ปฏิรูปประเทศไทย

ที่จริงผู้เขียนตั้งใจจะยังไม่เขียนเรื่องที่เกี่ยวกับการปฏิรูปประเทศไทย ถึงแม้ว่าการปฏิรูปหลายๆ เรื่องจะไม่เกี่ยวข้องกับการเมือง ประกอบกับเห็นว่ายังน่าจะเร็วไปสักนิด เพราะเรื่องต่างๆ ก็มีเจ้าของเรื่องที่พยายามเสนอและผลักดันให้เข้าไปอยู่ในสภาปฏิรูปแห่งชาติอยู่แล้ว แต่เมื่อได้คุยกับเพื่อนๆ ของผู้เขียน ก็ทำให้เห็นว่ามีประเด็นที่น่าจะหยิบยกขึ้นมาเตือนๆ กันไว้ก่อน ซึ่งประเด็นที่สำคัญก็คือ ขณะนี้มีการพิจารณาปฏิรูปเรื่องต่างๆ อยู่ 10 เรื่อง เช่น คอร์รัปชั่น การศึกษา วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี การปกครองท้องถิ่น กระบวนการยุติธรรม การบริหารราชการแผ่นดิน ฯลฯ ส่วนเรื่องที่ 11 เป็นเรื่องอื่น ในส่วนของ 10 เรื่องนั้น เพื่อนของผู้เขียนเรียกว่า เป็นการปฏิรูปกลไกต่างๆ ในการบริหารประเทศ หรือเป็นกระบวนการ ถ้าเป็นคอมพิวเตอร์ก็เปรียบเสมือน Software แต่ตัวคอมพิวเตอร์ หรือ Hardware ยังไม่มีใครพูดถึง หากมีการปรับปรุง Software ดีอย่างไร แต่ไม่มีการพัฒนา Hardware ขึ้นมารองรับก็คงก้าวไปข้างหน้าไม่ได้ การพัฒนา Hardware นั้น เพื่อนของผู้เขียนเห็นว่าน่าจะเป็นสิ่งที่อยู่ในเรื่องอื่นๆ และมองว่าเรื่องหนึ่งที่ควรจะมีแต่ยังไม่มีการพูดถึงกันเลยก็คือ เรื่อง การจัดผังเมือง หรือปฏิรูปผังเมืองกันให้ดีก่อนโดยต้องทำทั้งประเทศ เช่น ตรงไหนจะเป็นพื้นที่อุตสาหกรรม เกษตรกรรม หรือเขตที่อยู่อาศัย ก็ควรจะแบ่งให้ชัดเจน เช่น Software Park ควรอยู่ในเขตพื้นที่อุตสาหกรรมไหม เขตที่อยู่อาศัยควรอยู่ที่ใด โรงเรียนควรกระจายอย่างไรให้อยู่ใกล้กับที่อยู่อาศัย จึงมาดูทางด้านกฎหมาย การบังคับใช้ การควบคุมไม่ให้มีคอร์รัปชั่น ซึ่งเป็นเรื่องของ Software ดังกล่าวข้างต้น แล้วก็จับใส่ลงไป ซึ่งก็เป็นแนวคิดที่น่าสนใจแนวคิดหนึ่ง ลองมาดูแนวคิดของเขาตามที่ปรากฏต่อไปนี้

ท่าน พล.ต.ท.บริหาร เสี่ยงอารมณ์ อดีตผู้ช่วยผู้บัญชาการตำรวจแห่งชาติ และอดีตคณะกรรมการผังเมือง

“การปฏิรูประบบต่างๆ ทั้ง 10 ด้าน ควรถูกกำหนดลงไว้ในพื้นที่ของประเทศไทยอย่างชัดเจน และเมื่อแผนปฏิรูปทั้ง 10 ด้าน ผ่านการวิเคราะห์และกำหนดลงไปอย่างเหมาะสมกับสภาพทางด้านกายภาพ สภาพภูมิประเทศ สภาพสิ่งแวดล้อมและสภาพสังคม และเชื่อมโยงต่อเนื่องทุกพื้นที่ทั่วประเทศแล้ว จึงค่อยวางน้ำหนักการพัฒนาต่างๆ ลงไปในพื้นที่ พร้อมทั้งจัดลำดับความสำคัญเร่งด่วนลงในแผนงานโครงการตลอดจนงบประมาณต่อไป

