แวดวงสงฆ์

ละสังขาร นิโรธสมาบัติ หรือตาย

ข่าวพระรูปหนึ่งที่ จ.ชัยภูมิ ประกาศละสังขาร แล้วลงไปนอนในโลงศพ วันที่ 9 ก.ย. 2557 ให้เปิดโลงหลังวันที่ 11 ก.ย.แล้วให้จัดการเผาศพ โดยไม่ต้องจัดพิธีอย่างใดทั้งสิ้นนั้น สร้างชื่อให้พระรูปนั้นเป็นที่รู้จักไปทั่วประเทศในเวลาข้ามคืน

พระรูปนี้ชื่อเดิมว่าพิมพ์ ชื่อสมณศักดิ์คือพระครูเวฬุวัน จันทรังสี อายุ 65 ปี เจ้าอาวาสวัดเวฬุวัน ต.ทุ่งพระอ.คอนสาร จ.ชัยภูมิ

หลังจากคนไทยทั่วไปทึ่งว่าพระรูปนี้เยี่ยมยอด กำหนดวันตายของตัวเองได้ โดยพร้อมที่จะตาย สร้างโลงศพไว้รองรับสังขาร ที่จะไม่มีวิญญาณของพระรูปนี้ต่อไป จึงแห่ไปกราบไหว้กันใหญ่ ในที่สุดไม่ตายอย่างที่พูด

ส่วนโลงศพที่เตรียมไว้ก็วิตถาร แปลกจากโลงศพอื่นๆ นอกจากใหญ่กว่าโลงศพทั่วไป ยังเจาะรูเป็นร่องรอยด้านข้าง ให้ลมเข้าออกได้อีกด้วย เมื่อบอกลาญาติโยมก็เข้าสู่กุฏิ ห้ามศิษย์ตามขึ้นไปรบกวน เพราะจะตายจริงๆ แต่พูดให้โก้ว่าละสังขาร วันที่ตำรวจและหมอไปนิมนต์ลงมารับการรักษาเยียวยา เห็นนั่งพักอยู่ที่กุฏิ มิได้นอนในโลงตามที่ลั่นวาจาไว้

เมื่อพาตัวมาให้น้ำเกลือที่โรงพยาบาลคอนสาร ก็อุตริซ้ำอีกว่า จะอยู่อีก 15 ปี แล้วจึงจะตายหรือละสังขาร

ในฐานะชาวพุทธ ขอบอกว่า การพูดอวดอ้างกำหนดวันตายได้นั้น เป็นการยกตัวเองเทียบชั้นพระอริยเจ้าทีเดียว แม้จะไม่ใช่อวดอ้างคุณธรรมชั้นสูงที่ไม่มีในตัวตน เพื่อให้ได้ลาภสักการะก็ตาม

เมื่อไม่ตาย ก็อธิบายคำว่าละสังขาร แบบเลี่ยงบาลี เช่น พระราชภาวนาจารย์ เจ้าคณะจังหวัดชัยภูมิ อุตส่าห์ปกป้องพระพิมพ์ที่มุสา โดยอธิบายคำว่าละสังขาร มีความเข้าใจต่างกันระหว่างพระกับโยม โยมเข้าใจว่าละสังขารคือตาย แต่พระบอกว่าเป็นการเข้านิโรธสมาบัติ สามารถกลับมาหายใจ มีชีวิตต่อได้

พระราชภาวนาจารย์ คงไม่เห็นโลงศพที่เขาเตรียมไว้กระมัง นอกจากนั้นเจ้าคณะจังหวัดชัยภูมิยังทำให้ความเข้าใจชาวพุทธเขวไปอีก ที่ว่าละสังขารคือเข้านิโรธสมาบัติ เพราะนิโรธสมาบัตินั้นพระหรือผู้ที่ได้คุณธรรมชั้นอนาคามีเท่านั้น จึงสามารถเข้าได้หรือปฏิบัติได้ ไม่ใช่ใครอยากเข้าก็เข้าได้ เพราะนิโรธสมาบัติเป็นสมาธิชั้นสูง มิใช่อุโมงค์หรือถ้ำที่ใครๆ ก็เข้าได้

ส่วนคำว่าละสังขาร ที่พูดกันเกร่อ เมื่อเอ่ยถึงพระภิกษุที่อายุพรรษามากมรณภาพ ว่าละสังขาร นั้นเป็นคำพูดแบบคนนับถือศาสนาฮินดู เพราะฮินดูเชื่อว่าจิตวิญญาณเป็นอาตมัน หรืออัตตา เมื่อร่างชรา วิญญาณหรืออาตมันก็จะออกจากร่าง เรียกว่าละสังขาร

