสัตว์พาต้ามาค่อนข้างยาวนานตั้งแต่ราวๆ ปี 2531 ซึ่งนับถึงปัจจุบันก็ร่วม 26 ปี ตอนแรกๆ พวกเราทั้งหลายโดยเฉพาะเด็กๆ ก็ตื่นเต้นกันใหญ่ เพราะที่พาต้าในยุคนั้นนอกจากจะมีกอริลล่า หรือที่เราเรียกกันว่า “คิงคอง” ด้วย

ต่อมาเมื่อหลายปีก่อน มีการเคลื่อนไหวเรื่องการปลดปล่อย “บัวน้อย” และมีการว่ากล่าวสวนสัตว์พาต้า รวมถึงหน่วยงานราชการต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง โดยเฉพาะกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช ซึ่งเมื่อไม่กี่วันมานี้ก็มีประเด็นในเรื่อง “บัวน้อย” กับสวนสัตว์พาต้า และเรื่องราวที่ว่าเขาถูกทรมานจากการอยู่ในสวนสัตว์พาต้า กระทั่งกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช ซึ่งเป็นหน่วยงานผู้มีอำนาจในการอนุญาตให้ประกอบกิจการสวนสัตว์ได้ ก็ยังบอกว่าพาต้าก็ไม่ได้ทำผิดเงื่อนไขอะไร

ภาวะอารมณ์หรือมุมความคิดของคนที่มีต่อเรื่องของ “บัวน้อย” และสวนสัตว์พาต้านั้นจะเป็นอย่างไร ก็คงจะห้ามไม่ได้ คนที่รักสัตว์มากๆ ก็อาจจะเห็นว่า “บัวน้อย” ถูกทรมาน แต่คนที่เฉยๆ เห็นสัตว์เป็น “สัตว์” ซึ่งท่านคงจะเข้าใจว่าหมายความอย่างไร ก็คงจะไม่ได้ยี่หระอะไร แต่หากเราจะพิจารณาปัญหานี้ เราจะมุ่งมองไปที่ตัว “บัวน้อย” และเพียงแต่แค่สวนสัตว์พาต้าก็คงจะไม่ได้

ในยุคแห่งการปฏิรูปนี้ ซึ่งมาตรา 27 ของรัฐธรรมนูญชั่วคราวปี 2557 ก็ได้บัญญัติถึงการปฏิรูปด้านสาธารณสุขและสิ่งแวดล้อมไว้ในอนุมาตรา 8 และด้านสังคมไว้ในอนุมาตรา 10 ซึ่งเรื่องของสวนสัตว์นี้ก็เป็นทั้งเรื่องสิ่งแวดล้อมและเรื่องสังคม ลองนึกถึงสถานที่เที่ยวสักสถานที่หนึ่งที่อยากไปที่สุดในตอนเป็นเด็ก หาก 1 ใน 10 หรือแม้กระทั่ง 1 ใน 5 หรือ 3 ไม่มีสวนสัตว์อยู่ด้วย มาแจ้งที่กองบรรณาธิการได้ ผมให้สตางค์ 100 บาท ด้วยเหตุนี้สวนสัตว์จึงเป็นเรื่องของสังคมโดยตรง เด็กๆ มีความสุขจากการมีสวนสัตว์ และสวนสัตว์ที่ดีก็จะต้องมีสิ่งแวดล้อมที่ดี

ประเด็นเรื่องสิ่งแวดล้อมที่ดีผนวกกับเรื่องของสังคมนี่แหละ จึงทำให้สวนสัตว์มีความสำคัญ หากเราพาเด็กๆ ไปสวนสัตว์แล้วเขาถามว่า “คนทำผิดเขาก็จับไปขังใช่ไหมคะ” เราอาจจะตอบว่า “ใช่” แล้วถ้าเด็กๆ ถามว่า “แล้วสัตว์ทำผิดอะไรถึงถูกจับมาขังคะ” เราตอบว่าอย่างไร “เพื่อให้พวกหนูได้ดูกัน” เช่นนั้นหรือ มีแม้กระทั่งคนที่ไปเขียนหนังสือว่าด้วย “สัตว์สวนสัตว์” ว่ากันจริงๆ แล้วมันมีที่ไหนสัตว์สวนสัตว์

หากเราไม่ต้องการให้เด็กๆ เติบโตไปมีทัศนคติที่ผิดๆ ต่อสิ่งต่างๆ ที่เริ่มขึ้นมาจากการเห็นสัตว์ถูกกักขังเป็นเรื่องอันชอบธรรม เพราะเพียงเพื่อให้เราได้ดูเขา ก็ลองปรับโดยเริ่มจาก “บัวน้อย” ให้เขาได้อยู่แบบที่เรียกว่า การทำสิ่งแวดล้อมให้สมบูรณ์ คือ ไม่ได้อยู่กรง ถ้าลองปฏิรูปจุดเล็กๆ ตรงนี้ ความสุขอาจจะคืนมาได้มากมายนะครับ ลองคิดดู