เช่น พื้นที่ภาคกลางในภาพรวมเหมาะกับการใช้พื้นที่ในด้านเกษตรกรรม ก็ควรกำหนดการปฏิรูปเศรษฐกิจด้านการเกษตรลงไปในพื้นที่ส่วนใหญ่เสริมด้วยอุตสาหกรรมการเกษตร รวมทั้งการศึกษาที่เหมาะสมกับอาชีพด้านการเกษตร จัดตั้งสหกรณ์การเกษตรรองรับการตลาดของชุมชน การจัดพลังงานต่างๆ ที่ประหยัดและเหมาะสมกับพื้นที่นั้นโดยไม่ทำลายสิ่งแวดล้อม ส่งเสริมผลผลิตจากฟาร์ม จัดระบบการขนส่งต่างๆ ให้สะดวก รวดเร็ว และประหยัด เป็นต้น”

ทั้งนี้ เขาเปรียบไว้กับแผนยุทธการในการรบว่า ต้องถูกกำหนดไว้ในพื้นที่ซึ่งเป็นสนามรบ จึงจะสามารถจัดสรรปัจจัยต่างๆ ที่ต้องใช้ทำการรบใช้กับกำลังพล เพื่อบรรลุชัยชนะในแต่ละพื้นที่ได้อย่างเด็ดขาด หรือหากเปรียบให้เห็นง่ายๆ ก็คือ การจัดห้องสมุดซึ่งมีการแบ่งแยกหนังสือออกเป็นหมวดหมู่และจัดเรียงไว้อย่างมีระบบและเป็นระเบียบ ทำให้ค้นหาง่ายรวดเร็วและจัดเก็บได้รวดเร็ว สามารถบริหารจัดการได้อย่างมีประสิทธิภาพ แตกต่างกับการเก็บหนังสือที่กองๆ ไว้อย่างไม่เป็นระบบทำให้ค้นหายาก เก็บรักษาก็ยาก สูญหายก็ไม่รู้ ฯลฯ พื้นที่ของประเทศจึงจำเป็นต้องมีการกำหนดพื้นที่ใช้สอยเสียก่อนดังกล่าวข้างต้น

“การจัดวางผังแม่บทการใช้พื้นที่ประเทศไทย จึงเป็นหัวใจสำคัญที่จะทำให้การปฏิรูประบบต่างๆ ของประเทศเป็นรูปธรรมสามารถควบคุมและติดตามผลได้อย่างชัดเจน จึงต้องมีการดำเนินการโดยเร่งด่วน ด้วยการใช้กฎหมายด้านผังเมือง (ซึ่งมิใช่แค่การวางผังเมือง) มาเป็นเครื่องมือในการวางแผนการใช้พื้นที่ประเทศไทยในภาพรวมให้ชัดเจน เพื่อรองรับการปฏิรูประบบต่างๆ ที่จะเกิดขึ้นและสามารถควบคุมและบริหารจัดการระบบต่างๆ ให้มีทิศทางและความเชื่อมโยงต่อเนื่องกันได้อย่างมีประสิทธิภาพเฉกเช่นนานาอารยประเทศ เช่น อังกฤษ ยุโรป อเมริกา หรือแม้แต่สิงคโปร์ที่เจริญก้าวหน้ามาด้วยการใช้กฎหมายผังเมืองมากำหนดแผนแม่บทการใช้พื้นที่ประเทศ เพื่อใช้เป็นเครื่องมือพื้นฐานในการบริหารและควบคุมการจัดการระบบต่างๆ ในทุกพื้นที่ของประเทศ สิ่งจำเป็นในการดำเนินการเพื่อให้บรรลุเป้าหมายการปฏิรูปประเทศด้วยมาตรการทางด้านการใช้กฎหมายผังเมือง จึงต้องมีการปรับปรุงกฎหมายและสถานะของหน่วยงานทางด้านผังเมืองให้มีขอบเขตอำนาจหน้าที่ที่ครอบคลุมการจัดระเบียบการใช้พื้นที่ประเทศได้อย่างทั่วถึง รวดเร็ว มีประสิทธิภาพกว่าที่เป็นอยู่ปัจจุบัน”

ก็เป็นอีกมุมมองหนึ่งที่หลายๆ คนอาจมองข้ามไป และอีกหลายๆ คนอาจกังวลว่าจะทำให้สอดคล้องกับอีก 10 เรื่องอย่างไร หรืออีก 10 เรื่องจะจับใส่มาใน Hardware ที่ว่านี้ได้อย่างไร ท่านนักปฏิรูปทั้งหลายก็อย่าเพิ่งงงกับชีวิตไปเสียก่อนจนหาทางออกไม่ถูกก็แล้วกัน