กลยุทธ์การสร้างรายได้จากการท่องเที่ยว (ตอน1)

กลยุทธ์การสร้างรายได้จากการท่องเที่ยวในอุตสาหกรรมท่องเที่ยวไทยที่ผ่านมามักมุ่งเน้นที่การเพิ่มจำนวนนักท่องเที่ยวเป็นหลัก ซึ่งแม้จะสามารถสร้างรายได้ให้เพิ่มขึ้นก็จริง แต่กลับไม่ใช่รายได้ที่ได้มาอย่างยั่งยืน จำนวนนักท่องเที่ยวที่มากขึ้นเรื่อยๆ กลับส่งผลกระทบในทางลบต่อแหล่งท่องเที่ยวและอุตสาหกรรมท่องเที่ยวไทยในระยะยาว ไม่ว่าจะเป็นการแย่งใช้ทรัพยากร การเพิ่มปริมาณขยะและมลพิษ การเพิ่มความแออัดในพื้นที่แหล่งท่องเที่ยว ฯลฯ จนกระทั่งแหล่งท่องเที่ยวเกิดความเสื่อมโทรมและไม่สามารถรองรับปริมาณการใช้ประโยชน์ของนักท่องเที่ยวและคนในพื้นที่ได้อีกต่อไป เมื่อแหล่งท่องเที่ยวเข้าสู่สภาวะเสื่อมถอยเช่นนี้แล้ว มักจะเป็นการยากที่จะย้อนกลับไปเป็นสภาพดังเดิมได้อีกในระยะเวลาอันสั้น

ถ้าเช่นนั้น เราจะมีกลยุทธ์อย่างไรในการสร้างรายได้จากการท่องเที่ยวให้กับอุตสาหกรรมท่องเที่ยวไทยภายใต้ทรัพยากรที่มีอยู่อย่างจำกัด

หากพิจารณาในภาพรวมของภาคการผลิตและการให้บริการของอุตสาหกรรมท่องเที่ยวไทยนั้น รายได้หลักจากการท่องเที่ยวไทยจะมาจาก 1) การใช้จ่ายของผู้เยี่ยมเยือน (นักท่องเที่ยวและนักทัศนาจร) ชาวไทยและชาวต่างชาติ 2) การใช้จ่ายของภาครัฐในด้านการท่องเที่ยว และ 3) การลงทุนของภาครัฐและภาคเอกชนในด้านการท่องเที่ยว ซึ่งแต่ละองค์ประกอบดังกล่าวต่างต้องการกลยุทธ์เพื่อใช้ในการสร้างรายได้จากการท่องเที่ยวที่แตกต่างกันออกไป

เนื่องด้วยพื้นที่ในการเขียนที่ค่อนข้างจำกัด ในตอนนี้เราจะมาพิจารณากลยุทธ์ในการสร้างรายได้จากการท่องเที่ยวที่มาจากการใช้จ่ายของผู้เยี่ยมเยือนชาวไทยและชาวต่างชาติในประเทศไทยเพียงบางกลยุทธ์กันก่อน

ตามมุมมองระดับจุลภาค เราจำเป็นต้องใช้กลยุทธ์ที่เหมาะสมสำหรับกลุ่มผู้เยี่ยมเยือนที่มีระดับความอ่อนไหวที่แตกต่างกันต่อราคา รายได้ และปัจจัยอื่นๆ (เช่น ภาพลักษณ์ ชื่อเสียง ความปลอดภัย ความเป็นมรดกโลก ฯลฯ) โดยตัวแปรด้านราคาจะครอบคลุมทั้งราคาสินค้าและบริการของแหล่งท่องเที่ยวของเราเอง ราคาของแหล่งท่องเที่ยวทดแทนอื่นๆ ราคาของแหล่งท่องเที่ยวที่ควบคู่กัน และราคาของแหล่งท่องเที่ยวของคู่แข่งขัน แต่ในตอนนี้เรามาพิจารณาระดับความอ่อนไหวต่อราคาสินค้าและบริการของแหล่งท่องเที่ยวของเราเองกันก่อน

เมื่อผู้เยี่ยมเยือนมีระดับความอ่อนไหวสูงมากต่อราคาแล้ว การลดราคาเพียงเล็กน้อยก็สามารถกระตุ้นปริมาณการใช้บริการท่องเที่ยวของผู้เยี่ยมเยือนกลุ่มนี้ได้เป็นอย่างมากและมากพอที่จะช่วยเพิ่มรายได้จากการท่องเที่ยวจากผู้เยี่ยมเยือนกลุ่มนี้ แต่อย่างไรก็ตาม จากการศึกษาของคณะผู้วิจัย (NIDA ECON: TSA Project)* ผู้เยี่ยมเยือนกลุ่มนี้ส่วนใหญ่เป็นกลุ่มระดับล่าง (Lowend) ที่มักจะมีค่าใช้จ่ายด้านการท่องเที่ยวที่ต่ำถึงต่ำมากอยู่แล้ว กลยุทธ์การลดราคาสำหรับผู้เยี่ยมเยือนกลุ่มนี้ถึงแม้จะช่วยเพิ่มรายได้จากการท่องเที่ยว แต่ก็ไม่ใช่รายได้ที่มากเป็นกอบเป็นกำเท่าไรนัก

ดังนั้น เพื่อให้ได้รายได้จากการท่องเที่ยวจำนวนมาก กลยุทธ์นี้จำเป็นต้องใช้กับจำนวนผู้เยี่ยมเยือนกลุ่มนี้เป็นจำนวนมาก ซึ่งในที่สุดแล้วก็จะกลับเข้าไปสู่วังวนของปัญหาการเพิ่มจำนวนผู้เยี่ยมเยือนจำนวนมากๆ ซึ่งจะก่อให้เกิดปัญหาตามที่กล่าวไว้ในย่อหน้าแรกแล้วนั่นเอง นอกจากนี้แล้วกลยุทธ์การลดราคานี้มักจะถูกมองว่าเป็นการลดคุณภาพ ลดปริมาณ ลดการบริการ และยังยากที่จะปรับราคาขึ้นมาในสู่ระดับปกติได้ทีหลัง เนื่องด้วยผู้เยี่ยมเยือนกลุ่มนี้มีระดับความอ่อนไหวสูงมากต่อราคาตั้งแต่แรกอยู่แล้ว