อุโฆษศิลปิน ถวัลย์ ดัชนี ถวัลย์ ดัชนี

เกิดวันที่ 27 ก.ย. 2482 ที่ จ.เชียงราย ศึกษาชั้นมูลจนถึง ชั้นมัธยมปลายที่ จ.เชียงราย ก่อนจะไปศึกษาต่อระดับครูประถมการช่าง (ปปช.) จากโรงเรียนเพาะช่าง ปริญญาตรีศิลปบัณฑิต (เกียรตินิยม) จากคณะจิตรกรรมประติมากรรม มหาวิทยาลัยศิลปากร ปริญญาโทด้านจิตรกรรมฝาผนัง อนุสาวรีย์ ผังเมือง และปริญญาเอกสาขาอภิปรัชญาและสุนทรียศาสตร์ ที่ราชวิทยาลัยศิลปแห่งชาติ อัมสเตอร์ดัม ประเทศเนเธอร์แลนด์

ระหว่างศึกษาทั้งในประเทศไทยและเนเธอร์แลนด์ ถวัลย์ มีผลงานที่โดดเด่น เป็นที่นิยมชมชอบในวงการศิลปะสากล ได้รับเชิญไปบรรยายแลกเปลี่ยนความคิดเห็นในการประชุมสัมมนาทางศิลปะนานาชาติอยู่เสมอ ทั้งได้โอกาสจัดแสดงผลงานศิลปะหลายครั้ง งานส่วนใหญ่แฝงแนวปรัชญาทางศาสนาพุทธ แนวปรัชญาตะวันตกและตะวันออก จนกลายเป็นผลงานที่มีเอกลักษณ์และได้รับยกย่องให้เป็นศิลปินแห่งชาติ สาขาทัศนศิลป์ (จิตรกรรม) เมื่อปี 2544

นอกจากผลงานเอกอุบนผืนผ้าใบ ศิลปะยิ่งใหญ่ที่ชายเคราสีเงินยวง แต่งกาย ด้วยชุดม่อฮ่อมสีครามเข้ม ได้สร้างไว้ คือ “บ้านดำ” หรือพิพิธภัณฑ์ถวัลย์ ดัชนี ที่ ต.นางแล อ.เมือง จ.เชียงราย

พิพิธภัณฑ์แห่งนี้เกิดจากแนวความคิดของถวัลย์ ที่รู้สึกว่าเงินไม่ใช่สิ่งสำคัญสูงสุด จึงมีความคิดที่จะนำเงินรายได้จากงานศิลปะมาทำประโยชน์ให้การศึกษา และต้องสร้างความสุขความเพลิดเพลินแก่ผู้ชม ถวัลย์ทุ่มเทเวลาเปลี่ยนพื้นที่บ้านตัวเองให้เป็นสถานที่ศึกษาศิลปวัฒนธรรมของชาติ จนกลายเป็นพิพิธภัณฑ์ใหม่ของเชียงรายที่มีผู้คนสนใจเข้าเยี่ยมชมมากที่สุดแห่งหนึ่ง

“ผมคือจิตรกร ประติมากร คือวรรณกร ไปจนสถาปนิกออกแบบบ้านดำหลังนี้ ผมจึงเป็นผู้สร้างสุนทรีย์ และความสำคัญ (ต้อง) อยู่ที่สุนทรียภาพ สิ่งสำคัญสุดยอดไม่ได้อยู่ที่ช่อฟ้าใบระกาหรือขนหมาขนแมว (เสือดาว) ขนแกะปูพื้นอะไรเลย ใครมาหาผม ในคนรุ่นคุณก็ได้ปลดทุกข์ท่ามกลางพันช่อฟ้าลัญจกร ยั่วเย้ยทิฆัมพร หางหงส์ผจงวิจิตรงามงอน ประดุจกวักนภาลัย... โดยคุณไม่ต้องกลับชาติไปเกิดเสียใหม่ในยุคอยุธยา แต่ผมคือคนนำความงามมาให้แก่แผ่นดินนี้ ให้คุณได้ใช้ห้องน้ำงามงดไร้วิราคะจริตในยุคกรุงเทพฯ อนารยะสถุลสกุลบอดใบ้ต่อรสนิยมศิลป์ ในยุคคนมีแต่ของใช้น่าเกลียด ผมก็ต้องสร้างสรรค์ของสวยงามใช้ในรูปแบบของผมเอง..." ถวัลย์กล่าวเอาไว้