ชีราส นารูลา เลขานุการอาศรมวัฒนธรรมไทยภารต เขียนถึงการถึงอนิจกรรมของพระยาอนุมานราชธน และบัณฑิต รฆุนาถ ศรมา อดีตประธานอาศรมไทยภารต ว่า ทั้งสองท่านเป็นมิตรที่สนิทกัน และตายเวลาไล่เลี่ยกัน พระยาอนุมานราชธนถึงอนิจกรรมในประเทศไทย แต่บัณฑิต รฆุนาถ ศรมา ได้ไปทิ้งร่างไว้ในประเทศอินเดียอันเป็นมาตุภูมิของท่าน (จากหนังสือประเพณีเนื่องในการตาย ของเสฐียรโกเศศ พิมพ์ในงานพระราชทานเพลิงศพ พระยาอนุมานราชธน วันที่ 14 ธันวาคม 2512) การทิ้งร่างก็คือละสังขาร

สำหรับชาวพุทธนั้นเชื่อวิญญาณเป็นอนัตตา ร่างดับ วิญญาณก็ดับ เพราะเป็นหนึ่งในไตรลักษณ์ ว่า สังขารทั้งปวง ไม่เที่ยง สังขารทั้งปวง เป็นทุกข์ และธรรมทั้งปวง เป็นอนัตตา (ธรรมทั้งปวงนั้น หมายรวมถึงจิตและวิญญาณ)

ผู้ที่พูดว่าละสังขาร ถ้าเป็นชาวฮินดู พูดถูก แต่ถ้าเป็นชาวพุทธถือว่าพูดผิด เมื่อพระในพุทธศาสนาตาย ต้องเรียกว่ามรณภาพ ถ้าโยคีฮินดูตาย เรียกว่าละสังขาร เพราะเชื่อว่าอาตมันออกจากร่างไป

พระที่นึกถึงความตายไม่ผิด เพราะพุทธศาสนาสอนให้มีมรณานุสติ แต่อย่าอุตริอวดอ้างกำหนด ว่าจะตายวันนั้นวันนี้ ผู้ที่กำหนดได้คือพระอริยเจ้าเท่านั้น

เรื่องพระสงฆ์ที่ภูเขาทอง

กรณีพระพรหมสุธี เจ้าอาวาสวัดสระเกศฯ สั่งปลดพระพรหมสิทธิ ผู้ช่วยเจ้าอาวาส ออกจากภาระหน้าที่ที่รับผิดชอบในวัดทั้งหมด จากนั้นก็เป็นเรื่องสาวไส้ให้แร้ง (กา) กิน จนชาวพุทธต้องปากอ้าตาค้างในความร่ำรวยขนาด Billionaire ของเจ้าอาวาส

เรื่องนี้มหาเถรสมาคม (มส.) ทนกระแสสังคมไม่ได้ สั่งตั้งกรรมการสอบเจ้าอาวาสมหาเศรษฐีรูปนี้ ในขณะที่ ป.ป.ช. และดีเอสไอ ที่รับเรื่องร้องเรียนก็จะสอบเหมือนกัน

พระพรหมสุธีมีตำแหน่งกรรมการมหาเถรสมาคม คือตำแหน่งรัฐมนตรีพระ ทำหน้าที่ปกครองพระทั้งประเทศ

ส่วนตำแหน่งอื่นๆ ที่พระพรหมสุธียึดไว้ คือ เจ้าคณะภาค 12 ประธานสำนักงานกำกับดูแลพระธรรมทูตไปต่างประเทศ และผู้กำโผสมณศักดิ์ฝ่ายมหานิกายไว้ในมือ ล้วนแต่ให้คุณให้โทษทั้งสิ้น

ถ้าเป็นฝ่ายการเมือง เมื่อถูกตั้งกรรมการสอบ ต้องพักงาน แต่พระสงฆ์ยังนั่งประชุม มส.เฉยเลย แม้ในเวลาที่ถูกตั้งกรรมการสอบ

ส่วนพระพรหมสิทธิ (ธงชัย) นอกจากดำรงตำแหน่งผู้ช่วยเจ้าอาวาสวัดสระเกศฯ แล้ว ตำแหน่งที่เท่าเทียมกับเจ้าอาวาสคือเป็นรองสมเด็จพระราชาคณะ และเป็นเจ้าคณะภาค 10 และมีบทบาทในฐานะที่ปรึกษาสำนักงานกำกับดูแลพระธรรมทูตในต่างประเทศ (ม.) เมื่อสมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว) ยังมีชีวิต

ตอนนี้มีคนเป็นห่วงว่าจะเกิดสังฆเภทในวัดสระเกศ ถ้าพระเถระทั้งสองลงอุโบสถร่วมกัน สังฆเภทไม่เกิด หากไม่ แปลว่าสังฆเภทเกิดแล้ว

เจ้าอาวาสใหม่

มหาเถรสมาคม (มส.) มีมติแต่งตั้งเจ้าอาวาสพระอารามหลวง คือให้พระเทพกิตติเวที (ฉ่ำ ปุญฺญชโย) ดำรงตำแหน่งเจ้าอาวาสวัดเบญจมบพิตรดุสิตวนาราม และพระราชวชิราภรณ์ (สีนวล ปญฺญาวชิโร) ให้ดำรงตำแหน่งเจ้าอาวาสวัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม (วัดโพธิ์)